Danıştay 13. Daire E.2024/788 K.2025/1490

Dava konusu istem: Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ...Caddesi, No: ... adresinde bakkal olarak işletilen iş yeri için "Alkollü İçki Perakende Satış Belgesi" almak üzere 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca gerekli olan mesafe uygunluk belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, davacıya tekel ürünleri ve alkollü içki mamulü satmak amacıyla iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesinin sebebinin Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğünün görüş yazısı olduğu, anılan görüş yazısında, Emniyet Müdürlüğü personeli tarafından iş yeri ve çevresinde yapılan incelemede dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğü yerleşkesinin tam karşısında bulunduğu,

bu durumun güvenlik yönünden zaafiyete yol açılabileceğinden iş yerinin TAPDK Belgesi almasının asayiş ve güvenlik yönünden sakıncalı olduğu ifadelerine yer verildiği; bu durumda, davacının kapalı kapta perakende alkollü içki satışı yapacağı iş yerinin İl Emniyet Müdürlüğü yerleşkesi karşısında olması nedeniyle Emniyet Müdürlüğünün güvenliği ve asayişi açısından sakıncalı olduğu tespiti yapıldığından, davacının alkollü içki satışı yapmak için yaptığı ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, mesafe uygunluk belgesi talep edilen iş yerinin alkollü eğlence mekanı veya alkollü restoran tarzı bir işletme olmadığı, kurumsal çatı altında perakende satış yapılan bir bakkal dükkanı olduğu, iş yeri sınırları içinde veya çevresinde alkol kullandırılması veya buna ilişkin bir yer temin edilmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, İl Emniyet Müdürlüğü yerleşkesi ile aynı caddede bulunmanın asayiş ve güvenlik yönünden zafiyete yol açmasının kabul edilebilir bir gerekçe olmadığı, nasıl bir zafiyete yol açacağının da davalı idarece somutlaştırılamadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlem ile temyiz edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No: ... adresinde ... tarih ve ... sayılı bakkal faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatlı iş yerinde perakende olarak kapalı kapta alkollü içecek satış belgesi almak amacıyla mesafe uygunluk belgesi talebiyle davalı idareye başvuru yapılmıştır.

Davalı idarece, 06/05/2022 tarihinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen "İşyeri Mesafe Tespit Tutanağı"nda, mesafe uygunluk belgesi talep edilen taşınmazın 100 metre mesafe yakınında örgün eğitim kurumu ve dershane, öğrenci yurdu ile ibadethane bulunmadığı tespitine yer verildiği, davalı idarece konuyla ilgili 30/05/2022 tarihli yazı ile Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğünden görüş istenildiği, anılan Kurumun 07/06/2022 tarihli yazısının ekinde yer alan tutanakta dava konusu taşınmazın İl Emniyet Müdürlüğü yerleşkesinin tam karşısında bulunduğu,

güvenlik yönünden zafiyete yol açacağı, bu nedenle bahse konu iş yerinin bu haliyle alkollü içecek satış belgesi almasının asayiş ve güvenlik yönünden sakıncalı olduğu değerlendirmelerine yer verildiği gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı işlemiyle davacının mesafe uygunluk belgesi talebinin reddine karar verilmiştir.

Bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesinde, "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur. Tütün mamulü, etil alkol, metil alkol ve alkollü içki satmak isteyenlerin, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almaları zorunludur. Belediye veya il özel idaresi, ruhsat vermeden önce, yetkili kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Kolluk kuvveti görüşünü yedi gün içinde verir.

Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz. ..." kurallarına yer verilmiştir.

07/01/2011 tarih ve 27808 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Satış belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde," (1) Tütün mamulleri ve alkollü içkilerin toptan ve perakende satışı ile açık alkollü içki satışı faaliyetlerinde bulunacak kişilerin, faaliyet türlerine göre aşağıdaki belgeleri almaları zorunludur: a) Tütün mamullerinin perakende satışını yapabilmek için, tütün mamulü perakende satış belgesi. b) Alkollü içkilerin perakende satışını yapabilmek için, alkollü içki perakende satış belgesi. ...";

''Perakende, açık alkollü içki satışı ve nargilelik tütün mamulü sunumu ile ilgili işyerlerine ilişkin esaslar'' başlıklı 10. maddesinde,'' ...(5) Alkollü içkilerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranır. ..." düzenlemeleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, iş yeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu, bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişilerin, perakende satış belgesi talebinde bulunabilecekleri, tütün mamulü, etil alkol, metil alkol ve alkollü içki satmak isteyenlerin, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almaları zorunlu olduğu,

Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almalarının zorunlu olduğu, Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması gerektiğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Davalı idarece mesafe uygunluk belgesi talebine ilişkin yapılacak işlemin, alkollü içecek satış belgesi talep edilen taşınmaz ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ile ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunup bulunmadığının tespitine yönelik olduğu ve konuyla ilgili 06/05/2022 tarihinde düzenlenen "İşyeri Mesafe Tespit Tutanağı"nda dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın 100 metre yakınında herhangi bir örgün eğitim kurumu ve dershane, öğrenci yurdu ile ibadethane bulunmadığı hususunun tespit edildiği,

davalı idare tarafından dava konusu işlemin gerekçesi olarak belirtilen mesafe uygunluk belgesi talep edilen iş yerinin İl Emniyet Müdürlüğü yerleşkesinin tam karşısında olmasının mesafe uygunluk belgesinin verilmesi aşamasında değerlendirilecek hususlardan olmadığı ve perakende alkollü içki satışının nerede, nasıl ve hangi şekilde yapılacağına karar verme yetkisinin Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunda (İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinde) olduğu, dolayısıyla, davalı idarece başka bir kurum yerine geçilerek işlem tesis edildiği anlaşıldığından,

mesafe uygunluk belgesinin verilmesi talebinin bu gerekçeye dayanılarak reddedilmesine yönelik işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.