Danıştay 13. Daire E.2024/2558 K.2024/3341

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu. 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki davaları çözümleyeceği.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere” karşı açılacak davaların ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ca karara bağlanacağı. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği.

15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, 14. maddenin 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine, idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurala bağlanmış.

"Yargılamanın yenilenmesi" başlıklı 53. maddesinin 2. fıkrasında, "Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır." kuralına yer verilmiştir.

Bu nedenle, yargılamanın yenilenmesi istemini karara bağlayacak yargı merciinin belirlenmesi için öncelikle "esas kararı vermiş olan mahkeme" kavramının irdelenmesi gerekmektedir.

2577 sayılı Kanun'a 18/06/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesi ile eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinde ivedi yargılama usulünün uygulanacağı belirtilmiş.

2. fıkrasının (i) bendinde, "Danıştay evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi halde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir.

Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı bulduğu hallerde kararı bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir.

Belirtilen kuralın değerlendirilmesinden, ivedi yargılama usulünde temyiz merciinin maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görmesi veya temyizin sadece hukuki noktalara ilişkin olması yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesinin mümkün olması halinde ek bir tahkikata ihtiyaç duymaksızın esas hakkında karar vereceği, bu yönlerden dosyada bir eksik görmesi halinde ise gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar vereceği, ancak Mahkeme kararında herhangi bir bozma nedeni bulunmaması durumunda kararı onayacağı, bu ihtimalde davanın esası hakkında yeni bir karar vermeyeceği açıktır.

İvedi yargılama usulü uygulanarak uyuşmazlığa konu idari işleme karşı açılan davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının, Dairemizin 29/05/2024 tarih ve E:2024/1348, K:2024/2436 sayılı kararıyla onanmış olması nedeniyle yargılamanın yenilenmesi istemi bakımından Dairemiz "esas kararı vermiş olan Mahkeme" olarak nitelendirilemeyeceğinden, istemin İdare Mahkemesi'nce karara bağlanması gerekmektedir.