Danıştay 13. Daire E.2024/2765 K.2025/3273

Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 24/09/2022 tarihinde yapılan denetim sonucunda teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 227.703,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin istasyonundaki pompadan 24/09/2022 tarihinde alınan motorin numunelerinin, ilgili yönetmelik doğrultusunda 28/09/2022 tarihinde TÜBİTAK MAM'a teslim edildiği ve analizlerin yapıldığı, TÜBİTAK UME'de yapılan ulusal marker ölçümünde marker seviyesinin geçerli bulunduğu, analizler sonucu raporun 09/01/2023 tarihinde düzenlendiği, düzenlenen raporda, alınan motorin numunesinin parlama noktasının teknik düzenlemelerde yer alan özelliklere aykırı olduğunun, numunenin motorin esaslı olduğunun ve hacimce %2 oranında benzin içerdiğinin tespit edildiği;

Bu durumda, davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 24/09/2022 tarihinde yapılan denetimde pompadan alınan motorin numunelerinin teknik düzenlemelere aykırı olduğu TÜBİTAK MAM tarafından yapılan analiz sonucu düzenlenen analiz raporları ile anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, şirkete ait iş yerinde gerek otomasyon sistemi gerekse de diğer yükümlülükler bakımından herhangi bir eksiklik bulunmadığı, davalı Kuruma karşı olan tüm yükümlülüklerin yerine getirildiği, şirketin herhangi bir kusur ve ihmalinin bulunmadığı, denetim tarihinden önce şirket tarafından bağlı olduğu dağıtım şirketinden motorin satın alındığı, şirketin satın aldığı bu motorinleri taşıyabilecek kendisine ait tanker aracı bulunmadığından piyasada nakliye işiyle iştigal eden nakliye firmalarından ücret mukabilinde depodan-rafineriden akaryakıt istasyonuna nakliye işlerini kiralık araçlarla yaptırdığı,

nakliye işi yapan tankerlerin sadece motorin değil benzin ve diğer yakıtların da nakliyesini yaptığı, muhtemelen şirkete yakıt getiren tankerin şirketlerinden önce başka bir istasyona benzin taşımış ve tankının dibinde az miktarda benzin kalmış olduğu, üzerine depodan-rafineriden motorin doldurulunca az miktardaki bu benzinin motorine karışmış olabileceğinin tahmin edildiği, diğer ihtimalde de dağıtım şirketinin yükleme yaptığı depolarda teknik hatadan ötürü böyle bir ihtimalin gerçekleşmiş olabileceği, şirketlerince kesinlikle motorine benzin karıştırılmadığı,

dağıtım şirketinden nakliye aracıyla gelen yakıtın olduğu gibi tanka boşaltılarak araçlara satıldığı, bunun dışında yakıta şirketlerinin hiçbir müdahalesi olmadığı, gelen yakıtın hazır bir şekilde geldiği, bu yakıtın içeriğinin şirketlerince bilinmesinin mümkün olmadığı, yine şirkete gelen yakıtın teknik düzenlemelere uygun olup olmadığını şirketin tespit etmesinin de mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 24/09/2022 tarihinde yapılan denetimde "AKİS" kapsamında denetim yapılıp numune alınarak analiz için TÜBİTAK MAM'a gönderilmiş, TÜBİTAK MAM'ın ... tarih ve ... sayılı analiz raporunda motorin pompasından alınan numunenin, “parlama noktası" analiz sonucu yönünden teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğu belirtilmiş, analiz sonuçlarının değerlendirilmesi ve Gaz Kromatografisi-Kütle Spektromesi cihazında yapılan karşılaştırma sonucunda numunenin motorin esaslı olduğu,

ancak hacimce % 2 oranında benzin içerdiği tespit edilmiş, bu kapsamda teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal etmesi nedeniyle davacı şirket hakkında başlatılan soruşturma kapsamında ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu düzenlenmiş,

netice olarak söz konusu fiil dolayısıyla 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrasının (ı) bendi ve Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 3. fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile 7. maddesinin (d) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle aynı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin 5 numaralı alt bendi uyarınca davacı şirkete alt sınırdan 227.703,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararı alınmıştır.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 2. maddesinin (42) numaralı bendinde, "Teknik Düzenleme: Petrolün ve madenî yağın, ilgili idarî hükümler de dahil olmak üzere, standartları, ölçüleri, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması zorunlu olan her türlü düzenleme" olarak tanımlanmıştır.

Yine, 5015 sayılı Kanun'un "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun'a göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurul'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları vurgulanmış; fiil tarihi itibarıyla yürürlükte olan hâliyle 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde, sorumlularına iki yüz elli bin Türk Lirası idarî para cezası verileceği belirtildikten sonra aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise bayiler için cezaların beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Öte yandan, petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madenî yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu;

(b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu belirtilmiş. 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları ifade edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin ulusal marker seviyesi geçerli bulunmuş, akaryakıtın motorin esaslı olduğu, ancak hacimce %2 oranında benzin içerdiği tespit edilmiş ve "Parlama Noktası" dışındaki tüm parametreler teknik düzenlemelere uygun çıkmıştır.

Davacı tarafından davalı idareye sunulan 06/06/2023 kayıt tarihli yazılı savunmada, denetim tarihinden önce şirket tarafından bağlı olduğu dağıtım şirketinden motorin satın alındığı, şirketin satın aldığı bu motorinleri taşıyabilecek kendisine ait tankeri bulunmadığından piyasada nakliye işiyle iştigal eden nakliye firmalarından ücret mukabilinde depodan-rafineriden akaryakıt istasyonuna nakliye işlerinin kiralık araçlarla yaptırıldığı,

nakliye işi yapan tankerlerin sadece motorin değil benzin ve diğer yakıtların da nakliyesini yaptığı, muhtemelen şirkete yakıt getiren tankerin şirketlerinden önce başka bir istasyona benzin taşımış ve tankının dibinde az miktarda benzin kalmış olduğu, üzerine depodan-rafineriden motorin doldurulunca az miktardaki bu benzinin motorine karışmış olabileceği, şirketlerince kesinlikle motorine benzin karıştırılmadığı, dağıtım şirketinden nakliye aracıyla gelen yakıtın olduğu gibi tanka boşaltılarak araçlara satıldığı, bunun dışında yakıta şirketlerinin hiçbir müdahalesi olmadığı ileri sürülmüştür.

Denetim Dairesi Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı görüş yazısında ise davacının bu savunmasına ilişkin olarak "Somut olayda, lisans sahibinin 5015 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi dördüncü fıkrasının (ı) bendi uyarınca “teknik düzenlemelere uygun akaryakıt ikmali” hususunda icrai davranışta bulunma yükümlülüğünün bulunduğu,

lisans sahibinin kastı bulunmasa bile gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmali fiilinin gerçekleştiği ve söz konusu kabahatin taksirle de işlenebileceği göz önüne alındığında, lisans sahibi hakkında hazırlanan soruşturma raporunda belirtilen hususlara iştirak edilmekte ve hakkında teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmali fiili kapsamında idari yaptırım uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir." ifadelerine yer verildiği görülmektedir.

Bu noktada ulusal marker seviyesi geçerli olan ve motorin esaslı olduğu, ancak benzin içerdiği tespit edilen motorin numunesinin diğer tüm parametreler sınır değerlere uygun tutulmak kaydıyla sadece parlama noktası parametresinin değiştirilip değiştirilemeyeceği hususunun açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir.

Bu konuda benzer bir uyuşmazlıkta Dairemizin E:2014/1445 sayılı dosyasında 09/09/2020 tarihli ara kararı ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden.

"1-Parlama noktası parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı, 2- Parlama noktası parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı, 3- Özellikle, ulusal marker düzeyi geçerli bir numunede diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle, ürün rafineriden çıktıktan sonra dağıtıcı ya da bayiinin sorumluluğu altındayken,

sadece "parlama noktası" parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı..." sorulmuş; ... tarih ve E... sayılı cevabî yazıda, parlama noktası parametresinin üretim aşamasında rafineriler tarafından ayarlanmakta olduğu, parlama noktası parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin, özellikle motorine farklı bir ürünün karışması gibi hususların etkili olabileceği ve ürünün teknik düzenleme değerlerinde değişim olabileceğinin değerlendirildiği,

ulusal marker seviyesi geçerli bir numunede diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle, ürün rafineriden çıktıktan sonra dağıtıcı ya da bayilerin sorumluluğu altındayken parlama noktası parametresinin sonradan müdahale ile teknik olarak standardın altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilebileceği, ancak bununla birlikte ürünün diğer parametrelerinde de değişim görülebileceği" belirtilmiştir.

Bu durumda, akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olduğu ve tağşiş olmadığı halde bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle yalnızca parlama noktası parametresinin teknik düzenlemelere aykırı olacak şekilde standardın altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilebileceği, ancak bu durumda diğer parametrelerde de değişim gözlenebileceği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinin motorin muayene raporuna göre, numunenin 19 parametre yönünden ölçüme tabi tutulduğu ve yalnızca parlama noktası parametresinin teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğunun belirlendiği, numunenin ulusal marker seviyesinin geçerli bulunduğu ve motorin esaslı olduğu, ancak hacimce %2 oranında benzin içerdiğinin tespit edildiği, diğer parametrelerin tamamının teknik düzenlemede yer alan özelliklere uygun olmasından ve yalnızca parlama noktasında aykırılık olmasından yola çıkılarak, numune alınan motorin tankına sehven az miktarda benzin karışmış olabileceğinin anlaşıldığı,

numunenin motorin özelliği göstermediğine veya davacının numune alınan akaryakıta bir müdahalesinin olduğuna ya da piyasaya teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt arz ettiğine ilişkin başkaca somut bir tespitin de bulunmadığı dikkate alındığında, davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.