Danıştay 13. Daire E.2023/3508 K.2023/6319

Dava konusu istem: Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 12/04/2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "ATU Mühendislik Fakültesi 2. Etap Binaları Yapım İşi" ihalesine istekli olarak katılan davacı tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin 13/10/2021 tarih ve 2021/UY.I-1876 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının, yargı kararıyla kısmen iptal edilmesi üzerine, yargı kararının uygulanması amacıyla alınan 16/08/2023 tarih ve 2023/MK-195 sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlığa konu ihalenin 08/06/2021 tarihli ihale komisyonu kararı ile dava dışı ... Prefabrik Yapı Malzemeleri İnşaat Malzemeleri Madencilik Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.- ... İnşaat Mühendislik Turizm Ticaret Ltd. Şti. İş Ortaklığı (...- ... İş Ortaklığı) üzerinde bırakıldığı, Prosan Müh. Proje ve İnş. San. Tic. Ltd.

Şti.'nin (Prosan) ekonomik açıdan en avanlajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, başvuru sahibi ve aynı zamanda davacı şirketin teklifinin ise bu tekliflerin üzerinde olduğundan geçerli teklif olarak belirlendiği, ihale komisyonu kararı üzerine davacı tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine 05/08/2021 tarih ve 2021/UY.I-1466 sayılı Kurul kararıyla ...- ...

İş Ortaklığı'nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, bunun neticesinde davacının teklifi ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif konumuna geldiği, idare tarafından 12/08/2021 tarih ve E.14666 sayılı yazı ile davacıdan, e-teklifi kapsamında beyan ettiği bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan belgeleri, ekleri ile birlikte 17/08/2021 tarihine kadar sunmasının istendiği, davacı tarafından belirtilen süre içerisinde anılan belgelerin sunulmadığı,

bunun üzerine davacı tarafından, idarece gönderilen yazının mevzuata uygun olmadığına ilişkin itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, başvuruda ayrıca ihalede sunmuş oldukları teklifin 58.649.000,00-TL olduğu, hukuka aykırı olarak 2.000.000,00-TL tutarlı geçici teminat mektuplarının irat kaydedildiği, haksız yere irat kaydedilen teminat mektuplarının taraflarına iade edilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesinin talep edildiği, davacının itirazen şikâyet başvurusunun 13/10/2021 tarih ve 2021/UY.I-1876 sayılı Kurul kararıyla reddi üzerine,

bu işlemin iptali talebiyle açılan davanın Ankara 5. İdare Mahkemesi'nin 21/01/2021 tarih ve E.2021/2279 K.2022/106 sayılı kararı reddedildiği, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 22/06/2023 tarih ve E:2022/1480, K:2023/3311 sayılı kararıyla, "...davacı şirketin itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde açıkça yer alan 'geçici teminatının irat kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğu' iddiasının 'teminatın %3'ten fazlasının iade edilmesi gerektiği' itirazı da göz önünde bulundurularak Kurul tarafından incelenerek karara bağlanması gerektiğinden,

bu kısım yönünden bir inceleme yapılmadan alınan Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle kısmen bozulmasına, dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verildiği, bu kararın icrası kapsamında 16/08/2023 tarih ve 2023/MK-195 sayılı Kurul kararıyla, "Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin irat kaydedilen geçici teminatının, teklif bedelinin % 3'ünü aşan kısmının idare tarafından iade edilmesini teminen 4734 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine..." karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı;

Her türlü işlem ve eylemine karşı yargı yolu açık olan idarenin yargı kararlarına uyması ve bu kararların gereklerine göre işlem ya da eylemde bulunmak zorunda olmasının aynı zamanda Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen "hukuk devleti" ilkesinin de bir gereği olduğu, idarenin yargı kararlarını aynen ve gecikmeksizin uygulamasının anayasal bir zorunluluk olduğunda herhangi bir kuşku bulunmadığı, dava konusu Kurul kararının daha önce yargı kararı ile iptal edilen bir idarî işlem neticesinde alınmış olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 05/08/2021 tarih ve 2021/UY.I-1466 sayılı Kurul kararı ile ...- ... İş Ortaklığı'nın teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu nedenle kendilerinin en avantajlı ikinci teklif sahibi statüsüne geldiği, ancak ...- ... İş Ortaklığı'nın açtığı davada Dairemizin E:2022/15 ve K:2023/1487 sayılı kararıyla anılan Kurul kararının iptal edildiği, iptal sonrası anılan iş ortaklığının tekrar en avantajlı teklif sahibi konumuna geldiği ve kendilerinden belge istenmesine gerek kalmadığı, oluşan bu yeni hukuki duruma göre karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararının yargı kararının gereğini yerine getirmek maksadıyla tesis edildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” kuralı yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28. maddesinde, “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre, idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur.” kuralına yer verilmiştir.

Belirtilen kurallar gereğince, idarenin yargı kararlarının icaplarına göre işlem tesis etmek zorunda olması adil yargılanma ilkesinin hukuki bir sonucudur.

Dava dosyasının incelenmesinden;

- Uyuşmazlık konusu ihale, 12/04/2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilmiş ve 08/06/2021 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihale dava dışı istekli ...- ... iş ortaklığı üzerinde bırakılmış, Prosan ise ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

- Davacı tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu neticesinde 05/08/2021 tarih ve 2021/UY.I-1466 sayılı Kurul kararı ile ihale uhdesinde kalan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiş, böylece davacının teklifi ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif konumuna gelmiştir.

- İhaleyi gerçekleştiren idare tarafından, ... tarih ve E... sayılı yazı ile davacıdan e-teklifi kapsamında beyan ettiği bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan belgeleri ekleri ile birlikte, 17/08/2021 tarihine kadar sunması istenilmiş, ancak davacı tarafından belirtilen süre içerisinde anılan belgeler sunulmadığı için teklifi değerlendirme dışı bırakılarak teminatı irat kaydedilmiştir.

- Bunun üzerine, davacı tarafından diğer iddialarının yanı sıra, ihalede sunmuş oldukları teklifin 58.649.000,00-TL olduğu, hukuka aykırı olarak 2.000.000,00-TL tutarlı geçici teminat mektuplarının irat kaydedildiği, haksız yere irat kaydedilen teminat mektuplarının taraflarına iade edilmesi gerektiği iddiasıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş olup, davacının bu başvurusu 13/10/2021 tarih ve 2021/UY.I-1876 sayılı Kurul kararıyla reddedilmiştir.

- Bu arada, ...- ... iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair alınan Kurul kararı Dairemizin 29/03/2023 tarih ve E:2022/15, K:2023/1487 sayılı kararıyla iptal edilerek, 26/07/2023 tarih ve 2023/MK-159 sayılı Kurul kararı ile teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınmasına karar verilmiştir.

- Öte yandan, davacının itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair Kurul kararına karşı açılan davada, Dairemizin 22/06/2023 tarih ve E:2022/1480, K:2023/3311 sayılı kararıyla, dava konusu Kurul kararında yer alan 1. ve 2. iddianın reddi bakımından davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının onanmasına, davacının "teminatın %3'ten fazlasının iade edilmesi gerektiği" itirazı da göz önünde bulundurularak Kurul tarafından incelenerek karara bağlanması gerektiğinden, bu kısım yönünden bir inceleme yapılmadan alınan Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle Kurul kararının iptaline karar verilmiştir.

İdari işlemin iptali ile birlikte, idari işlem ve hukuksal sonuçları ortadan kalkacak ve iptale konu karar hiç alınmamış sayılacaktır.

Her ne kadar dava konusu Kurul kararı, Dairemizin 22/06/2023 tarih ve E:2022/1480, K:2023/3311 sayılı kararının gereğini yerine getirmek amacıyla tesis edilmişse de, davacının teminatının irat kaydedilmesinin hukuki sebebinin 05/08/2021 tarih ve 2021/UY.I-1466 sayılı Kurul kararı ve bu kararın gereğini yerine getirmek amacıyla tesis edilen idarenin 12/08/2021 tarih ve E.14666 sayılı yazısı olduğu, anılan Kurul kararı uyarınca davacının üçüncü sırada iken en avantajlı ikinci teklif sahibi konumuna geldiği,

ancak, en avantajlı birinci teklif sahibi ...-... iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair alınan 05/08/2021 tarih ve 2021/UY.I-1466 sayılı Kurul kararının, Dairemizin 29/03/2023 tarih ve E:2022/15, K:2023/1487 sayılı kararıyla iptal edilerek, 26/07/2023 tarih ve 2023/MK-159 sayılı Kurul kararı ile teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınmasına karar verilmesiyle, davacının ikinci en avantajlı teklif konumunu kaybederek,

tekrar üçüncü sıraya düştüğü, dolayısıyla kesin yargı kararı uyarınca gelinen aşamada davacının teminatının irat kaydedilmesinin hukuki nedeninin ortadan kalktığı, bu durumun ise davacının lehine yeni bir hukuki durum olarak değerlendirilmesini gerektirdiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davacının lehine oluşan hukuki durum göz önüne alınarak teminatının irat kaydedilmesinin hukuki dayanağı kalmadığından, temyize konu mahkeme kararının bozulmasına ve dava konusu Kurul kararının iptaline karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.