Danıştay 13. Daire E.2024/2101 K.2024/3321

Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce 09/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen Afyonkarahisar ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı II-B Grubu maden sahası arama ruhsatı ihalesi üzerinde bırakılan davacı şirketin ihale bedelini yatırmadığından bahisle teminatının irat kaydedilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık olarak 467.000,00-TL maddi tazminatın 15/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce davanın reddine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olduğu, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/8. maddesi uyarınca istinaf kanun yoluna başvurulmasının mümkün olmadığı, bu nedenle İdare Mahkemesi'nce verilen kararın anılan Kanun'un 20/A maddesi uyarınca doğrudan temyize tabi olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun görev yönünden reddine, dosyanın Danıştay'a gönderilmek üzere ... İdare Mahkemesi'ne iadesine karar verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin görev yönünden reddi ile dosyanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca görevli ve yetkili olan Ankara Bölge İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 6545 sayılı Kanun’la değişik 45. maddesinin birinci fıkrasında, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği; son fıkrasında, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda söz konusu yargılama usulünün uygulanacağı; ikinci fıkrasının (g) bendinde, verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği kuralı yer almıştır.

Aktarılan düzenlemelere göre ivedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarla ilgili olarak ilk derece mahkemelerince verilen kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulabileceği, bunlar dışında kalan uyuşmazlıklarla ilgili olarak verilen kararlara karşı kural olarak istinaf kanun yoluna başvurulabileceği açıktır.

Bu noktada mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna mı, yoksa temyiz kanun yoluna mı başvurulabileceğinin belirlenmesi için öncelikle uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olup olmadığının tespiti zorunludur. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı kurala bağlandığından, ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklardan ne anlaşılması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

İhale işlemlerine ilişkin idari usulü düzenleyen temel kanunlardan olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 4. maddesinde, ihalenin, "Bu Kanun'da yazılı usul ve şartlarla işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemleri".

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4. maddesinde ise, "Bu Kanun'da yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri" ifade ettiği belirtilmiş olup, bu kanuni tanımlamalar ve istikrar kazanan içtihatlar dikkate alınarak ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte idarece tesis edilen işlemlerin ivedi yargılama usulüne tabi ihale işlemleri olduğunun kabulü gerekir.

6545 sayılı Kanun'un 18. maddesinin gerekçesinde, "İdarî yargıda davaların tümü aynı usul takip edilmek suretiyle sonuçlandırılmaktadır. Ancak idarî davaların bazıları, niteliği itibarıyla diğerlerinden farklıdır. Bu tür davaların geciktirilmeksizin karara bağlanması gerekmektedir.

Bu bakımdan, gecikerek karar verilmesinde hem idare hem de davacılar bakımından katlanılması zor ya da imkânsız sonuçlar doğuracak sınırlı sayıdaki dava türünün, diğerlerine göre daha ivedi bir şekilde sonuçlandırılması gerekmektedir. Yargısal sürecin, süratle sonuçlandırılması özel önem taşıyan ihale, özelleştirme, acele kamulaştırma uyuşmazlıklarından kaynaklanan bazı davaların ivedilikle sonuçlandırılmaması hâlinde, hukukî belirsizlik doğmasına neden olunmaktadır.

Madde ile Avrupa örneklerinde olduğu gibi idarî yargılamaya ivedi yargılama usulü kurumu kazandırılmaktadır." açıklamalarına yer verilmiştir. Kanun'un gerekçesinde de ifade edildiği üzere, sınırlı sayıdaki dava türü ivedi yargılama usulüne tabidir. Nitekim gerekçede ihaleyle bağlantılı tüm işlemlerin değil, yargısal sürecin süratle sonuçlandırılması özel önem taşıyan ihale uyuşmazlıklarının bu yargılama usulüne tabi kılındığı vurgulanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce 09/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen Afyonkarahisar ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı II-B Grubu maden sahası arama ruhsatı ihalesinin davacı şirketin üzerinde bırakıldığı, davacı şirketin ihale bedelini yatırmadığından bahisle teminatının irat kaydedildiği, bunun üzerine ihale şartnamesinde teminat tutarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na aykırı şekilde belirlendiği,

teminatının (500.000,00-TL), teklif edilen bedelin (1.110.000,00-TL) %3'ünden (33.000,00-TL) fazlasına tekabül eden (467.000,00-TL) kısmının 4734 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca iade edilmesi gerektiği iddialarıyla teminatının irat kaydedilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık olarak 467.000,00-TL maddi tazminatın 15/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Kanun'un gerekçesinde de ifade edildiği üzere, sınırlı sayıdaki dava türü ivedi yargılama usulüne tabidir. Nitekim gerekçede ihaleyle bağlantılı tüm işlemlerin değil, yargısal sürecin süratle sonuçlandırılması özel önem taşıyan ihale uyuşmazlıklarının bu yargılama usulüne tabi kılındığı vurgulanmıştır.

Bakılan davanın, teminatın irat kaydedilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık olarak 467.000,00-TL maddi tazminatın 15/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bir tam yargı davası şeklinde açıldığı dikkate alındığında, öncelikle sonuçlandırılması özel önem taşıyan bir uyuşmazlık olarak nitelendirilmesine imkan bulunmayan dava konusu uyuşmazlık ivedi yargılama usulü kapsamında yer almamaktadır.

Bu itibarla, teminatın irat kaydedilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılan ve tam yargı davası niteliği taşıyan bakılan dava ivedi yargılama usulü kapsamında bulunmadığından, ilk derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı yapılan kanun yolu başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi'nce karara bağlanması gerekmektedir.