Danıştay 13. Daire E.2023/758 K.2024/1213

2) ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurulu VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Altın İşletmeleri A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ... Altın İşletmeleri A.Ş.'ye ait Himmetdede Altın Madeni Tesisi inşaatı işinin ilişkili taraf olan ... Akademi İnşaat Proje ve Taahhüt A.Ş.'ye ihale edilmesi ve ihale sonrası gerçekleşen işlemlerin incelenmesi sonucunda ... Akademi İnşaat Proje ve Taahhüt A.Ş.'ye örtülü kazanç aktarımı yapıldığı yönünde tespit edilen hususlara istinaden alınan ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) kararının "A" numaralı kısmı ile "A-i", "A-iii", "A-iv" ve "A-v" numaralı alt bentlerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; ... İdare Mahkemesi'nin davanın incelenmeksizin reddine ilişkin... tarih ve E:... , K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararına yönelik temyiz başvurusu üzerine anılan kararın kısmen onanması, kısmen bozulmasına ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 17/12/2019 tarih ve E:2017/381, K:2019/4401 sayılı kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E... , K:... sayılı istinaf başvurusunun kabulüyle ...

İdare Mahkemesi'nin davanın incelenmesizin reddine ilişkin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine ilişkin karar üzerine inceleme yapıldığı; dava konusu işlemin davacılar hakkında suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin kısmı yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen kararın söz konusu Danıştay Onüçüncü Dairesi kararıyla onanarak kesinleştiği;

Dava konusu Kurul kararı ile, "A. Halka Açık ... Altın İşletmeleri A.Ş.'ye (... Altın) ait ... Altın Madeni Tesisi inşaatı işinin ilişkili taraf ... Akademi İnşaat Proje ve Taahhüt A.Ş. (İK Akademi) tarafından ...

Altın'a taahhüt edilmesinde, emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel ve şartlar içeren ticari uygulamalar yapmak gibi işlemler yoluyla halka açık Koza Altın'ın kârının veya malvarlığının 31/12/2015 tarihi itibarıyla 70.079.478,25 ABD Doları tutarında azaltılarak ... Altın'ın ilişkili tarafı olan ... Akademi'ye bu tutarda kâr veya malvarlığı aktarımı yapılması ve halka açık ...

Altın ile birlikte ... Altın'ın dolaylı ortakları halka açık ... Doğal Enerji Kaynakları Araştırma ve Üretim A.Ş. (... Enerji) ile ... Anadolu Metal Madencilik İşletmeleri A.Ş.'nin (... Anadolu) de en az bu tutarda sermaye ve malvarlığı kaybına uğratılması sonucu 6362 sayılı SPK'nun 110/I-b ve 110/I-c maddelerinde sayılan suçun maddi ve manevi unsurlarının tekemmül etmesi nedeniyle,

i) Suç filinde sorumluluğu bulunan... (TC Kimlik No: ... ) ve ... (TC Kimlik No: ... ) hakkında 6362 sayılı SPK'nun 21. ve 110/1-b ve c maddeleri ile TCK'nın 37. maddesi uyarınca; ... (TC Kimlik No: ... ) ve ... (TC Kimlik No: ... ) hakkında 6362 sayılı SPK'nun 21. ve 110/I-b ve c maddeleri ile TCK'nın 39. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere 6362 sayılı SPK'nun 115. maddesi kapsamında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmasına, ...

iii) SPK'nun 21. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca; Kurulumuz kararından itibaren 3 ay içinde ... Altın'ın 31/12/2015 tarihi itibarıyla 70.079.478,25 ABD Doları tutarındaki sermaye ve malvarlığı kaybının, işleyecek faiziyle beraber ... Altın'a ödenmesini teminen, ilgililer nezdinde gerekli tedbirlerin alınması hususunda ... Altın'ın; söz konusu borcun yasal faizi ile birlikte ... Altın'a ödenmesi hususunda ise ... Akademi'nin bilgilendirilmesine,

iv) Kurulumuzca verilen süre içinde mal varlığı veya kârı azaltılan ... Altın'a Kurulumuzca istenen iadenin yapılmaması veya tutarın tahsil ve takibi için gerekli işlemlerin gerçekleştirilmemesi durumunda; 6362 sayılı SPK'nun 94. maddesi uyarınca, ilgililer aleyhine, aktarılan tutarın yasal faiziyle beraber mal varlığı veya kârı azaltılan ... Altın'a iadesine yönelik iade davası açılması hususunda, 31/12/2015 tarihinde itibaren işleyecek faiziyle beraber 70.079.478,25 ABD Doları zararın bir kısmının ve/veya tamamının iadesine ilişkin dava açılması hususunda Kurulumuz Hukuk İşleri Dairesinin yetkilendirilmesine,

v) Kurulumuzca tespit edilen suçlar nedeniyle (varsa) zarara uğrayan yatırımcıların, genel hukuk hükümleri çerçevesinde, yasal koşulların oluşması halinde mevzuata aykırılık teşkil eden bahse konu işlemlerde sorumluluğu bulunan kişiler aleyhine dava açabilecekleri hususunun Kurulumuz Bülteni ile kamuya duyurulmasının ve söz konusu hususta ortaklarının bilgilendirilmesini teminen konunun Koza Altın, İpek Enerji ve Koza Anadolu tarafından yapılacak olan ilk genel kurul toplantısının gündemine alınmasının şirketlerden istenmesine" karar verildiği;

Kurul kararının "A" numaralı kısmının incelenmesinden; denetleme raporunun ve diğer bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, ... Altın Madeni Tesisi inşaatı işinin ilişkili taraf ... Akademi tarafından ... Altın'a taahhüt edilmesi olayında, emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel ve şartlar içeren ticari uygulamalar yapılmak gibi işlemler yoluyla halka açık ... Altın'ın kârının veya malvarlığının azaltılarak ... Altın'ın ilişkili tarafı olan ... Akademi'ye bu tutarda kâr veya malvarlığı aktarımı yapıldığı ve anılan şirketin sermaye veya malvarlığı kaybına uğratıldığının anlaşıldığı;

Kurul kararının "A-iii" numaralı kısmının incelenmesinden; 3 ay içinde ... Altın'ın 31/12/2015 tarihi itibarıyla 70.079.478,25 ABD Doları tutarındaki sermaye ve malvarlığı kaybının, işleyecek faiziyle beraber ... Altın'a ödenmesini teminen, ilgililer nezdinde gerekli tedbirlerin alınması hususunda ... Altın'ın; söz konusu borcun yasal faizi ile birlikte ... Altın'a ödenmesi hususunda ise ... Akademi'nin bilgilendirilmesine ilişkin işlemin, Kurulca tespit edilen örtülü kazanç aktarımı sebebiyle 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 21. maddesinin 4. fıkrasının gereği olarak tesis edildiğinin anlaşıldığı;

Kurul kararının "A-iv" numaralı alt bendinin incelenmesinden; davacıların hukukî durumları üzerinde etki yapmadığı, mevcut hukukî durumlarını değiştirmediği veya ortadan kaldırmadığı, idarenin iç işleyişine ilişkin işlemler oldukları, kesin ve yürütülebilir işlem niteliğinde bulunmadıkları, dolayısıyla iptal davasına konu edilmesinin mümkün olmadığından esasının incelenemeyeceği;

Kurul kararının "A-v" numaralı alt bendinin incelenmesinden; Kurulca tespit edilen örtülü kazanç aktarımı sebebiyle 6362 sayılı Kanun'un 29. maddesinin 4. fıkrasının gereği olarak tesis edildiğinin anlaşıldığı belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu Kurul kararının "A." numaralı kısmı ile "A-i", "A-iii" ve "A-v" numaralı alt bentlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine, "A-iv" alt bendi yönünden ise davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararının "A-iv" numaralı alt bendi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; diğer kısımlara yönelik istinaf başvurusu yönünden ise, işlemlerin, şirket yönetiminin, sermaye ve yönetim bakımından ilişkili olan davacılara verilerek sermayedar şirketin zarara uğratıldığı ve malvarlığında meydana gelen azalmada sorumluluklarının bulunduğu tespitine dayalı olarak, davacılardan geri alınması için izlenecek süreci ve hangi şekilde yapılacağına yönelik aşamaları belirleyen bir işlem olduğu,

her ne kadar davacılara, belirlenen tutarın ödenmesi bildiriminde bulunulmuş ise de, ödenmemesi hâlinde bu işlemin kendiliğinden sonuç doğurmayacağı, ancak açılacak bir iade davası ile bu alacağın geri dönüşünün sağlanacağı, Hukuk İşleri Dairesinin yetkilendirilmesine ilişkin açıklama ile de bunun ortaya koyulduğu;

icrai bir nitelik taşımayan, yapılan bildirim üzerine hukukî sonuçlarını kendiliğinden doğurmayan, ancak adli yargıda başlatılacak dava yoluyla, iadesi istenilen miktarın tahsilinin sağlanmasının mümkün olduğu bildiren, dolayısıyla doğrudan yürütülebilir ve hukukî sonuç doğurucu bir işlem niteliği taşımayan işleme karşı açılan davanın incelenmeksizin reddi gerekirken, esası incelenmek suretiyle verilen kararda sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmadığı;

Nitekim, aynı nitelikteki işlemlerin kesin işlem olmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddi gerektiğinden bahisle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yönünde verilen Dairenin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 18/12/2019 tarih ve E:2019/1716, K:2019/4465 sayılı kararı ile kısmen onanması, kısmen bozulması üzerine, bozulan kısım yönünden yeniden yapılan inceleme sonucunda, Dairenin ... tarih ve E:... K... sayılı kararıyla önceki ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararında ısrar edilmesine karar verildiği, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 13/04/2022 tarih ve E:2021/1153, K:2022/1385 sayılı kararıyla ısrar kararının onandığı;

Başka bir uyuşmazlıkta da, benzer nitelikteki işlemlerin kesin işlem olmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddi gerektiğinden bahisle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yönünde verilen Dairenin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 18/12/2019 tarih ve E:2018/895, K:2019/4467 sayılı kararı ile kısmen onanması, kısmen bozulması üzerine, bozulan kısım yönünden yeniden yapılan inceleme sonucunda, Dairenin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla önceki... tarih ve E:... , K:... sayılı kararında ısrar edilmesine karar verildiği, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 13/04/2022 tarih ve E:2021/1711, K:2022/1384 sayılı kararıyla ısrar kararının onandığı belirtilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın usul ve hukuka uygun olup istinaf başvurusunun kabulünü gerektiren bir neden bulunmadığından, kararın davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine, diğer kısımlarına ilişkin istinaf başvurusunun ise kararda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, Kurulca işlemin, kamu gücüne dayanılarak tesis edildiği, söz konusu zararın 3 ay içinde Koza Altın'a iadesinin kendilerine edim olarak yüklendiği, işlem içeriğinde "bilgilendirilmesine", "yetkilendirilmesine" ve "bilgi verilmesine" gibi ibarelerin bulunuyor olmasının, işlemin yürütülmesi ve icrası zorunlu bir idari işlem olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği, denetleme raporunun yanlış, eksik ve hatalı değerlendirmeler içerdiği, Kurulca örtülü kazanç yapıldığının iddia edildiği, ancak bu iddianın hiçbir somut delil ve veriyle ispat edilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare ile davalı yanında müdahil tarafından, temyiz edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.