Danıştay 13. Daire E.2024/397 K.2024/3333

2. (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Tarım A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Muratpaşa Belediye Başkanlığı'nca 12 farklı adreste bulunan elektrikli araç hızlı şarj istasyonu yerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle ayrı ayrı 3 yıl süreyle kiraya verilmek üzere ihaleye çıkarılmasına ve ihalenin 11/07/2023 tarihinde gerçekleştirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Muratpaşa Belediye Encümeni kararının, Etiler Mahallesi, Evliya Çelebi Caddesi'nde bulunan 37,50 m² yüzölçümlü 3 adet elektrikli araç hızlı şarj istasyonu kurulması planlanan yer yönünden iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda. Mahkemelerinin 06/12/2023 tarihli ara kararıyla, dava konusu ... Mahallesi, ...

Caddesi üzerinde yapılması planlanan 3 adet elektrikli araç hızlı şarj istasyonunun kamu yararı açısından gerekliliğini ortaya koyan herhangi bir teknik ve sosyal (hizmet verilen bölgenin trafik yoğunluğu, nüfus yoğunluğu, ulaşım planlaması, vs.) inceleme ve araştırma yapılıp yapılmadığının sorulmasına ve bu hususa ilişkin düzenlenen teknik tespit, analiz ve araştırma raporları ile diğer tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesi üzerine davalı idarece cevaben "şarj istasyon yerlerinin bölgenin trafik yoğunluğu ve kurulum yapılacak kamu alanının trafoya yakınlığı dikkate alınarak planlandığı"nın ifade edildiği,

söz konusu alanlarda elektrikli araç şarj istasyonu kurulması için teknik gerekliliği ve zorunluluğu ortaya koyan herhangi bir tespit, araştırma raporu, plan ve proje çalışması, teknik rapor vs. somut bilgi ve belgenin sunulmadığı, bununla birlikte idarece, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 35/4. maddesi uyarınca elektrikli araç şarj istasyonu kurulabilmesi için ilgili elektrik kurumu olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)'ndan olumlu görüş alınması gerektiği halde bu görüş alınmaksızın istasyon yerlerinin belirlendiğinin anlaşıldığı;

Bu durumda, herhangi bir teknik gereklilik ve zorunluluk somut belgelerle ortaya koyulmadan elektrikli araç şarj istasyon yerlerinin belirlenmesinin ilçenin ihtiyaç duyulmayan birçok noktasına şarj istasyonu kurulmasına yahut ihtiyaçtan fazla şarj istasyonu kurulmasına sebebiyet verebileceği, bunun ise ilçe içerisinde gerek alt yapı gerekse ulaşım vs. teknik aksamalara neden olabileceği, 2886 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca kamusal ihtiyaçların en iyi şekilde,

uygun şartlarla ve zamanında karşılanabilmesi için ihaleye çıkılırken kamu yararı açısından somut ve teknik zorunluluk ve gerekliliğin ortaya koyulması gerektiği hususu da dikkate alındığında, davalı idarece ilçe içerisinde kaç adet şarj istasyon yeri gerekeceği ve yerlerin seçimi noktasında detaylı teknik araştırma ve çalışma yapılmak suretiyle kamu yararı için gereklilik ve zorunluluk ortaya koyulmaksızın ve ilgili elektrik kurumunun olumlu görüşü alınmaksızın belirlenen şarj istasyon yerlerinin kiraya verilmesine ilişkin ihaleye çıkılmasına yönelik tesis edilen encümen kararının dava konusu edilen Etiler Mahallesi,

Evliya Çelebi Caddesi üzerinde yapılması planlanan 3 adet elektrikli araç hızlı şarj istasyonuna yönelik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin iptaline gerekçe gösterilen hususların iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınması aşamasında değerlendirilecek hususlar olduğu, kiralanan taşınmazlarda şarj istasyonlarının kurulumu sırasında tüm izinlerin alınmasından ihale üzerinde bırakılan isteklinin sorumlu olduğu, uyuşmazlığa konu taşınmazın, davacının işletmesinin önünde, maliki olduğu taşınmazın dışında, fiiliyatta otopark olarak kullanılan ve idarelerinin tasarrufu altındaki bir alan olduğu,

Şarj Hizmeti Yönetmeliği'nde şarj istasyonu kurulumu için EPDK'dan olumlu görüş alınacağına ilişkin kural bulunmadığı ve söz konusu yönetmeliğin şarj ünitesi ve şarj istasyonlarının kurulmasına ilişkin özel ve sonraki tarihli mevzuat olduğu, sadece söz konusu yönetmeliğin dikkate alınması gerektiği; davalı yanında müdahil tarafından, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ndeki kuralın ruhsat aşamasına ilişkin olduğu, uyuşmazlığın ise ihaleye ilişkin olduğu ve taşınmazın kiralanması için böyle bir zorunluluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, uyuşmazlığa konu taşınmazın bulunduğu yerin açıkça belirtilmediği, ihale işlemlerinin eksik bilgi ve belgelerle yapıldığı, kaldı ki ihaleden haberdar olmadığı, söz konusu taşınmazın zilyedi olduğu, ihaleden anılan taşınmazda yapılan kazı çalışmalarıyla birlikte haberdar olduğu, mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu, bozulmasını gerektiren bir husus bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

27/12/2022 tarih ve 3016 sayılı Muratpaşa Belediye Encümeni kararı ile, aralarında uyuşmazlığa konu ... Mahallesi, ... Caddesi'ndeki yerin de bulunduğu belediyenin mülkiyetindeki/tasarrufundaki 12 farklı adresteki yerin elektrikli araç hızlı şarj istasyonu (şarj istasyonu) kurulması amacıyla kiraya verilmek üzere 2886 sayılı Kanun uyarınca ihaleye çıkarılmasına karar verilmiştir.

Anılan karar gereğince ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararı ile, söz konusu yerlerin 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle ayrı ayrı 3 yıl süreyle kiraya verilmek üzere ihale edilmesine, ihalenin 11/07/2023 tarihinde gerçekleştirilmesine karar verilmiş, söz konusu ihale, 16/06/2023 tarihinde bir yerel gazetede, 19/06/2023 tarihinde bir ulusal gazete ve internet haber sitesinde, 20/06/2023 tarihinde belediyenin internet sitesinde, 23/06/2023 tarihinde başka bir internet haber sitesinde yayımlanmak suretiyle ilan edilmiştir.

11/07/2023 tarihinde gerçekleştirilen uyuşmazlığa konu ihalenin ... Mahallesi, ... Caddesi'ndeki yerin kiraya verilmesine ilişkin kısmı davalı yanında müdahil şirketin üzerinde bırakılmış, ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Olur'u ile söz konusu ihale kararı onaylanmış, 21/08/2023 tarihinde taraflar arasında kira sözleşmesi imzalanmıştır.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

02/04/2022 tarih ve 31797 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şarj Hizmeti Yönetmeliği'nin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; elektrikli araçlara elektrik enerjisi temininin sağlandığı şarj ünitesi ve istasyonlarının kurulması, şarj ağı ve şarj ağına bağlı şarj istasyonlarının işletilmesi ile şarj hizmetinin sunulmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

(2) Bu Yönetmelik; elektrikli araçlara yol yardımı amacıyla elektrik enerjisi temin eden mobil şarj üniteleri hariç olmak üzere, şarj ünitesi ve şarj istasyonlarının kurulması ve işletilmesi, şarj ağının oluşturulması, şarj ağı işletmecilerinin lisanslandırılması ve faaliyetlerinin düzenlenmesi, şarj ağı işletmecileri ve şarj istasyonu işletmecileri ile kullanıcıların hak ve yükümlülükleri, serbest erişim platformunun kurulması ve işletilmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.".

"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelikte geçen; ... d) Halka açık şarj istasyonu: Tüm kullanıcıların fiziki erişimine açık şarj istasyonunu, ... g) İlgili şebeke işletmecisi: İlgisine göre TEİAŞ’ı, dağıtım şirketini veya OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiyi, ... o) Şarj ağı işletmecisi: Elektrikli araç kullanıcılarına, şarj ağına erişim açarak şarj hizmeti sağlayan ve şarj ağının işletmesini gerçekleştiren lisans sahibi tüzel kişiyi, ... p) Şarj hizmeti: Elektrikli araçların akü, pil,

kondansatör ve benzeri enerji depolayan ekipmanlarını şarj etmek üzere ticari amaçla ve bedeli mukabilinde gerçekleştirilen kablolu veya kablosuz enerji aktarımını, r) Şarj istasyonu: Elektrikli araçlara kablolu veya kablosuz elektrik enerjisi aktarımının yapıldığı tesisi, s) Şarj istasyonu işletmecisi: Şarj ağı işletmecisinden almış olduğu sertifika kapsamında şarj istasyonlarını yerinde işleten ve üçüncü taraflara bu şarj istasyonunda şarj hizmeti sağlayan gerçek veya tüzel kişiyi, ş) Şarj ünitesi: Bir veya daha fazla sayıda kablolu veya kablosuz şarj bağlantısının sağlanabildiği,

şarj hizmetinin sunulduğu fiziksel olarak tek bir üniteyi, ifade eder.". "Şarj istasyonunun kurulumu" başlıklı 22. maddesinin altıncı fıkrasında, "İlgili mevzuat kapsamındaki gereklilikleri yerine getirerek şarj hizmeti sunmak üzere şarj istasyonu kurmak ve işletmek isteyen şarj ağı işletmecileri veya sertifika sahibi şarj istasyonu işletmecileri tarafından Ek-1’de yer alan formla, ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulunulur.

İlgili şebeke işletmecisi tarafından başvuru tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde olumlu görüş verilen başvurular için Ek-2’de yer alan belge düzenlenir. İlgili şebeke işletmecisi uygun görmediği başvuruları gerekçeleriyle birlikte başvuru sahibine bildirir. Bu gerekçeler ilgili mevzuata aykırı olamaz. Uygun görülmeyen başvurulara yapılan itirazlar Kurul tarafından değerlendirilir.

Yapılan başvurulara ilişkin bilgiler ilgili şebeke işletmecisi tarafından Kurum tarafından belirlenen sürelere ve formata uygun şekilde Kuruma bildirilir.". "Şarj istasyonunun işletilmesi" başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasında, "Bir şarj istasyonunun şarj hizmeti sunmaya başlayabilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca iş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olması zorunludur.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliliğini yitirdiğinin anlaşılması halinde şarj istasyonunda şarj hizmetine yönelik faaliyetler sonlandırılır." kurallarına yer verilmiştir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi,

... b) Gayrisıhhi müessese: Faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseleri, ... e) Üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese: Konutların ve insan ikametine mahsus diğer yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhi nezarete tabi tutulması yeterli olan müesseseleri, ... ifade eder." kuralı yer almıştır.

Anılan Yönetmelik'in eki (EK-2)'de yer alan dava konusu ihale ilan tarihindeki haliyle "Gayrisıhhi Müesseseler Listesi"nin "C) Üçüncü Sınıf Gayrisıhhi Müesseseler" bölümünün "1-Enerji Sanayii" başlıklı alt bölümünün 1.2. maddesinde, "Elektrik enerjisi ile çalışan araçların elektrik ihtiyacını temin edebilmeleri için otoparklarda, alışveriş merkezlerinin otopark alanı olarak ayrılmış yerlerinde, akaryakıt istasyonlarında veya yetkili idarece uygun görülecek ve imar planında bu amaca ayrılmış olan diğer yerlerde müstakil olarak kurulacak elektrikli araç şarj istasyonları"na yer verilmiştir.

Davaya konu ihaleye ait "Taşınmaz Kira Şartnamesi"nin 13. maddesinde, "Kiracı, ihale konusu taşınmazlara elektrikli araç hızlı şarj istasyonu konumlandıracaktır. Bunun dışında faaliyet de bulunması, ... amacı dışında kullanması (otopark vb. faaliyetler) halinde sözleşmesi feshedilecek olup cari yıl kira bedeli kadar ceza itirazsız olarak ödenecektir.".

15. maddesinde, "Kiracı, ihale konusu elektrikli araç hızlı şarj istasyonu kurulumunu yer teslimini takip eden 6 ay içerisinde yapmadığı takdirde kira sözleşmesi tek taraflı fesih edilerek cari yıl kira bedeli tahsil edilecektir.".

26. maddesinde, "Elektrikli şarj istasyonu kurulması ve işletilmesi işi için kiraya verilecek taşınmazlarda kiralama süresinde ihtiyaç duyulan veya duyulacak olan şarj istasyonu ile ilgili tüm kurulum, ekipman, bakım, onarım elektrik tedariği ve tüketimi, yedek parça ve sarf maliyetleri, alt yapı maliyetleri (kurulum alt yapı maliyetleri dahil) kiracıya aittir.".

"Teknik Şartname"nin 4. maddesinde, "Şarj istasyonu kurulumu ve işletmesi konusunda tüm kanuni sorumluluk yükleniciye aittir.". 6. maddesinde, "İşin yapımı sırasında yapılacak çalışmalarda gerekli olabilecek her türlü izinler (yol kapama, yol yapımı, çalışma saatleri vs.) yüklenici tarafından alınacaktır. Bu işlemlerle ilgili tüm harçlar yükleniciye aittir.". "Sözleşme"nin 8. maddesinde, "İhale konusu taşınmaza Elektrikli Araç Hızlı Şarj İstasyonu kurulacak ve işletilecektir.

Taşınmaz amacı dışında (otopark vb. faaliyetler) kullanılamaz. ..." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, elektrikli araçlara kablolu veya kablosuz elektrik enerjisi aktarımının şarj istasyonlarında yapılacağı, şarj istasyonlarının otoparklarda, alışveriş merkezlerinin otopark alanı olarak ayrılmış yerlerinde, akaryakıt istasyonlarında veya yetkili idarece uygun görülecek ve imar planında bu amaca ayrılmış olan diğer yerlerde müstakil olarak kurulabileceği, şarj istasyonunun kurulabilmesi ve işletilebilmesi için ilgili şebeke işletmecisinden (ilgisine göre TEİAŞ, dağıtım şirketi veya OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiden) olumlu görüş alınması ve şarj istasyonunun işletilebilmesi için iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Davaya konu ihaleye ait dokümanının değerlendirilmesinden, ihalenin Belediye'nin mülkiyeti/tasarrufu altındaki 12 farklı adreste bulunan yerin şarj istasyonu kurulması ve işletilmesi amacıyla kiraya verilmek amacıyla gerçekleştirildiği, söz konusu taşınmazların amacı dışında kullanılamayacağı, şarj istasyonunun kurulabilmesi ve işletilebilmesi için gerekli olabilecek her türlü izinlerin yüklenici tarafından alınacağı ve tüm maliyetlerin yükleniciye ait olduğu, yer teslimini takip eden 6 ay içerisinde ihale konusu şarj istasyonunun kurulmaması durumunda kira sözleşmesinin feshedileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, işbu ihalenin konusunun taşınmazın kiraya verilmesinden ibaret olduğu, amacının kiraya verilecek taşınmazın üzerinde şarj istasyonu kurulması ve işletilmesi olduğu ve ilgili taşınmaz üzerinde şarj istasyonu kurulması ve işletilmesinin ihale sürecinden sonraki döneme ilişkin olduğu, ilgili şebeke işletmecisinden (ilgisine göre TEİAŞ, dağıtım şirketi veya OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiden) olumlu görüş alınmasının şarj istasyonunun kurulabilmesi ve işletilebilmesi için gerekli olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, her ne kadar temyize konu Mahkeme kararında şarj istasyonu kurulabilmesi için ilgili elektrik kurumundan olumlu görüş alınması gerektiği gerekçesine yer verilmiş ise de, ihale üzerinde bırakılan isteklinin şarj istasyonunun kurulabilmesi ve işletilebilmesi için gerekli olabilecek her türlü izinleri almakla yükümlü olduğu ve yer teslimini takip eden 6 ay içerisinde şarj istasyonunun kurulmaması durumunda kira sözleşmesinin feshedileceği de dikkate alındığında, şarj istasyonunun kurulabilmesi ve işletilebilmesi için gerekli olan bir şartın ihalenin hukuka uygunluk denetiminde değerlendirilemeyeceği, söz konusu şartın ihale aşamasında sağlanmasının beklenemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Ancak, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca, şarj istasyonlarının, otoparklar, alışveriş merkezlerinin otopark alanı olarak ayrılmış yerleri ve akaryakıt istasyonları dışındaki yerlerde kurulabilmesi için söz konusu yerin yetkili idarece uygun görülmesi ve imar planında bu amaca ayrılmış olması gerekmektedir.

Uyuşmazlığa konu ihale neticesinde şarj istasyonunun yetkili idarece uygun görülen ... Mahallesi, ... Caddesi'nde kurulması ve işletilmesi planlanmıştır. Dairemizin 25/04/2024 tarihli ara kararı ile davalı idareden söz konusu yerin imar planındaki vasfı ve kullanım amacı sorulmuş, davalı idarece 12/07/2024 tarihli cevabi yazıda, ... Mahallesi, ... Caddesi üzerinde bulunan şarj istasyonu kurulması planlanan alanın imar planında yol olarak ayrıldığı ve fiili durumda otopark olarak kullanılan alanda kaldığı, ihaleden önce ve sonra planda herhangi bir değişiklik yapılmadığı beyan edilmiştir.

Bu durumda, şarj istasyonu kurulması ve işletilmesi amacıyla ihale yoluyla kiraya verilen ... Mahallesi, ... Caddesi'ndeki yerin imar planında bu amaca ayrılmadığı, ihaleden sonra da imar planında bir değişiklik yapılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.