Danıştay 13. Daire E.2024/3486 K.2025/416

Dava konusu istem: Konyaaltı Orman İşletme Müdürlüğünce 17/05/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilen Konyaaltı Orman İşletme Şefliği Amenajman Planı 48 no lu bölme içerisinde kalan Sarısu Konaklamasız Orman Parkı işletme hakkının 20 yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihalenin Antalya Büyükşehir Belediyesi üzerinde bırakılmasına ve kararın ita amirinin onayına sunulmasına dair ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararının onaylanmayarak ihalenin iptal edilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı Konyaaltı Orman İşletme Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; söz konusu ihalede tahmin edilen yıllık işletme hakkı kira bedelinin 12.342.200,00-TL olarak belirlendiği, davacı Belediyenin de söz konusu kiralama ihalesine tek istekli olarak katılıp tahmin edilen bedelin üzerinde 12.400.000,00-TL olarak teklif verdiği, ihalede tek istekli olması ve açıklık, yeterli rekabetin sağlanması,

kamu yararı ve kamu kaynaklarının en etkin ve verimli kullanılması ilkeleri gereğince taşınmazın yüksek bir bedelle ihale edilebileceği ihtimaline binaen ihalenin iptaline karar verilmiş ise de, davacı Belediyenin söz konusu Sarısu Mesire Alanını bir kamu kurumu olarak yıllarca işlettiği ve tahmin edilen bedelin üzerinde teklif vererek ihalede en yüksek teklifi verdiği, dolayısıyla salt tek istekli olarak ihaleye katılmış olmasının ihalede açıklığın ve rekabetin sağlanmadığı sonucunu doğurmadığı,

tahmin edilen bedel üzerinde teklif verildiği ve ayrıca idarece her ne kadar taşınmazın yüksek bir bedelle ihale edilebileceği ihtimalinden bahsedilmiş ise de, buna ilişkin somut herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, dolayısıyla ihalenin Devlet ihalelerinin yürütülmesinde hakim olan ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması amacı çerçevesinde, ilgili mevzuatta belirtilen açıklık ve rekabetin sağlanması esaslarına uygun olarak gerçekleştirildiği anlaşıldığından, ihalenin iptaline yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ihaleye tek katılım olması sebebiyle, ihalede açıklık, şeffaflık, yeterli rekabetin sağlanmaması, kamu yararı ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleri gereğince, taşınmazın rekabet ortamında daha yüksek bir bedelle ihale edilebileceği ihtimaline binaen ihalenin iptal edildiği, her ihalede bu değerlendirmenin ve rekabet ilkesinin gerçekleşip gerçekleşmediği noktasındaki karar verme yetki ve sorumluluğunun ihale komisyonu ve ihale yetkilisine ait olduğunun açık olduğu, tek katılımcı olmasının rekabet ilkesini ihlal ettiği, haksız, hukuka aykırı ve hukuki menfaatten uzak olan davacının davasının reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, idarece ihalenin iptalinde somut bir nedenin bulunması ve bu çerçevede ihalenin onaylanmamasının gerekçesinin hukuken geçerli bilgi ve belgeye dayanılarak ortaya koyulması ve kanıtlanılması gerektiği, ihalelerde rekabetin, ihalelerin olabildiğince fazla kişinin iştirakine elverişli olacak şekilde gerçekleştirilmesiyle, bunun da ancak idarelerin şartnameleri buna uygun hazırlaması ile mümkün olabileceği, rekabet ilkesinin salt katılımcı sayısı kriteri ile değerlendirilmesinin yerleşik içtihatlara aykırı olduğu,

rekabet ilkesinin katılan sayısı ile değil şartnamede belirtilen katılım şartları ve fırsat eşitliği ile ilgili olduğu, ihale ilanının usulüne uygun olarak yapıldığı, katılım şartları rekabeti engelleyici olmadığı sürece ihaleye katılıp katılmamanın ilgililerin iradesine bağlı olduğu, taşınmazın daha yüksek bir bedelle ihale edilebileceğine dair somut bir bulgu bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Konyaaltı Orman İşletme Müdürlüğünce 17/05/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile Konyaaltı Orman İşletme Şefliği Amenajman Planı 48 no. lu bölme içerisinde kalan Sarısu Konaklamasız Orman Parkı işletme hakkının 20 yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihale gerçekleştirilmiştir.

... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararıyla, ihalenin 12.400.000,00-TL bedel üzerinden tek katılımcı olan Antalya Büyükşehir Belediyesi üzerinde bırakılmasına ve kararın ita amirinin onayına sunulmasına karar verilmiş, ... tarih ve ... sayılı Konyaaltı Orman İşletme Müdürlüğü işlemiyle ise, "... Her ne kadar yapılan ihalede muhammen bedelin üzerinde fiyat teklif edilmiş ise de, idarenin ihale yapılmasındaki amacının azami gelir elde etmek olduğu, kamu menfaatinin bunu gerektirdiği nazara alındığında,

Söz konusu ihalede, katılımcının tek istekli olarak ihaleye katılıp fiyat teklifi verdiği, ihalede açıklık, yeterli rekabetin sağlanması, kamu yararı ve kamu kaynaklarının en etkin ve verimli kullanılması ilkeleri gereğince, taşınmazın yüksek bir bedelle ihale edilebileceği ihtimaline binaen 17/05/2024 tarihli ihale iptal edilmiştir." gerekçesiyle söz konusu ihale komisyonu kararı onaylanmayarak ihale iptal edilmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından, ihalenin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Konyaaltı Orman İşletme Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayrî aynî hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği.

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu. "Komisyonların ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olması" başlıklı 29. maddesinde, komisyonların gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olduğu, komisyonların ihaleyi yapmama kararının kesin olduğu.

"İhale kararlarının onayı veya iptal edilmesi" başlıklı 31. maddesinde ise, ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içinde onaylanacağı veya iptal edileceği, itâ amirince karar iptal edilirse ihalenin hükümsüz sayılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile, ita amirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ita amirinin yerindelik denetimi yaparak idarenin menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde rastlandığı bilinen bir husustur.

Bütün bu gerçekleri göz önünde tutan kanun koyucu, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere ita amirine sözü edilen yetkiyi tanımıştır.

Bu itibarla, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan ita amiri tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır.

Başka bir anlatımla, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile ita amirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile ita amirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması halinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, ita amirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Bu nedenle, ihaleyi onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi halinde gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir..

Bir kamu malının kiralanmasından mümkün olduğunca yüksek gelir elde edilmesi kamunun yararına olacağından, muhammen bedelin aşılmış olduğu durumlarda dahi, söz konusu taşınmazın daha yüksek bir fiyata kiralanabileceğinin ita amirince anlaşılması ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğinin davacı tarafından ortaya koyulamaması halinde, takdir yetkisinin ihalenin iptal edilmesi yolunda kullanılmasının hukuka aykırı sayılamayacağı açıktır.

Bu itibarla, davaya konu ihalede tahmin edilen yıllık işletme kira bedelinin 12.342.200,00-TL olarak belirlendiği, davacı Belediye tarafından ihaleye tek teklif sahibi olarak katılındığı ve 12.400.000,00-TL teklif sunulduğu, bu haliyle muhammen bedele çok yakın bir bedel teklif sunulduğu ve tek istekli bulunduğu, dolayısıyla ihalede rekabet şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından, ihalenin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.