Danıştay 13. Daire E.2024/2328 K.2024/3520

Dava konusu istem: İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 12.035,71 m² yüzölçümlü taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/a maddesi gereği pazarlık usulü ile satılmasına dair 03/06/2024 tarihili ihale işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; her ne kadar davacı tarafından "davaya konu taşınmaz ile aynı mahallede ve parselin bitişiğinde ikamet ettiği, küçük bir koru niteliğinde olan yerdeki ağaçların kesilmesinin çevre sakinlerine zarar verdiği" iddialarıyla anılan ihalenin iptali talep edilmiş ise de, davacının meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden, görülmekte olan davayı açma ehliyetinin bulunmadığının anlaşıldığı, bu sebeple davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu ihaleye konu arazinin kamunun mülkiyetinde olduğu, üzerindeki ağaçların da kamu malı olduğu, arasında çam, ceviz ve ıhlamur gibi ağaçların da bulunduğu 130 ağacın kesilerek satışının ihale edildiği, ağaçların kesileceği parsele komşu parselde ikamet ettiği, çevreyi bozan faaliyetlere karşı gerekli önlemlerin alınmasını isteme hakkının bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Mülkiyeti Hazine'ye ait olan ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 12.035,71 m² yüzölçümlü taşınmaz üzerinde ... Eğitim Kültür Dostluk ve Yardımlaşma Vakfı lehine irtifak hakkı tesis edilmiş, inşaat için temel kazısı yapılacağından inşaat sahasında bulunan ağaçların kesilerek ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin (a) bendi uyarınca pazarlık usulü ile 03/06/2024 tarihinde ihale ile satışının yapılmasına karar verilmiştir. İhaleye konu taşınmaza komşu parselde ikamet ettiğini beyan eden davacı tarafından bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, "idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan" davalar olarak tanımlanmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasında, "Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır..." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yargı kararlarında "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idari işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idari işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddi bir alaka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmekte, bunun dışında ayrıca subjektif bir hakkın ihlal edilmesi şartı aranmamaktadır.

Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi, makul, maddi ve manevi bir alakasının bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. Ayrıca, iptal davaları idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine imkan sağladığından, bu davalarda menfaat alakasının bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.

Davacının ihaleye katılmadığı görülmekle birlikte, dava konusu ihaleye konu taşınmaza komşu parselde ikamet ettiğini beyan ettiği, davacı hakkında UYAP üzerinden gerçekleştirilen MERNİS yurtiçi adres bilgisi sorgusundan; davacının ... ili, ... ilçesi, ... mahallesinde ikamet ettiğinin anlaşıldığı, anılan Mahallenin ihaleye konu taşınmazın bulunduğu ... Mahallesi ile sınır komşusu olduğu, davacı tarafından küçük bir koru niteliğinde olan yerdeki ağaçların kesilmesinin çevre sakinlerine zarar verdiği iddiasıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının belde sakini sıfatının bulunduğu ve uyuşmazlık konusu taşınmazda ihale sonucunda yapılacak faaliyete yönelik iddiaları dikkate alınarak böyle bir davayı açmakta menfaatinin bulunduğu, başka bir anlatımla dava açma ehliyetinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.