Danıştay 13. Daire E.2024/2690 K.2024/4126

Dava konusu istem: Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce 15/04/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Personel Servis Kiralama İşi" ihalesine ilişkin olarak davacı tarafından ihalenin iptali ve ihalenin kendisine verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin EKAP üzerinden bildirilen 21/05/2024 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce gerçekleştirilen ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi davacı tarafından, ihale uhdesinde kalan yüklenicinin ihale şartnamesinde belirtilen 'S' plakalı araç bilgilerini sözleşme imzalanmadan önce ibraz edemediğinden bahisle ihalenin iptal edilerek, ihalenin kendi uhdesinde bırakılması için başvuruda bulunulduğu;

Olayda davacı tarafından, uyuşmazlık konusu 21/05/2024 tarihli işlemin iptali isteminde bulunulurken ihale şartnamesinde yer alan belgelere sözleşme imza sürecinde yer verilmemesinin gerekçe gösterildiği, dava konusu işlemin idari itiraz sürecine tabi bir işlem olduğu, dolayısıyla bu işlemlere karşı şikayet ve itirazen şikayet başvurularında bulunulup İdarece/Kurulca bir karar alınmadan dava açılabilmesine olanak bulunmadığı;

Bu durumda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda öngörülen usul izlenerek, idari dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu başvuru yolları olan şikayet ve itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulunca verilen karar dava konusu edilebileceğinden, söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan ve ihalenin iptali istemiyle davalı idareye şikayet başvurusunda bulunan davacının başvurusunun reddi sonrasında Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusu yapılmadan açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu, dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdi edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15 maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca dava dilekçesi ve eki belgelerinin itirazen şikayet başvurusu yerine geçmek üzere Kamu İhale Kurumuna tevdiine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, adına kayıtlı birçok "S" plakalı servis araçları ile servis işi yaptığı, ihale şartnamesinde ihaleye katılacak firmalardan ihale öncesi açıkça personel taşımacılığında kullanılacak araçlarda "S" plaka araçların bulunma zorunluluğunun getirildiği, aynı şartnamenin (ı) bendinde araçların servis hizmetini yerine getirebilmesi için kamu kurum ve kuruluşlarından alınması gereken zorunlu evrakların sözleşme esnasında sunulmasının zorunlu olduğu açıkça belirtildiği,

ihaleyi kazanan firmanın ihale şartnamesine göre ihaleye katıldığı esnada bulunmayan "S" plakalı araçları ihale kesinleştikten sonra tedarik ettiği, ihale tarihi ile bu araçların tescil tarihleri kontrol edildiğinde araçların ihale esnasında değil kesinleşmesinden sonra tedarik edildiğinin sabit olduğu, kendisinin gerekli şartları sağladığı ve sürecin şeffaf yürütülmediği, ihaleye fesat karıştırıldığından bahisle ilgili makamlara şikayette bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından temyize konu İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE.

MADDİ OLAY

Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce 15/04/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Personel Servis Kiralama İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ... Tarım Temizlik İnşaat Gıda Yemek Hayvancılık Otomotiv İthalat İhracat Limited Şirketi uhdesinde bırakılmış, davacı ise en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

İhale uhdesinde bırakılan şirket ile idare arasında 17/05/2024 tarihinde sözleşme imzalanmış; davacı tarafından sözleşme imzalandıktan sonra 20/05/2024 tarihinde ihalenin iptali ve ihalenin kendisine verilmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvuru 21/05/2024 tarihli işlem ile reddedilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kamu İhale Kurumu" başlıklı 53. maddesinde, Kamu İhale Kurumunun, bu Kanun'da belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmaya ve bu Kanun'un ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu.

"İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, şikayet ve itirazen şikayet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu.

"Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinde, idareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından "İdareye şikayet başvurusu" başlıklı 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceği kurala bağlanmıştır.

4734 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ihalenin, "Bu Kanun'da yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri";

anılan maddelerde bahsi geçen "İhale süreci" kavramının ise, 03/01/2009 tarih ve 27099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "İhale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten itibaren başlayan, sözleşmenin veya çerçeve anlaşmanın taraflarca imzalanıp notere onaylattırılması ve tescili ile noter onayı ve tescili gerekmeyen hallerde ise sözleşmenin veya çerçeve anlaşmanın taraflarca imzalanmasıyla tamamlanan süreci" ifade ettiği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuata göre sözleşmenin taraflarca imzalanmasıyla tamamlanan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin bu hususa ilişkin başvurularını öncelikle ihaleyi yapan idareye şikayet yoluyla yöneltmeleri,

idarece süresinde herhangi bir karar alınmaması veya alınan kararın uygun bulunmaması halinde ise Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunarak dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olan şikayet ve itirazen şikayet başvurusu yollarını tüketmeleri gerektiği, Kamu İhale Kurumunun bu kapsamda inceleme yapma yetkisinin sözleşme imzalanmadan önce yapılan itirazen şikayet başvurularına münhasır olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce 15/04/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Personel Servis Kiralama İşi" ihalesinin ...

Tarım Temizlik İnşaat Gıda Yemek Hayvancılık Otomotiv İthalat İhracat Limited Şirketi uhdesinde kaldığı, taraflar arasında 17/05/2024 tarihinde sözleşmenin imzalandığı; davacı tarafından, ihaleyi kazanan yüklenicinin ihale şartnamesine göre ihaleye katıldığı esnada bulunmayan "S" plakalı araçları ihale kesinleştikten sonra tedarik ettiği, ihale tarihi ile bu araçların tescil tarihleri kontrol edildiğinde araçların ihale esnasında değil ihalenin kesinleşmesinden sonra tedarik edildiğinin sabit olduğu,

sözleşme imzalanması sırasında sunulması istenilen belgelerin eksik şekilde sunulduğundan bahisle anılan ihalenin iptali ve ihalenin kendi uhdesinde bırakılması talebiyle yapılan 20/05/2024 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, sözleşme imzalandıktan sonra söz konusu ihalenin iptali ve ihalenin kendi uhdesinde bırakılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılabilmesi için, 4734 sayılı Kanun'da öngörülen zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesine gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Mahkemece işbu dava hakkında karar verilmesi gerekirken, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15 maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdii yönünde verilen temyize konu Mahkeme kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.

Öte yandan, idari merci tecavüzü bulunduğu yolunda verilen Mahkeme kararının zorunlu bir sonucu olarak dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdi edildiği, yargı kararının gereğini yerine getirebilmek amacıyla Kamu İhale Kurumunca yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre usulüne uygun sözleşme imzalanan ihale ile ilgili olarak, Kamu İhale Kurumunun inceleme görev ve yetkisi bulunmadığından bahisle ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile başvurunun "görev" yönünden reddine karar verildiği görülmüştür.