Danıştay 13. Daire E.2024/1698 K.2025/133

Nakliye Hayvancılık Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Saraykent Belediye Başkanlığınca 28/08/2020 tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Saraykent Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi" ihalesi üzerinde kalan davacının, mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25/1-f ve 26. maddesi uyarınca bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süreyle yasaklanmasına ilişkin 15/11/2022 tarih ve 32014 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; anılan ihaleye ilişkin olarak davacı ile 21/09/2020 tarihinde yapım işi sözleşmesinin imzalandığı, 28/09/2020 tarihinde yer tesliminin yapıldığı, sözleşmede işin yapım süresinin 550 gün olduğu, davacının yer tesliminden 2021 yılının Kasım ayına kadar geçen sürede işin %40'ını tamamladığı, 10/11/2021 tarihli dilekçe ile 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında tarafına fiyat farkı verilmesi ve işin tasfiye edilmesi için yaptığı başvurunun Sarıyer Belediyesi tarafından ihale tarihinden yaklaşık 5 ay önce Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin yayımlandığı,

yapım işine verilen teklifin o dönemdeki şartlar kapsamında verildiği gerekçesiyle reddedildiği, davacı tarafından işin bitim tarihi olan 31/03/2022 tarihine 20 gün kala Saraykent Belediyesine verilen 11/03/2022 tarihli dilekçe ile sözleşmenin devrinin talep edildiği, Belediyece talebin değerlendirildiği ve işyeri tesliminden yaklaşık 17 ay sonra yüklenicinin işin %40'ını tamamladığı ve işin bitimine kalan 20 günlük süre içerisinde yapılması gereken %60 oranındaki imalatların fen ve sanat kuralları çerçevesinde yapılmasının imkansız olması nedeniyle reddedildiği,

imalatların idarece yapılan ihtarlara rağmen zamanında yapmadığı gerekçesiyle yapım işi sözleşmesi feshedilmesi üzerine davacı şirketin ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği;

Bu durumda davacı şirketin sözleşmede kararlaştırılan edimini yerine getirmediği, sözleşmenin devri talebinin de devredilen işin kalan süre içinde tamamlanmasının imkansız olduğu gerekçesiyle reddedildiği, sözleşmenin feshinden önce Belediyece davacı şirkete ihtarda bulunulduğu, davacı şirketin durumunun 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca mücbir sebep olarak değerlendirilmesi talep edilmiş ise de, aranan şartların davacı açısından gerçekleşmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, sözleşmenin devrine yönelik taleplerinin idarece gerekçesiz olarak reddedildiği, fiyat farkı taleplerinin idarenin bu konuda takdir yetkisi bulunmamasına rağmen değerlendirilmediği, 4735 sayılı Kanun'a eklenen geçici 5. ve 6. maddeleri gereğince 01/01/2022-31/03/2022 tarihleri arasındaki imalatlarla ilgili süre uzatımı verilmesi gerekirken verilmediği, sözleşmenin mücbir sebepler ve aşırı ifa güçlüğü nedeniyle tasfiyesinin uygun olup olmadığı hakkında Maliye Bakanlığına görüş sorulduğu, olumlu görüş verilmesine rağmen görüş beklenmeksizin sözleşmenin feshedildiği,

ihale makamından kaynaklanan nedenlerle iş yerinin geç teslim edildiği ancak bu nedenle ek süre verilmediği, ihale makamına ait çevre istinat duvarının işin yapımına engel olduğu ve kaldırılmasının taleplerine rağmen geciktirildiği, bu durumun da işin süresini uzattığı ancak idarece ek süre verilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, iş yeri teslim tarihi olan 28/09/2020 tarihinden 2021 yılı Kasım ayına kadar işin yalnızca %40'ının gerçekleştirildiği, 10/11/2021 tarihli dilekçe ile 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında fiyat farkı verilmesi ve işin tasfiye edilmesi talebinde bulunulduğu, yapılan değerlendirme sonucunda işin şartname ve sözleşmesinde fiyat farkı verilmesinin öngörülmediği, Genelge'de de bu yönde düzenleme bulunmadığı anlaşıldığından talebin reddedildiği,

işin süresinin bitimine 20 gün kala sözleşmenin devri talebiyle yapılan başvurunun kalan 20 günlük sürede işin %60'ının fen ve sanat kuralları çerçevesinde yapılmasının imkansız olması nedeniyle reddedildiği, davacının iş programının gerisinde kaldığı, imalatların yapılan ihtarlara rağmen tamamlanmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Saraykent Belediye Başkanlığınca 28/08/2020 tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Saraykent Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi" ihalesi davacı şirket üzerinde bırakılmış, 21/09/2020 tarihinde sözleşme imzalanarak 28/09/2020 tarihinde yer teslimi yapılmıştır.

Sözleşmede işin süresinin 550 gün olduğu belirtilmiş, davacı tarafından 10/11/2020 tarihinde verilen dilekçe ile Covid-19 Salgınının Kamu İhale Sözleşmelerine Etkisi Konulu 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında mücbir sebepler nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş alınarak sözleşmenin tasfiyesi talebinde bulunulmuş, Belediyece... tarih ve... sayılı işlemle Genelge'nin ihale tarihinden 5 ay önce yayımlandığı, ihalesi yapılan işe verilen teklifin o dönem şartlarında verildiği gerekçesiyle talep reddedilmiştir.

Davacı tarafından, 14/03/2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile sözleşmenin devri talebiyle Belediyeye yapılan başvuru ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmiş ve ... tarih ve ... sayılı işlemle yapım işinin bu yazının tebliğinden itibaren on gün süre ile geçici kabule hazır hale getirilmesi aksi takdirde yapım işi sözleşmesi feshedilerek kesin teminatın gelir kaydedileceği ve ihaleden yasaklama kararı verilmesi hususunda işlemlere başlanacağı belirtilmiştir.

İdarece yapılan yazılı ihtara rağmen davacı şirketin mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle ... tarih ve ...sayılı Olur ile sözleşme feshedilmiş, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca davacının 1 (bir) yıl süre ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,

... hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.". "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: ... f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek...".

"İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinde ise, "25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.

Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri ... tarafından verilir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından terditli olarak, davacı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin tasfiyesi, mümkün değilse Türk Borçlar Kanunu'nun 480. maddesi uıyarınca yeni koşullara uyarlanması, mümkün değilse sözleşmenin haklı nedenle feshi talebiyle açılan davada, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında bilirkişi incelemesi yaptırılmış, yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda, ... tarih ve K:... sayılı kararla bilirkişi raporları hükme esas alınabilecek yeterlikte görülerek sözleşmenin idarece fesihinin haksız olduğu tespit edilerek, sözleşmenin feshine ve davacı lehine tazminata hükmedildiği görülmüştür.

Anılan Mahkemece bilirkişi raporlarının değerlendirilmesi sonucunda, davalı idarenin, davacı şirketin sözleşmesinin ifası için gerekli olan hazırlığı yapmadığı, ifa yerindeki duvarı yıkmamakla, sağlık ocağı temeli ve Belediye parkının işin yapımına engel olma durumunu izale etmemekle davacı şirketin işi zamanında teslim etmemesine neden olduğu, bu durum karşısında da davacı şirket lehine herhangi bir süre uzatımı gerçekleştirmediğinin belirtildiği; bu durumda, sözleşmenin idarece feshinin haksız olduğu hususunun yargı kararıyla ortaya konulduğu görülmekle, davacı şirket hakkında 4735 sayılı Kanun'un 25/f maddesine dayanılarak yasaklama işlemi tesis edilemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.