Danıştay 13. Daire E.2024/165 K.2024/450

Dava konusu istem: Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO) Basım İşletme Müdürlüğü'nce 26/09/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “DMO Basım İşletme Müdürlüğü ile DMO İstanbul Bölge Müdürlüğü Personel Taşıma (Servis) Hizmet Alımı” ihalesi dokümanına yönelik olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 48. maddesinde yer alan düzenleme ile Teknik Şartname'nin 4. maddesinde yer alan düzenlemenin çelişkili olduğu, Teknik Şartname'de, işte çalıştırılacak araç kiralıksa bu aracın işin sürecince kiralandığını gösterir sözleşmenin sözleşme imzalanmadan önce sunulmasının istendiği, İdari Şartname'de ise, sözleşme aşamasında, başka bir deyişle sözleşmenin yürütülmesi aşamasında anılan belgenin sunulmasının istendiği, kira sözleşmesinin "sözleşmenin imzalanmasından önce" sunulması ile "sözleşme sırasında" sunulması kavramlarının birbirinden farklı olduğu,

dolayısıyla bu durumun çelişkili olduğu ve ihale dokümanının bu hâliyle Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 12. maddesine aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu ihalenin iptal edilmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Teknik Şartname ve İdari Şartname düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, servis araçlarına ilişkin olarak, yüklenicinin ihale konusu iş için çalıştıracağı aracın sahibi olduğunu gösteren belgeler olan aracın plaka, marka, model, ruhsat, sürücü belgelerinin, araç kiralık ise bu aracın işin süresince kiralandığını gösterir noter kira sözleşmesini sözleşme aşamasında idareye ibraz etmesinin gerektiği, diğer bir ifadeyle sözleşmenin yürütülmesi aşamasında sunulması gerektiğinin düzenlendiği,

bu belgelerin yeterlik kriteri niteliğinde olmayıp sözleşmenin uygulanması aşamasında iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin oluşturulabilecek belge niteliğinde olduğu ve yüklenici tarafından sözleşmenin uygulanması aşamasında sunulmasının istendiği, söz konusu hususların sözleşmenin yürütülmesi sürecinde değerlendirilmesi konusunda sorumluluğun idareye ait olduğunun anlaşıldığı, sözleşmeye davet aşamasında istekliden Teknik Şartname’de yer alan belgelerin istenemeyeceğinin anlaşıldığı,

Teknik Şartname düzenlemesinde yer verilen hususların idarece sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yükleniciden istenilmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmeyeceği, ihale dokümanında herhangi bir çelişki bulunmadığı, anlaşılmayan bir durum olmadığı, 10 isteklinin katıldığı ihalede 6 geçerli teklif olduğu, davacı ve diğer 3 firmanın tekliflerinin geçici teminatları uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Teknik Şartname ile İdari Şartname hükümleri arasında çelişki bulunduğu, söz konusu durumun Hizmet Alımı İhaleleri Yönetmeliği'nin 12. maddesine aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO) Basım İşletme Müdürlüğü tarafından 26/09/2023 tarihinde açık ihale usulü ile “DMO Basım İşletme Müdürlüğü ile DMO İstanbul Bölge Müdürlüğü Personel Taşıma (Servis) Hizmet Alımı” ihalesi gerçekleştirilmiştir. İhale dokümanına ilişkin olarak davacı şirketin 20/09/2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun reddi üzerine, 02/10/2023 tarihinde yapılan itirazen şikâyet başvurusunun Kamu İhale Kurulu'nca reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: ... b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; ... İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir. ...” kuralına yer verilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği” başlıklı 12. maddesinde, “(1) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı ve teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. ... (3) İhale veya ön yeterlik dokümanında yapılan düzenlemeler birbirine aykırı olamaz.”. “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28. maddesinde, “...

(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirilmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur…”.

“Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30. maddesinde, “(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır.

Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez.” kuralları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2. maddesinde, “2.1.

İhale konusu işin/alımın; ... e) Miktarı: DMO Basım İşletme Müdürlüğü ile İstanbul Bölge Müdürlüğü personelinin 01/10/2023 - 30/09/2025 tarihleri arası 501 iş günü süreyle 17 adet servis aracıyla taşınması işi. ... f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Devlet Malzeme Ofisi Basım İşletme Müdürlüğü ile Devlet Malzeme Ofisi İstanbul Bölge Müdürlüğü'nün adresi ile servis güzergâh listesinde belirtilen semtler arası”.

“İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7. maddesinde, “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.. 7.5.4.

İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu Şartname'nin 7’nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler: {Belirtilmemiştir} 7.5.5 Bu Şartname'nin 7’nci maddesinde sayılan belgeler dışındaki belgeler tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak dikkate alınmaz…”. “Diğer hususlar” başlıklı 48. maddesinde, “48.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (R): Diğer Hizmetler/0,71 İşe başlama tarihi.

01 Ekim 2023 tarihinde başlayacak olup, 30 Eylül 2025 tarihinde sona erecektir. Taşıma günleri toplam 501 (beş yüz bir) iş günü olarak değerlendirilecektir. Yüklenicinin sözleşme sırasında; ... j) Yüklenici bu işte kiralık araç çalıştıracaksa; kiraladığı aracın noter kira sözleşmesini idareye sözleşme aşamasında ibraz edecektir. ...” kuralları bulunmaktadır.

Teknik Şartname’nin “Servis araçlarına ilişkin hükümler” başlıklı 4. maddesinde, “…4.12 Yüklenici sözleşmeyi imzalamadan önce, bu işte çalıştıracağı aracın sahibi olduğunu gösterir belgeyi, (eğer araç kiralık ise bu aracın işin süresince kiralandığını gösterir sözleşmeyi), idareye ibraz etmek zorundadır.”.

“Yüklenicinin yükümlülükleri ve sorumlulukları” başlıklı 6. maddesinde, “…6.4 Yüklenici tarafından, bu Şartname’de belirtilen hatlara tahsis edeceği araçların: - Plaka, marka, model ve yolcu kapasitelerini gösterir listesi, - Ruhsat (aslı idarece görüldükten sonra iade edilecek), - Araç şoförlerine ait liste, - Sürücülere ait: sürücü belgeleri (aslı idarece görüldükten sonra iade edilecek), - Nüfus cüzdanı örnekleri, - İkametgâh belgeleri, - Yetkili kuruluşlardan alınmış psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösterir rapor,

- SRC belgesi ve adli sicil kayıtlarının asılları veya aslı idarece görülerek onaylanmış suretleri işe başlamadan önce idareye verilecektir...” kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, ihaleye katılacak isteklilerden, mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için ihale konusu işin niteliğine göre istenecek bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağının, ihale dokümanında belirtileceği, ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin birbirine aykırı olamayacağı, yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirilmesinde aranılacak kriterlerin, ihale ilanı ile idari şartnamede belirtilmesinin zorunlu olduğu,

idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemelerin teknik şartnamede yer alacağı, yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

İhale dokümanı düzenlemelerinden, ihalenin 26/09/2023 tarihinde gerçekleştirileceği, ihale konusu işin, DMO Basım İşletme Müdürlüğü ile İstanbul Bölge Müdürlüğü personelinin 501 iş günü süreyle 17 adet servis aracıyla taşınması işi olduğu, 01/10/2023 tarihinde başlayarak 30/09/2025 tarihinde sona ereceği görülmektedir.

İdari Şartname'de, yüklenici bu işte kiralık araç çalıştıracaksa, kiraladığı aracın noter kira sözleşmesini idareye sözleşme aşamasında ibraz edeceği, Teknik Şartname'de ise, yüklenicinin sözleşmeyi imzalamadan önce, bu işte çalıştıracağı aracın sahibi olduğunu gösterir belgeyi, araç kiralıksa bu aracın işin süresince kiralandığını gösterir sözleşmeyi idareye ibraz edeceği, tahsis edilecek araçlara ve şoförlere dair çeşitli belgelerin işe başlamadan önce idareye verileceği düzenlenmiştir.

Uyuşmazlık, İdari Şartname ile Teknik Şartname'de yer alan düzenlemeler arasında çelişki bulunup bulunmadığı, Teknik Şartname'deki düzenlemenin yeterlik kriteri niteliğinde olup olmadığı ve ihale dokümanı düzenlemelerinin kamu ihale mevzuatına aykırı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

İlgili Teknik Şartname ve İdari Şartname düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, ihale konu işte kullanılacak servis araçlarına ilişkin olarak, yüklenicinin ihale konusu iş için çalıştıracağı aracın sahibi olduğunu gösteren belgeler olan aracın plaka, marka, model, ruhsat, sürücü belgelerinin, araç kiralık ise bu aracın işin süresince kiralandığını gösterir noter kira sözleşmesini, sözleşme aşamasında idareye ibraz etmesinin gerektiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca anılan belgelerin yeterlik kriteri niteliğinde olmadığı, sözleşmenin uygulanması aşamasında iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin belge niteliğinde olduğu ve ihale uhdesinde kalan yükleniciden sözleşme aşamasında sunulmasının istenildiği görülmektedir.

Bu itibarla, ihalenin 26/09/2023 tarihinde gerçekleştirildiği ve işe 01/10/2023 tarihinde başlanacağı dikkate alındığında, şikâyete konu Teknik Şartname düzenlemesindeki belgelerin ihale uhdesinde bırakılan yükleniciden sözleşme imzalanmadan önce istenilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olmadığı, bu bağlamda İdari Şartname ile Teknik Şartname arasında bir çelişki bulunmadığı, Teknik Şartname ile ihaleyi gerçekleştiren idarece ihale konusu işin başlayacağı tarihin yakınlığı dikkate alınarak, ilgili belgelerin sözleşme imzalandığı aşamada kendilerine teslim edilmesinin istenilmesinde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.