Danıştay 13. Daire E.2024/534 K.2024/1446

Dava konusu istem: Orman Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı'nca, 06/07/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Orman Muhafaza Memurları İçin Çeşitli Tip Kıyafet Alımı” ihalesinin 2. ve 3. kısımlarına ilişkin olarak dava dışı ... Grup Savunma Sistemleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine yönelik düzeltici işlem belirlenmesine dair ... tarih ve... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; orman muhafaza memurları için çeşitli tip kıyafet alımı işine ilişkin 06/07/2023 tarihinde elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalenin kısmi teklife açık olduğu, 3 kısımdan oluştuğu, birinci kısmın deri grubu, ikinci kısmın tekstil-1 grubu ve üçüncü kısmın tekstil-2 grubu olduğu, davacının ve itirazen şikayet başvurusu sahibinin ihalenin ikinci ve üçüncü kısımları için teklif verdiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde iki isteklinin de teklifinin geçerli bulunduğu, isteklilerden ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun şekilde numune sunmalarının istenildiği,

sunulan numunelerin idarece değerlendirildiği ve uygun bulunduğu, 12/07/2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile davacının teklifinin her iki kısım için ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, dava dışı ... Grup Savunma Sistemleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin (...

Grup) 24/07/2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün yazısında; ihaleye teklif veren isteklilerin idareye renk ve şekil numunesi getirdikleri, getirilen ürünlerin genel fiziki özelliklerine bakılarak uygunluk belgesi verildiği, şikâyet dilekçesinde belirtilen gizli lastik eksikliği, orman muhafaza ve orman yazısı eksikliği, düğme eksikliği, cırt eksikliği, kuş gözü eksikliği, yazı puntosu farklılıkları gibi eksikliklerin telafi edilmesi mümkün eksiklikler olarak dikkate alındığının belirtildiği,

dolayısıyla davacının getirdiği numunelerde asli fiziki kriterler açısından eksiklikler bulunduğunun idarece kabul edildiği, kamu menfaati açısından bu eksikliklerin telafi edilebilir eksiklik olarak değerlendirildiğinin anlaşıldığı;

Bu durumda, İdari Şartname’nin 7. maddesinde, isteklilerin renk hariç Teknik Şartname’de istenen fiziki özelliklere uygun numune sunmaları hususunun bir yeterlik kriteri olarak belirlenmiş olduğu, dava dışı ...

Grup'un 24/07/2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusuna cevap yazısında, davacının sunduğu numunelerde birtakım eksikliklerin olduğunun idarece kabul edildiği, belirtilen eksikliklerin asli fiziki kriterler olduğu ve Teknik Şartname’de bu kriterlerin düzenlendiği görüldüğünden, ihalenin 2 ve 3. kısımları için ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine yönelik düzeltici işlem belirlenmesine dair dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihale dokümanında, ihaleden önce yapılacak numune değerlendirmesinin, fiziksel numune değerlendirmesi olarak bir kısım hataların kabul edilebileceği şeklinde düzenlendiği, daha detaylı numune değerlendirmesinin seri üretime geçmeden önce yapılacağı, yüklenici sıfatıyla üretilecek ürünlerin numunelerinin kontrolünde Teknik Şartname'deki tüm unsurların aranacağı, bu aşamada Teknik Şartname'deki tüm unsurların aranmasına gerek olmadığı, Kurul kararında bu hususun dikkate alınmadığı, numune değerlendirme kriterinin hatalı olduğu, numunelerin teklifler sunulmadan önce istenildiği,

ihalenin üzerinde kalıp kalmayacağı belli olmayan isteklilerden, Teknik Şartname'de belirlenen tüm özellikleri taşıyan numune üretmelerinin beklenemeyeceği, İdari Şartname'ye göre seri üretime geçilmeden önce numune sunulup idareden onay alınacağı, nitekim ihale öncesinde sundukları numunelere idare tarafından uygunluk belgesi verildiği, bu konudaki takdir yetkisinin ihaleyi yapan idareye ait olduğu, davaya konu Kurul kararında eşit muamele ilkesinin göz ardı edildiği,

her ne kadar İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 18. maddesi yönünden inceleme yapıldığı ve yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmediği belirtilmişse de, itirazen şikayet başvurusu sahibi ...

Grup'un sunduğu numunelerle ilgili olarak Teknik Şartname'deki tüm unsurlar yönünden değerlendirme yapılmadığı, Kurul tarafından bu değerlendirmenin yapılmamasının nedeni başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmemesi ise bu durumda da ihalenin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Kurul kararının usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Orman Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı'nca, 06/07/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Orman Muhafaza Memurları İçin Çeşitli Tip Kıyafet Alımı” ihalesinin tekstil grubunu oluşturan 2 ve 3. kısmına, davacı ve ... Grup tarafından teklif sunulmuştur.

İdari Şartname'nin 7.7.1 maddesinde yer alan, "İstekliler renk hariç teknik şartnamede belirtilen fiziki özelliklere uygun olarak üretilmiş ürünü ihaleden en geç bir gün öncesinde İdareye sunarak numune uygunluk belgesi alacaklardır." kuralı uyarınca, davacı ve ... Grup tarafından ihaleden bir gün önce idareye numuneler sunulmuş, idarece oluşturulan 3 kişilik heyet tarafından değerlendirilen numunelerle ilgili olarak 05/07/2023 tarihli "uygunluk belgeleri" verilmiştir.

İhale komisyonunun 17/07/2023 tarihinde onaylanan kararı ile ihalenin 2 ve 3. kısımları davacının üzerinde bırakılmıştır.

... Grup 24/07/2023 tarihinde, davacının sunduğu numunelerin şartnamede belirtilen teknik ve fiziki özellikleri hiçbir şekilde karşılamadığı ve kendilerinin ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmemesi gerektiği iddialarıyla şikayet başvurusunda bulunmuştur.

Şikayet başvurusunu inceleyen idare tarafından, ihaleye teklif veren isteklilerin idareye renk ve şekil numunesi getirdikleri, getirilen ürünlerin genel fiziki özelliklerine bakılarak isteklilere uygunluk belgesi verildiği, yüklenicinin seri üretime geçmeden önce onay alacağı, şikâyet dilekçesinde belirtilen gizli lastik eksikliği, orman muhafaza ve orman yazısı eksikliği, düğme eksikliği, cırt eksikliği, kuş gözü eksikliği, yazı puntosu farklılıkları gibi olası telafi edilmesi mümkün olan eksikliklerin dikkate alındığı, ihale öncesi verilen bu kararla ihalede rekabetin artırılması ve daha uygun fiyata tamamlanmasının amaçlandığı ve ikinci en avantajlı teklifin belirlenip belirlenmemesinde idarelerin takdir yetkisinin bulunduğu belirtilerek şikayet başvurusu reddedilmiştir.

... Grup'un itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul'un davaya konu kararında. İdari Şartname’nin 7. maddesinde isteklilerin renk hariç Teknik Şartname’de istenen fiziki özelliklere uygun numune sunmaları hususunun bir yeterlik kriteri olarak belirtilmiş olduğu, ayrıca idarenin ...

Grup'un şikâyet başvurusuna cevap yazısında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu numunelerde birtakım eksikliklerin olduğunun kabul edildiği, belirtilen eksikliklerin asli fiziki kriterler olduğu ve Teknik Şartname’de bu kriterlerin düzenlendiği görüldüğünden, ihale komisyonunca numunelerde kritik eksiklik olan hususların tespit edilmesine karşın anılan istekliye uygunluk belgesi düzenlenmesinin yerinde olmadığı.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 18. maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmediği; sonuç olarak, belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihalenin 2 ve 3. kısımlarında ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlenen davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir." kuralına yer verilmiştir.

03/01/2009 tarih ve 27099 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 18. maddesinde, "(1) İtirazen şikâyet başvuruları; a) İlan veya ön yeterlik/ihale dokümanına yapılan başvurular, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlarla sınırlı incelenir. b) İhale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması,

değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden incelenir.

(2) Eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılır.(...)" kuralı yer almıştır.

Anayasal güvence altına alınan eşitlik ilkesi, ihale hukukumuzda da temel bir ilke olarak "eşit muamele" şeklinde adlandırılmış olup, ilke; ihaleye katılanlara eşit bir şekilde davranılmasını, isteklilerden birinde aranan koşulların diğerinde de aranmasını, böylelikle bazı isteklilerin hukuka aykırı biçimde korunmasını ya da dışlanmasını önlemeyi amaçlamaktadır. Bu itibarla, söz konusu ilke, aynı durumda olan kişilere aynı imkân veya hakların tanınması ile aynı tedbir ve yaptırımların uygulanmasını gerektirmektedir.

4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirlendiği üzere, idareler, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, ihaleyi gerçekleştiren idarece, İdari Şartname'nin 7.7.1. maddesi uyarınca ihaleden önceki gün davacıdan ve ... Grup'tan gelen numunelerin incelendiği, ancak her iki istekli yönünden de, numunelerin Teknik Şartname'de aranan fiziki özellikleri dikkate alınarak bir değerlendirilme yapılmaksızın uygunluk belgesinin verildiği anlaşılmaktadır.

Davaya konu Kurul kararında ise, ihale dokümanında, istekliler tarafından ihaleden önce sunulacak numunelerin, renk hariç Teknik Şartname’de istenen fiziki özelliklere uygun olması yeterlik kriteri olarak belirlendiğinden, numune değerlendirmesinin Teknik Şartname'de belirtilen fiziki kriterlere göre yapılması gerektiği belirtilerek,

davacı tarafından sunulan numunelerdeki, idarece de kabul edilen eksikliklerin asli fiziki kriter olduğuna, ihale komisyonunca numunelerde kritik eksiklik olan hususların tespit edilmesine karşın uygunluk belgesi düzenlenmesinin yerinde olmadığına, dolayısıyla idare tarafından yapılan numune değerlendirmesinin ihale dokümanına uygun olmadığına karar verildiği, bununla birlikte Kurul kararında, eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmediğinin belirtildiği görülmektedir.

İhaleyi yapan idarece, gerek davacı ve gerekse ... Grup tarafından sunulan numunelerin aynı kriterlerle değerlendirildiği, Teknik Şartname'de aranan tüm fiziki özellikler dikkate alınmaksızın uygunluk belgesinin verildiği, Kurul tarafından ise idarece yapılan numune değerlendirmesinin ihale dokümanına uygun olmadığı ve davacıya uygunluk belgesi düzenlenmesinin yerinde olmadığı yönünde belirleme yapıldığı görülmekte olup, Kurul'un,

"ihalenin 2 ve 3. kısımlarında ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlenen davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği" yönündeki davaya konu kararı uyarınca, idare tarafından, sürecin, ihalenin ...

Grup üzerinde bırakılması yönünde devam ettirilmesi halinde, adı geçen şirketin sunduğu numuneler, Kurul kararında belirtildiği şekilde, Teknik Şartname'de belirtilen tüm fiziki kriterlere göre değerlendirmek suretiyle ihale işlemlerinin yürütülmesi gerektiği açıktır.

Bu itibarla, itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.