Danıştay 13. Daire E.2024/185 K.2024/1139

Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca 04-05-06/04/2023 tarihlerinde gerçekleştirilen "50 İlde 575 Muhtelif Arsa Müzayedesi" kapsamında üzerinde bırakılan ... lot numaralı ihalenin iptaline ilişkin ... tarih ve... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Dairemizin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak işin esasına yönelik verilen kararda, ...Ticaret A.Ş. tarafından davalı idare adına yapılan arsa satış müzayedesinin 04-05-06/04/2023 tarihlerinde gerçekleştirildiği, Mardin ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'ndeki ... ada, ... parsel nolu taşınmazın (...) davacıya satışında kamu yararının oluşmadığının tespit edilmesi üzerine Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları "Açık Artırma" ile Satış Şartnamesi'nin 11. maddesi uyarınca satışının uygun bulunmadığı;

Dosyada yer alan bilgi ve belgeler birlikte incelendiğinde, satış işlemini onaylama zorunluluğu bulunmayan davalı idarenin, takdir yetkisini kamu yararı ya da hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığına dair somut bilgi ve belge bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idarî işlemlerin tesisinde idareye tanınmış olan takdir yetkisinin hiçbir zaman mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu hizmetinin verimliliği, etkinliği ve kamu yararı ile kişi arasında bir denge kurulması bu hak ve yetkinin sınırını oluşturduğu, dava konusu olayda en yüksek teklifin verildiği ve Şartname'de belirtilen tüm yükümlülüklerin yerine getirildiği, ihalenin iptal edildiğine ilişkin gönderilen yazıda hangi ölçütlere dayanılarak satışın iptal edildiğine dair herhangi bir bilgi, belge veya somut dayanak bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca 04-05-06/04/2023 tarihlerinde gerçekleştirilen "50 İlde 575 Muhtelif Arsa Müzayedesi"nin ... lot numaralı kısmına katılarak teklif sunmuş ve bu kısmın ihalesi davacının üzerinde bırakılmıştır. Davalı idarenin ... tarih ve ...sayılı işlemiyle davacının üzerinde kalan ihalenin iptaline karar verilmiş ve bu karar davacıya tebliğ edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'na dayanılarak hazırlanıp, 03/05/2006 tarih ve 26157 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "İhale: Bu Yönetmelikte yazılı usul ve şartlarla, işin istekliler arasında seçilecek birisi üzerinde bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemler", "Teklif: Gelir Paylaşma esasına dayalı teklif alınması hâlinde, idare ve müteahhidin gelir ve paylaşma miktar ve oranları;

diğer hâllerde bedel", "Uygun Bedel: Tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükseği, bedel tahmin edilmeyen durumlarda teklif edilen bedellerin en yükseği" şeklinde tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğin 5. maddesinde, Yönetmeliğin uygulanmasında, açıklık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi, etkinlik ve verimliliğin esas olduğu; 19. maddesinde, uygun bedelin, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükseği olduğu, arsa satışı karşılığı gelir paylaşımı ihalelerinde uygun bedelin, idare payı olarak teklif edilen gelirlerin en yükseği olduğu; 22. maddesinde, ihale yetkilisinin ihale komisyonu tarafından alınan gerekçeli kararı, karar tarihini izleyen 10 iş günü içinde onayacağı veya gerekçesini belirtmek suretiyle iptal edeceği, ihale, kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde hükümsüz sayılacağı kurallarına yer verilmiştir.

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları "Açık Artırma" ile Satış Şartnamesi'nin 7. maddesinde, "(...) Katılımcı/Teklif Sahibi/Alıcı ihale ilanı, şartname ve sözleşmedeki hükümleri aynen kabul etmiş sayılır. (...)"; 11. maddesinde de, "(...) İhale idarenin onayı ile kesinleşecektir. İdare arsa satışlarında 2886 sayılı Yasaya ve 4734 sayılı yasaya tabi olmadığından, ihaleyi teklif verene yapıp yapmamakta veya iptal etmekte serbesttir. (...)" kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat düzenlemelerine göre, ihale komisyonu kararlarının onaylanıp onaylanmaması konusunda ihale yetkilisinin takdir yetkisinin bulunduğu, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makûl ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği, ancak ihale yetkilisinin takdir yetkisinin sınırsız olmadığı, ihale işlemleri bakımından takdir yetkisinin yargısal denetiminde, temel ihale ilkelerinin gözetileceği anlaşılmaktadır.

Hem hukuka uygunluk, hem de yerindelik denetimi yapan ihale yetkilisi tarafından bu konuda alınan idarî kararın yargısal denetimi de özellik arz etmektedir.

Başka bir anlatımla, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları "Açık Artırma" ile Satış Şartnamesi'nin 7. maddesi ile ihale yetkilisine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle anılan madde ile ihale yetkilisine tanınan yetkinin onaylamama yönünde kullanılması hâlinde bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, ihale yetkilisince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamakta ise de ihale komisyonu kararını onaylamama veya ihale iptali işleminin idarî davaya konu edilmesi hâlinde,

idarenin takdir yetkisinin denetlenebilmesi için ihalenin iptalini gerektiren mâkûl ve meşrû sebeplerin idare tarafından ortaya konulması gerekmektedir. İdare tarafından ileri sürülen sebeplerin hukuka uygunluğunun idarî yargı yerlerince denetleneceği açıktır.

Dava dosyasının incelenmesinden, ihale yetkilisince 27/04/2023 tarihli işlemle uyuşmazlık konusu ihalenin iptaline karar verildiği, ihalenin iptali kararında herhangi bir gerekçeye yer verilmediği görülmekle birlikte davalı idarece savunma dilekçesinde, söz konusu taşınmazla ilgili ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında "tapu iptali ve tescil" davasının açıldığı, anılan Mahkeme tarafından taşınmaz üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiği belirtilmiştir.

Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce, dava konusu işlemde, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ya da hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığına dair somut bilgi ve belge bulunmadığından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğuna karar verilmiş ise de, takdir yetkisinin idarece sınırsız olarak kullanılamayacağı, diğer taraftan, taşınmazın mülkiyeti ile ilgili olarak Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesi'nde "tapu iptali ve tescil" davası açıldığı ve taşınmaz üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiği anlaşıldığından, mülkiyeti üzerinde ihtilaf bulunan uyuşmazlık konusu taşınmazın satışına ilişkin ihalenin iptaline yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.