Danıştay 13. Daire E.2024/2149 K.2024/3230

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesinde kurulması planlanan lisanssız rüzgar enerjisine dayalı... RES tesisleri için belirlenen türbin yerinin büyük ova olarak ilan edilen alanda kalması nedeniyle aynı proje kapsamında yer aldığı belirtilen ...-... ve ... RES tesisleri için davacı şirket tarafından yapılan 28/07/2022 tarihli süre uzatımı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bağlantı anlaşması gereği kurulması planlanan tesisin kabul işlemlerinin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 25. maddesi ile öngörülen ek 120 günlük süreyle birlikte 16/11/2019 tarihine kadar tamamlanmasının zorunlu olduğu, davacının bağlantı anlaşması süresinin bitiminden yaklaşık iki buçuk yıl sonra süre uzatımı ve yer değişikliği talebinde bulunduğu, bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olması şartının davacı tarafından yerine getirilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yükümlülüklerin yerine getirilmediği değerlendirmesinin doğru olmadığı, aksine tüm yükümlülüklerin yerine getirildiği ancak türbin yerinin büyük ova alanında kalması sonucu oluşan mücbir sebep nedeniyle fiilen inşa sürecine başlanamadığı, belirtilen alanda kalan türbinin inşası için kamu yararı kararı alınması amacıyla yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığı, iki buçuk yıl sonra süre uzatımı başvurusu yaptıkları iddiasının yerinde olmadığı, ilk başvurunun 2018 yılında yapıldığı ve buna istinaden hatalı bir biçimde karar alındığı, yapılan tüm hazırlık işlemleri sonucunda projenin tamamlanmasına izin verileceği yönünde haklı beklentilerinin oluştuğu, bu durum göz ardı edilerek tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, ... ili, ... ilçesinde kurulması planlanan rüzgar enerjisine dayalı lisanssız elektrik üretim tesisleri (...) için ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye başvuruda bulunulmuş, başvuru neticesinde, 28/03/2017 tarihli bağlantı anlaşmaları imzalanmıştır.

Tesislerin inşası öncesinde gerekli izinlerin alınması ve diğer yükümlülüklerin tamamlanmasına ilişkin süreç devam ederken, 02/06/2017 tarih ve 30084 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Bazı Ovaların Büyük Ova Koruma Alanı Olarak Belirlenmesi Hakkında 2017/10001 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı" ile ...RES tesisleri için belirlenen türbin yerinin bulunduğu taşınmazlar "Büyük Ova Koruma Alanı" olarak belirlenmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından davalı idareye yapılan başvuru ile söz konusu taşınmazın büyük ova koruma alanı kapsamına alınması nedeniyle türbinin inşasına izin verilmesi amacıyla gerekli kamu yararı kararının alınmasına yönelik olarak çalışma yapılacağından bahisle bağlantı anlaşmasının süresinin uzatılması talep edilmiş, davalı idarenin ... tarih ve... sayılı kararları ile "7186 sayılı Kanunla süre verildiğinden bu aşamada karar alınmasına gerek olmadığına" karar verilmiştir.

Aktarılan süreç sonrasında davacı şirket tarafından davalı idareye yapılan ...tarihli başvuru ile, ... RES tesislerine yapılaşma izninin verilmesi için gerekli kamu yararı kararının alınması amacıyla yapılan çalışmalardan bir sonuç alınamamasından kaynaklanan mücbir sebebe bağlı olarak söz konusu tesislerin (...

RES) türbin yerinin değiştirilmesi ve süre uzatımı talebi hususunda daha önce başvuruda bulunulduğu, Beştepe RES projesinin bir bütün olduğu ve tesis dengesi bakımından projedeki türbinlerin tümünün proje kapsamında belirlenen konumlarda inşa edilmesi gerektiği,... RES tesislerine ilişkin başvuru süreci devam ettiğinden... ve ...

RES tesisleri için hak kaybı doğmaması adına başvuru yapıldığı belirtilerek bu tesisler içinde bağlantı anlaşmasının süresinin uzatılması talep edilmiş, söz konusu süre uzatımı talebinin zımnen reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinde, "Lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetler şunlardır: ... b) Kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi (...) (3) Lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince,

10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan alınır. (4) Bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.".

"Lisanssız üretim projelerinde tüketim bağı kurulması" başlıklı geçici 25. maddesinde ise, " Bu Kanun'un 14'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan faaliyetler kapsamındaki bağlantı anlaşması süreleri; çağrı mektubu tarihinden bağlantı anlaşması süresi sonuna kadar tüketim-üretim bağı kopmuş olanlar için, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde çağrı mektubuna esas abonelik ile en az aynı özellikleri haiz eski ve/veya yeni bir tüketim tesisi aboneliği ihdas ederek ilgili şebeke işletmecisine bildirmesi hâlinde söz konusu bildirim tarihini izleyen yüz yirmi günü;

bağlantı anlaşması süresi bittiği hâlde geçici kabulü yapılmamış olanlar ve henüz bağlantı anlaşması süresi bitmemiş olanlar için ise bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüz yirmi günü kapsayacak şekilde kendiliğinden uzamış kabul edilir." kurallarına yer verilmiştir.

Bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihte yürürlükte olan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin "Üretim tesislerinin işletmeye girmesi" başlıklı 24. maddesinde, "Bu Yönetmelik hükümlerine göre şebekeye bağlanacak üretim tesislerinin geçici kabul işlemlerinin, bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren; ... b) YG seviyesinden bağlanacak hidrolik kaynağa dayalı üretim tesisleri dışındaki üretim tesislerinde iki yıl, (...) içerisinde tamamlanması zorunludur.

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 35 inci maddesinde belirtilen mücbir sebepler ve Kurul tarafından uygun bulunan haller dışında, bu sürelerin sonunda üretim tesisinin tamamlanmaması hâlinde, bağlantı anlaşması ile su kullanım haklarına ilişkin izin belgeleri kendiliğinden hükümsüz hâle gelir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin lisans alma yükümlülüğünden muaf olduğu, bu kapsamda kurulacak ve YG seviyesinden sisteme bağlanacak elektrik üretim tesislerinin inşa işlemlerinin iki yıl içerisinde tamamlanarak geçici kabul işleminin gerçekleştirilmesi gerektiği, tesisin bu sürenin sonunda tamamlanmaması hâlinde bağlantı anlaşmasının kendiliğinden hükümsüz hale geleceği anlaşılmaktadır.

Dosya incelendiğinde, davacı tarafından davalı idareye yapılan ilk başvuru ile... RES tesislerinin türbin yerinin değiştirilmesi ve bağlantı anlaşmasının süresinin uzatılmasının talep edildiği, daha sonra yapılan ve işbu uyuşmazlığa konu başvuru ile de, ... RES projesinin bir bütün olduğu ve tesis dengesi bakımından projedeki türbinlerin tümünün proje kapsamında belirlenen konumlarda inşa edilmesi gerektiği, ... RES tesislerine ilişkin başvuru süreci devam ettiğinden ... ve ... tesisleri içinde hak kaybı doğmaması adına süre uzatımı yapılmasının talep edildiği, talebin zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Davacı tarafından, ... RES projesinin on adet türbinden oluştuğu, türbinlerin birinin dahi projede yer alan yerde yapılamamasının projenin bütünlüğünü etkilediği, ...

RES türbinlerinin büyük ova alanında kalması nedeniyle mevcut taşınmazda inşa edilmesinin mümkün olmadığı, projenin bütünlüğünü etkileyen ve mücbir sebep teşkil eden bu gelişme nedeniyle türbin yerlerinin değiştirilmesi zorunluluğunun ortaya çıktığı, bu nedenle yeni türbin yerlerinin tespit edilerek başvuru yapıldığı, kendilerine daha önce 6446 sayılı Kanun'un geçici 26. maddesi uyarınca otuz altı ay süre verildiği, bu bakımdan projenin tamamının inşa edilebilmesi amacıyla ve mücbir sebebe bağlı olarak işbu davaya konu tesislere ilişkin bağlantı anlaşmalarının süresinin uzatılması talebiyle başvuru yapıldığı iddia edilmektedir.

Davalı idare tarafından dosyaya sunulan savunma dilekçesinde, davacının büyük ova kararının davacıya bildirildiği 17/07/2017 tarihinden beş yıl sonra süre uzatım talebinde bulunduğu, beş yıldır bu durum bilinmesine rağmen ilk başvurunun 7168 sayılı Kanun ile verilen süre bittikten 2,5 yıl sonra yapıldığı, belirtilen nedenle mücbir sebebin mevcut olmadığı, süre uzatımını gerektirecek herhangi bir belgenin de sunulmadığı gerekçeleriyle reddedildiği görülmektedir.

Lisanssız üretim tesislerinde gerekli izinlerin alınması ve tesisin kurularak geçici kabule hazır hâle getirilmesi için öngörülen süreler bağlantı anlaşması yapılmasıyla başlamakta ve bu süreler tesisin niteliğine göre değişmektedir. Yönetmelikte belirlenen süre sonunda mücbir sebepler ve Kurul tarafından uygun görülen hâller dışında tesisin geçici kabule hazır hâle getirilmemesi hâlinde anlaşma kendiliğinden hükümsüz hâle gelmektedir.

Olayda, davacı tarafından kendilerine daha önce 6446 sayılı Kanun'un geçici 26. maddesi ile 36 ay süre uzatımı verildiği iddia edilerek süre uzatımı talebinde bulunulmuş ise de, davacıya süre uzatımı verilmesine ilişkin maddenin 6446 sayılı Kanun'un lisanssız elektrik üretim tesislerine süre uzatımı verilmesine ilişkin geçici 25. madde olduğu, bu kapsamda başvuru konusu tesislere ait iki yıllık bağlantı anlaşmalarının süresinin 120 gün daha uzatıldığı ve bitiş tarihinin 16/11/2019 olarak belirlendiği,

davacının geçici 26. madde kapsamında süre uzatımı yapılmasına ilişkin herhangi bir başvurusu olmadığı gibi tesisin söz konusu madde kapsamında olduğu ve kendisine bu madde uyarınca süre uzatımı verildiğine ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin mevcut olmadığı, bağlantı anlaşmalarının mücbir sebebe bağlı olarak bağlantı anlaşmalarının süresi içerisinde yapılan bir başvuruya istinaden uzatıldığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin de mevcut olmadığı,

davacı tarafından 2018 yılında yapılan süre uzatım başvurusuna ilişkin olarak "7186 sayılı Kanunla süre verildiğinden bu aşamada karar alınmasına gerek olmadığına" yönünde karar verildiği ve bu karara karşı açılmış olan herhangi bir davanın da bulunmadığı, belirtilen nedenlerle davacının bağlantı anlaşması süresinin 16/11/2019 tarihinde dolduğu ve bu tarih itibarıyla ilgili mevzuat gereği bağlantı anlaşmasının kendiliğinden hükümsüz hâle geldiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, davacı tarafından, ... RES projesinin on adet türbinden oluştuğu, türbinlerden birinin projede yer alan yerde yapılamamasının projenin bütünlüğünü etkilediği, ...

RES türbinlerinin kurulacağı alanın büyük ova alanında kalması nedeniyle projenin bütünlüğü etkilendiğinden yer değişikliği başvurusu yapıldığı iddia edilmekle birlikte, lisanssız elektrik üretim tesislerinin asıl amacının kişilerin kendi tüketim ihtiyaçlarını gidermesi olduğu, bu nedenle başvuru yapılan her bir tüketim tesisinin ihtiyacını karşılayacak üretim tesisi için ayrı bir bağlantı anlaşması imzalandığı, bu bakımdan davacı şirketin bağlantı anlaşması imzaladığı işbu davaya konu tesislerini tamamlayıp elektrik üretimi yapmasında herhangi bir engel bulunmadığı, başka bir anlatımla, lisanssız üretim mevzuatı bakımından davacının ...

RES projesi kapsamındaki işbu davaya konu türbinlerini inşa ederek üretim yapması için ... RES tesislerin inşa etme zorunluluğu bulunmadığı göz önüne alındığında, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.

Bu itibarla, davacı şirketin başvuru konusu tesislere ilişkin bağlantı anlaşmalarının süresinin 16/11/2019 tarihinde sona erdiği ve bağlantı anlaşmalarının ilgili mevzuat gereği hükümsüz hâle geldiği, diğer yandan, davacı tarafından...

RES tesisleri inşa edilemediğinden proje bütünlüğü gereği işbu davaya konu tesislerinde inşa edilemediği iddia edilmekte ise de, lisanssız elektrik üretimi tesislerinin asıl amacının kişilerin kendi tüketim ihtiyaçlarını gidermesi olduğu, davacı tarafından her bir tesis için ayrı ayrı bağlantı anlaşması imzalandığı, bu bakımdan davacı şirketin bağlantı anlaşması imzaladığı işbu davaya konu tesislerini tamamlayıp elektrik üretimi yapmasında herhangi bir engel bulunmadığı gibi ...

RES tesislerini inşa etme zorunluluğu da bulunmadığı, buna rağmen bağlantı anlaşmalarının süresinin bittiği tarihe kadar geçici kabul yapılarak tesislerin inşa edilmediği, ...

RES tesisleri için yapılan yer değişikliği ve süre uzatımı talebinin de reddedildiği, bu bakımdan mücbir sebep halinin varlığından söz edilemeyeceği göz önüne alındığında, davacının süre uzatımı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.