Danıştay 13. Daire E.2024/1248 K.2024/2097

1. 04/03/2009 tarih ve 27159 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 38., 39., 54., 62. ve 66. maddeleri ile 2. Yönetmeliğin ekinde yer alan Tip İdari Şartname'nin 31. ve 34. maddelerinin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ

Davacı şirket tarafından, Dairemizin 07/03/2024 tarih ve E:2024/674, K:2024/1165 sayılı dilekçenin reddi yolundaki kararının tarafına 26/03/2024 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 22/04/2024 tarihli yenilenen dava dilekçesiyle Yönetmeliğin 38., 39., 54., 62. ve 66. maddeleri ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Tip İdari Şartname'nin 31. ve 34. maddelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USÛL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da altmış gün olduğu; dördüncü fıkrasında, ilânı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilân tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı bulunup bulunmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin üçüncü fıkrasının (e) bendine aykırılık görülmesi hâlinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Aktarılan mevzuat kuralları değerlendirildiğinde, düzenleyici işlemin ilânından sonra dava açma süresi içerisinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği gibi, dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde uygulama işleminin veya dayanağı olan düzenleyici işlemin ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebileceği anlaşılmaktadır.

İlân tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idarî davaya veya başvuruya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için ikinci yol, ilgili hakkında dava konusu düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bir işlem tesis edilmiş olmasıdır.

Davacı şirket tarafından, 04/03/2009 tarih ve 27159 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 05/03/2009 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik ve eklerinin iptali istemiyle 29/02/2024 tarihli dilekçeyle açılan davada, Dairemizin 07/03/2024 tarih ve E:2024/674, K:2024/1165 sayılı kararıyla dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Anılan kararın gerekçesinde, "(...) Dava dilekçesi incelendiğinde, dilekçenin 'Dava Konusu' ile 'Sonuç ve İstem' başlığı altında, Yönetmeliğin ve eklerinin bir bütün hâlinde iptalinin istenildiği; 'Açıklamalar' kısmında ise, Yönetmeliğin ve ekinde yer alan Tip İdari Şartname'nin yalnızca bir kısmı ile ilişkilendirilebilecek iddialarda bulunulduğunun anlaşıldığı;

Davacı şirket tarafından, Yönetmelik ve eklerinin Anayasa'nın 10. maddesi ile 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı olduğu, söz konusu düzenlemeler kapsamında ... ihale kayıt numaralı 'Antalya Side Yeni Müze Proje Yapımı'; ... ihale kayıt numaralı '... Mahallesi ...

Sayılı Parsel ve Çevresini Kapsayan Riskli Alanda Yürütülen Kentsel Dönüşüm Çalışmaları Kapsamında Hazırlanan Mimari Avan Proje Doğrultusunda Mimarlık ve Mühendislik Uygulama Projelerinin Hazırlanması Hizmet Alım İşi'; ... ihale kayıt numaralı '03Bölge Müdürlüğü Tesisleri Proje Yapımı' danışmanlık hizmet işi ihalelerinde, şirketlerinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı veya işi alamayacak şekilde puan verildiği,

hukuka aykırı Yönetmelik ve ekinde yer alan düzenlemeler nedeniyle ülke genelindeki diğer ihalelere teklif verilemediği ileri sürülerek Yönetmeliğin ve eklerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmış ise de, Yönetmelik 04/03/2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak 05/03/2009 tarihinde yürürlüğe girdiğinden,

dava açma süresinin ve davanın konusunun tespiti bakımından, davacı şirket tarafından, hangi uygulama işleminin/işlemlerinin tesis edilmesi üzerine işbu davanın açıldığının, uygulama işlemi/işlemleriyle ilgili olarak Yönetmeliğin hangi maddelerinin/fıkralarının/ibarelerinin ve/veya hangi eklerinin hangi maddelerinin/fıkralarının/ibarelerinin iptalinin istendiğinin açıkça ortaya konulamadığının görüldüğü;

Bu itibarla, dava açma süresinin ve davanın konusunun belirlenmesi hususunda tereddüt oluştuğundan, davacı şirket tarafından Yönetmeliğin hangi maddelerinin/fıkralarının/ibarelerinin ve/veya Yönetmeliğin hangi eklerinin hangi maddelerinin/fıkralarının/ibarelerinin iptalinin istendiğinin açık ve tereddüde yer vermeyecek şekilde uygulama işlemi/işlemleriyle ilgisinin ortaya konulması, bu kısımların hangi yönlerden hukuka aykırı olduğunun ve davacının menfaatini ne şekilde ihlȃl ettiğinin dava dilekçesinin 'Konu', 'Açıklamalar' ile 'Sonuç ve istem' bölümünde bütünlük arz edecek şekilde açıklanması ve uygulama işlemi/işlemlerinin tarihi, sayısı ile varsa yazılı bildirim veya öğrenme tarihinin dava dilekçesinde belirtilmesi suretiyle (...) yeniden dava açılması gerektiği" belirtilmiştir.

Bu kararın davacı şirkete 26/03/2024 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine yenilenen 22/04/2024 tarihli dava dilekçesinde, Yönetmeliğin 38., 39., 54., 62. ve 66. maddeleri ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Tip İdari Şartname'nin 31. ve 34. maddelerinin iptalinin istenildiği belirtildikten sonra, dilekçenin "Açıklamalar" kısmında, dava konusu Yönetmelik düzenlemeleri kapsamında ... ihale kayıt numaralı "Antalya Side Yeni Müze Proje Yapımı"; ... ihale kayıt numaralı "...

Mahallesi ...

Sayılı Parsel ve Çevresini Kapsayan Riskli Alanda Yürütülen Kentsel Dönüşüm Çalışmaları Kapsamında Hazırlanan Mimari Avan Proje Doğrultusunda Mimarlık ve Mühendislik Uygulama Projelerinin Hazırlanması Hizmet Alım İşi"; ... ihale kayıt numaralı "03Bölge Müdürlüğü Tesisleri Proje Yapımı" danışmanlık hizmet işi ihalelerinde, şirketlerinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı veya işi alamayacak şekilde puan verildiği, bu kapsamda somut 3 (üç) işe yönelik ihaleler kapsamında yaşanılan durum nedeniyle ülke genelindeki diğer işlere ilişkin ihalelere katılım bir anlam ifade etmediğinden benzer ihalelerde teklif verilmediği,

davanın süresinde olup olmadığı yönünde yapılacak değerlendirmede, dava konusu Yönetmelik ve eki Tip İdari Şartname düzenlemeleri kapsamında şirketlerine yönelik hak ihlâlleri devam ettiğinden, uygulama işleminin son olarak tesis edilme ve bu işlemin öğrenilme tarihinin işbu davanın açıldığı tarih olarak dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir.

Her ne kadar, davacı şirket tarafından, şirketlerinin teklif sunduğu anılan işlere yönelik ihalelerde dava konusu düzenlemeler nedeniyle ya şirketlerinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı ya da işi alamayacak şekilde puan verildiği,

bu kapsamda ülke genelindeki diğer işlere ilişkin ihalelere katılım bir anlam ifade etmediğinden benzer ihalelerde teklif verilmediği ve dava düzenlemeler uyarınca şirketlerine yönelik hak ihlâlleri devam ettiğinden bahisle dava açma süresinin tespitinde uygulama işleminin son olarak tesis edilme ve bu işlemin öğrenilme tarihinin işbu davanın açıldığı tarih olarak dikkate alınması gerektiği belirtilmiş ise de, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramının, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlâl edilmesi sonucunu doğuran,

başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren işlemleri ifade ettiğinden ve dava dosyasının incelenmesinden davacı şirketin katıldığını belirttiği 3 (üç) ihale sonrasında, dava konusu düzenlemeler kapsamında davacı şirket hakkında tesis edilmiş somut bir uygulama işlemi bulunmadığı anlaşıldığından,

dava açma süresinin tespitinde davacı şirketin son olarak katıldığını beyan ettiği ve Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü 3. Bölge Müdürlüğü'nce ön yeterlik değerlendirmesi 07/02/2023 tarihinde yapılan ... ihale kayıt numaralı "03Bölge Müdürlüğü Tesisleri Proje Yapımı" danışmanlık hizmet işi ihalesi kapsamında tesis edilen işlem/işlemler dikkate alınmak suretiyle davanın süresinde olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Aksi bir durumun kabulü, kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin göz ardı edilmesi sonucunu doğuracaktır.

Bu itibarla, dava konusu düzenlemenin 04/03/2009 tarih ve 27159 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 05/03/2009 tarihinde yürürlüğe girdiği, dava konusu Yönetmelik kapsamında iptali istenen düzenlemelerden bazılarında farklı tarihlerde değişiklik yapılmış ise de,

bu değişikliklerin en sonuncusunun yürürlük tarihinin 18/03/2020 olarak belirlendiği ve dava konusu düzenlemeler kapsamında davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı veya düşük puan verildiği belirtilen 3 (üç) ihaleden -diğerlerine göre daha geç tarihli olan- ... ihale kayıt numaralı "03Bölge Müdürlüğü Tesisleri Proje Yapımı" danışmanlık hizmet işi ihalesinde ön yeterlik değerlendirmesinin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 3. Bölge Müdürlüğü'nce 07/02/2023 tarihinde yapıldığı ve 18/05/2023 tarihinde dava dışı şirket ile sözleşme imzalandığı,

dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında davacı şirket hakkında, dava konusu edilen düzenleyici işlemlerin uygulanmasına yönelik olarak dava tarihinden önceki 60 (altmış) günlük süre içerisinde tesis edilmiş herhangi bir uygulama işleminin de bulunmadığı anlaşıldığından, dava açma süresi geçirildikten sonra 29/02/2024 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine imkân bulunmamaktadır.