Danıştay 13. Daire E.2024/776 K.2024/1885

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisine ait akaryakıt istasyonunda 11/03/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde "bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve tutarlı veriler içermemesi ve/veya bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi" fiilinin işlendiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca davacı şirkete 6.250.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisinin akaryakıt istasyonunda 11/03/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde; otomasyon verileriyle yazar kasa satış verilerinin detaylı incelemeye alındığı, yapılan çapraz kontrollerde denetim tarihinden önceki 09/03/2019 ve 10/03/2019 tarihlerinde bayinin akaryakıt yazar kasa cihazlarından Z raporu alınamadığı,

belirtilen tarih aralıklarında yazar kasa fişlerinin incelenmesi neticesinde toplam akaryakıt satışının 96.630,25-TL tutarında ve 14.739,11 lt olduğu ancak otomasyon sisteminde yapılan incelemede aynı tarih ve saat aralıklarında toplam satışın 1.860,34-TL ve 313,83 lt motorin satışı göründüğü, denetim günü itibarıyla bayide yapılan satışların otomasyona yansımadığının tespit edildiği, yazar kasaların yedek rulolu olduğu, ancak mecburi olmasına rağmen yedek rulolara kayıt yapılmadan yakıt satışı yapıldığı,

yazar kasa ve otomasyon verileri arasında yüksek miktarda uyumsuzluk görülmesi üzerine müdahale olup olmadığını tespiti amaçlı bayinin yazar kasa versiyonunun kontrol edildiği ve bayide yazar kasalarda müdahaleye uygun olduğu belirlenen "N79" versiyonunun yüklü olduğunun görüldüğü ve lisans sahibince yazar kasalara müdahale edildiğinin tespit edildiği;

Denetim esnasında istasyondan yakıt alımı yapan ... plakalı otobüsün yakıt ikmal ettiğinin görülmesi üzerine, bu araçtan denetime iştirak eden Vergi Dairesi Başkanlığı görevlilerince aracın geçmişe yönelik yakıt alımlarını gösterir fişler temin edilerek ve otomasyon sistemi üzerinden bu alımlara yönelik yapılan sorgulamada aracın otomasyona göre 2019 Şubat - Mart döneminde farklı tarihlerde olmak üzere 3 defa yakıt alımı gerçekleştirdiğinin görüldüğü, ancak araçtan temin edilen yakıt alımını gösterir fiş sayısının 20 olduğunun tutanağa bağlandığı,

aynı şekilde, denetim esnasında istasyondan yakıt alımı yapan ... plakalı minibüsten Vergi Dairesi Başkanlığı görevlilerince aracın geçmişe yönelik yakıt alımlarını gösterir 2 adet fiş temin edildiği, bu alımlara ilişkin otomasyon sistemi üzerinden yapılan sorgulamada aracın Şubat - Mart 2019 döneminde istasyondan 2 adet alım yaptığını gösterir mali belge olmasına rağmen otomasyon sisteminde söz konusu araca yapılan incelemeye konu akaryakıt satışına ilişkin kayıt bulunmadığı, otomasyon sisteminde tank raporları veri çıktıları kontrol edildiğinde dolum sonrası motorin oranlarının yine dolumdan önceki oranı gösterdiği,

her 3 tanktan satış gözükmese de otomasyon satış raporlarında ve yazar kasa Z raporlarında satışların olduğunun gözlendiği;

Kurum veri tabanı üzerinden bayinin otomasyon verileri incelendiğinde, 11/03/2019 tarihinde motorin pompa satışının (A-1b) (A-1a) tablosuna göre 1.604,45 lt olduğu, kurşunsuz benzin satışının olmadığı, dolayısıyla yazar kasa fişlerine göre bayinin 11/03/2019 tarihinde yapmış olduğu akaryakıt satışlarından (14.739,11-1.604,45)=13.134,66 litrelik kısmının otomasyon kayıtlarında bulunmadığı, sadece bu tarihte 13.134,66 litrelik veri kaybı olduğunun tespit edildiği, bu durumun otomasyon kayıtlarının silindiğini ortaya koyduğu;

Bu durumda, denetim anında tespit edilen otomasyon verileri ile davacı şirketçe davalı Kuruma sunulan otomasyon verileri arasında tutarsızlık olduğu, otomasyon sisteminin sağlıklı ve tutarlı çalışmadığı, sisteme sağlıklı yansımayan satış ve dolumların bulunduğu, davacı şirketin bu duruma neden olan müdahale veya arızaları önleyecek veya giderecek tedbirleri almadığı,

bayilik lisansı sahibinin tek başına otomasyon sistemine müdahale ettiğinin kabulü halinde dahi söz konusu durum hakkında dağıtıcı lisansı sahibinin Kurum'a aykırılık bildiriminde bulunması gerektiği, öte yandan dağıtıcı lisansı sahibinin herhangi bir dahli olmadan yalnızca bayilik lisansı sahibi tarafından soruşturma raporunda tespit edilen müdahalenin yapılıp verilerin değiştirilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafından, dava konusu para cezasının üst sınırdan takdir edilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmekte ise de, 5015 sayılı Kanun'un 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile değişik 19. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendinde,

anılan Kanun'un 7. maddesinin ihlali halinde sorumlulara bir milyon iki yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve altı milyon iki yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onikisi oranında idari para cezası uygulanacağı düzenlendiğinden ve davalı idarece idari para cezasının miktarının davacının 2018 yılı net satış hasılatı üzerinden hesaplama yapılarak belirlendiğinden, davacının bu iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ön araştırma yapılmadan karar verildiği, bayinin otomasyona müdahale etmesi noktasında kendilerinin hakimiyet alanı dışında olan bir husus açısından sorumluluklarının bulunmadığı, herhangi bir şekilde bu aykırılığın tespit edilmesini sağlayacak durumların bayice engellendiği, bayinin otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunmak suretiyle yükümlülüklerini ihlal ettiği tespit edilerek EPDK'ya EBİS üzerinden E-6 aykırılık bildirimi ile gerekli bildirimlerin yapıldığı, 09/03/2019, 10/03/2019 ve 11/03/2019 tarihlerinde veri tabanlarına bayilerine ait istasyondan direkt iletilen verilerde bir tutarsızlık bulunmadığı,

kendilerine iletilen verilerde EPDK'ya bildirimde bulunulması gereken bir hukuka aykırılık bulunmadığı, kendilerine yansımayan aykırılıklarının sebebinin bayinin herhangi bir şekilde tespit edilemeyen bir düzenek kurarak hatalı verilerin kendilerine aktarılmasının engellenmesi olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.