Danıştay 13. Daire E.2024/757 K.2024/2263

İnşaat A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar ... Bölge Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğü'nce 07/12/2022 tarihinde gerçekleştirilen, Adıyaman ilinde bulunan avlak sahalarında 9 parti hâlinde toplam 12 adet yaban keçisi ve 4 adet melez yaban keçisi avlattırılması ihalelerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davalı idarece, sahada olması gereken en düşük ve en uygun sayısal büyüklük ile bunların ışığı altında avlattırılabilecek kota miktarının avlak ve saha bazında yürürlükteki mevzuata ve yaban hayatı ekolojisi bilimine uygun olarak belirlenmesi için Bursa Teknik Üniversitesi, Düzce Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi ve Kastamonu Üniversitesi'nde görev yapan öğretim üyelerinden oluşturulan uzman heyete av turizmi ve bu kapsamdaki türlerin hasadının değerlendirilmesi ile av turizmi uygulamaları hakkında 23/05/2022 tarihli Teknik Rapor'un hazırlattırıldığı,

anılan Rapor'un Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile kurulan Av ve Yaban Hayatı Bilim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun olduğuna ve bilimsel açıdan sakınca bulunmadığına karar verildiği, bu çerçevede alınan 2022-2023 Av Yılı (01 Nisan 2022 - 31 Mart 2023) Av Turizmi Uygulama Talimatı Ek Kararı'nın düzenlenerek yürürlüğe girdiği, anılan Ek Karar'da dava konusu yaban keçilerinin avlanma tarihleri, cinsiyetleri, yaşları, avlanma şekilleri, avlanma sahaları, avlanma kotaları, av organizasyonuna katılacaklar, avda kullanılacak silahlar ve kota ücretlerinin belirlendiği,

Bakanlık Makamı'nın ... tarih ve ... sayılı Olur'u çerçevesinde Adıyaman Şube Müdürlüğü tarafından, avlak sahalarında bulunan yaban keçilerinin envanter raporlarının hazırlandığı, yaban keçisi, ülkemizin taraf olduğu Avrupa Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi'nin (Bern Sözleşmesi) "Kesin Koruma Altına Alınan Fauna Türleri" başlıklı 2 numaralı listesinde yer almakta ise de, anılan Sözleşme'nin ihtirazi kayıtla 31/05/1963 tarih ve 244 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine göre Bakanlar Kurulu'nca 09/01/1984 tarihinde onaylandığı, dağ keçisinin ise III no.lu eki listede sayıldığı,

bu nedenle yaban keçisinin av kapsamına alınabileceği, ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı'nca belirlenen yabani hayvanlar listesinin 10/08/2022 tarih ve 31919 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, yaban keçisinin anılan yaban hayvanları listesinde memeli türler arasında 152. sırada olduğu ve açıklama kısmının II. maddesinde Tarım ve Orman Bakanlığı'nın belirlediği usul ve esaslar ile av turizmi kapsamında ve örnek avlaklarda avına izin verilebileceğinin belirtildiği, Merkez Av Komisyonu kararı kapsamında av turizmine konu türlerin avlanmasına engel bir durumun bulunmadığı,

Av Turizmi Kapsamında Avlanmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca av organizasyonunun en az bir bakanlık görevlisi, bir av organizatörü, en az bir eğitimli av kılavuzu, köylerden seçilen sürenci ve çantacılardan oluştuğu, av organizasyonlarında avına izin verilen yaban hayvanının eğitimli sertifikalı av kılavuzu tarafından belirlendiği ve avlattırıldığı, günlük avlanma raporunun düzenlendiği,

dolayısıyla dava konusu avlanılacak yaban keçilerinin avlanma tarihleri, avlanma kotaları, avlanılacak yaban keçilerinin cinsiyetleri, yaşları, avlanma şekilleri, avlanma sahaları, av organizasyonuna katılacaklar, avda kullanılacak silahlar ve avlanmanın sonuçlarına ilişkin davalı idare tarafından somut ve kapsamlı araştırma ve tespitler yapıldığı,

davalı idarece düzenlenen avlak sahalarına ilişkin envanter raporlarında tespit edilen yaban keçilerinin sayısı dikkate alındığında, dava konusu ihalelere konu avlak sahalarında 12 yaban keçisi ve 4 melez yaban keçisinin avlattırılmasının yaban keçisi popülasyonu üzerinde olumsuz etkisinin bulunmadığının 23/05/2022 tarihli Teknik Rapor ile sabit olduğu, ayrıca dava konusu ihalelerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında, usulüne uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından, 07/12/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu ihalenin ülkemizin tarafı olduğu uluslararası sözleşmelere ve evrensel ilkelere aykırı olduğu, avlanacak hayvanların sayısına, neslin devamına yapacağı etki hakkında yeterli bir bilimsel veya istatistiksel araştırma yapılmadan ihaleye çıkılmasına karar verildiği, anayasal bir hak olan yaşam hakkının tüm canlıları kapsadığı, neslinin tükenme tehlikesi bulunan yaban keçilerinin korunması için tedbirler alınması gerekirken, spor ya da turizm adı altında yapılan avlanma ihalelerinin kamu düzenine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin ve temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı yanında müdahil tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Ülkemizin de taraf olduğu Bern Sözleşmesi'nde yabani hayvanların popülasyonlarının taraf ülkelerce ulaştırılacağı düzey olarak hayvanların özellikle çevresel, bilimsel ve kültürel ihtiyaçlarını da karşılayabilecekleri bir seviye belirlenmiş ve sayılarının bu düzeye ulaştırılması veya bu düzeyde devamlılığının sağlanması için gerekli tedbirlerin alınması öngörülmüştür. Yine, kapalı av mevsimlerini düzenleyen esaslar da, Sözleşme'nin III no'lu eki listede yer alan yabani faunanın korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idarî tedbirler kapsamında sayılmıştır.

Yaban hayvanlarının, 4915 sayılı Kanun ve Bern Sözleşmesi uyarınca, sayılarının, neslin devamına yetecek düzeye çıkarılması, sayıların yeterli düzeyde bulunması durumunda ise bu durumun sürdürülmesinin temin edilmesi gerektiği açıktır. Bu durumu destekler yönde, davalı idare tarafından hazırlanan, koruma altına alınan hayvanlar listesinde, uyuşmazlık konusu ihalede yer alan yaban hayvanları da yer almaktadır.

Her ne kadar davalı idarece, söz konusu yaban hayvanlarının listede "av turizmi hariç" ibaresiyle yer aldığı ve bu nedenle anılan yaban hayvanlarının av kapsamına alınabileceği belirtilmiş ise de, yapılacak uygulamalar ile ortaya çıkacak muhtemel sonuçlar dikkate alındığında, faaliyetin kapsamlı, teknik, somut ve bilimsel verilere dayanılarak yapılan analizler kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Davalı idare tarafından, ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'u çerçevesinde hazırlanan "Bakanlığımızca Korunan, Ancak Av Turizmi Kapsamında Avına İzin Verilen Türler İçin Yıllık Avlanma Kotası Belirleme Esas ve Usulleri"nde, avlanacak yabani hayvan kotasının belirlenmesi amacına yönelik olarak hazırlanması gereken rapor formlarının da analizlere dayanması gerektiği, söz konusu formların her bir sahanın özelliğine göre ayrıştırıldığı, raporlarda;

avlanmanın yapılacağı toplam alanın miktarı, sahada serbestçe otlattırılan çiftlik hayvanlarının sayısı, avlattırılacak tür ile beslenen yırtıcıların yoğunluğu, avlattırılacak türün sahadaki toplam hayvan sayısı, tarım alanları, göl, gölet ve yerleşim alanları gibi avlattırılacak türün kullanmayacağı alanların çıkarılması ile hesaplanan türün saha kullanım toplam alanı, hayvan sayısının yoğunluğu, toplamda erkek, dişi ve yavruların sayısı, genetik deformasyon görülen (evcil hayvanlarla çiftleşme sonucu oluşan melezlerin sayısı), üreme yeteneği düşük hayvanların sayısı gibi bilgilerin belirlenerek yer alması talep edilmektedir.

Davalı idare tarafından, savunma kapsamında örnek avlaklara ilişkin somut veriler sunulmuş olmasına rağmen, avlanmanın yapılacağı sahalarda avlanma için bulunması gereken en düşük hayvan yoğunluğu, bu yoğunluk üzerindeki artış miktarı ile sahada olması gereken en düşük ve en uygun sayısal büyüklüklerinin ne olduğu, hangi nitelikte kaç hayvanın avlanması gerektiği ve bu gerekliliğin hangi bilimsel çalışmalar neticesinde belirlendiği, önceden belirlenen bireylerin uygulama esnasında nasıl tespit edileceği ve özellikle tespit edilenlerin avlanmasının nasıl yapılacağına yönelik olarak bilimsel verilere dayalı yeterli açıklama yapılmamıştır.

Av turizmi kapsamında avına izin verilen ve rapora konu olan türlerin envanterinin ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Makam Olur'u çerçevesinde yapılmakta olduğu, söz konusu Olur'da yer alan envanter tekniklerinin (Yerden Doğrudan Gözlem Metodu ile Total Sayım (GÖZLEK METODU) ve Örnek Alanlarda Sürek-Bek Metodu ile Doğrudan Sayım Metodunun (SÜREK-BEK METODU) olduğu, bu yöntemlerin ...'nun yazdığı ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan kitapta da mevcut olduğu dikkate alındığında, ihale kararı alınmadan önce belirtildiği şekilde bir tespit yapılmak suretiyle avlanılacak yaban hayvanı sayısının belirlendiğine ilişkin davalı idarece somut bilgi ve belge sunulmamıştır.

Bu itibarla, yaban hayvanlarının sayılarına, avlanacakları sahalara ve avlanmanın sonuçlarına ilişkin davalı idare tarafından bilimsel, somut ve kapsamlı araştırma ve tespitler yapılmaksızın gerçekleştirilen dava konusu ihalelerde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.