Danıştay 13. Daire E.2023/923 K.2023/2028

Dava konusu istem: ...Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş. tarafından 10/02/2021 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (g) bendinde belirtilen istisna kapsamında gerçekleştirilen "Ekmeklik Un Alımı" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirketin, mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 24/12/2021 tarih ve 31699 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 26. maddesi ile Büyükşehir Belediyesi'ne, kendi görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usûllere göre sermaye şirketi kurma ve personelini bu şirketlerde görevlendirme yetkisi verildiği, ...Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş.'nin Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından 1979 yılında kurulmuş bir iktisadî teşekkül olduğu, sermayesinin %97,01'inin Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne ait olduğu, dolayısıyla şirketin tamamına yakınının kamuya ait olduğu,

Ankara ili genelinde başta ekmek olmak üzere birçok unlu mamül üretim hizmeti işini üstlenmiş olan davalı şirketin Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin yönetim ve denetimi altında faaliyetini sürdürdüğü;

Bu durumda, ...Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş.'nin, 5216 sayılı Kanun'un 26. maddesi gereğince kurulmuş bir şirket olması ve hisselerinin tamamına yakınının Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne ait oluşu; yasa koyucunun ihaleden yasaklama kararlarının ülke çapında uygulanacak nitelikte işlemler olması ve anayasal vesayetin uygulanması niteliğinde olduğunu kabul etmesi nedeniyle bu işlemi tesis etme yetkisinin belediyelere bile verilmemiş olduğu dikkate alındığında, ...Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş. tarafından yapılan bir ihalede, ihaleye katılmaktan yasaklama kararının Çevre,

Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilmesi gerekirken, ...Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş. tarafından tesis edilen ihalelere katılmaktan yasaklama işleminde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, istinaf başvuru dilekçesinde yer alan iddia ve talepler doğrultusunda gerekli inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın karar verildiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinin (d) bendinde, "(a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler"in mezkur Kanun kapsamında olduğunun açıkça ifade edildiği, anılan maddede müessese, birlik, işletme ve şirket kavramlarına ayrı ayrı yer verildiği,

söz konusu Kanun'un birçok maddesinde belediye şirketlerinin "şirket" olarak isimlendirildiği, buna rağmen 4734 sayılı Kanun'un "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde, müessese, birlik ve işletmelerin ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar vermeye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yetkili olduğunun düzenlendiği, şirket kavramına yer verilmediği, ilgili hükümler birlikte değerlendirildiğinde belediye şirketlerinde ihalelere katılmaktan yasaklama kararını verme yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na ait olmadığının açık olduğu,

dava konusu işlemin yetki açısından hukuka uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden sakat olduğu, yetki unsurunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve yetkiye ilişkin kuralların geniş yorumlanamayacağı, davalı idarenin dava konusu işlemi tesis etmeye yetkili olduğuna ilişkin yasal dayanak gösteremediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.