Danıştay 13. Daire E.2024/790 K.2024/5008

Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Anadolu Üniversitesi Rektörlüğünce 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 17/10/2023 tarihinde gerçekleştirilen Anadolu Üniversitesi Yemekhane Arkası Otopark Yanı Üniversite Merkez Arşiv Üstü...no.lu taşınmazın 36 ay süre ile kiraya verilmesine ilişkin ihalenin ve anılan ihalede davacının ihale dışı bırakılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı yazısıyla bildirilen işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda.

1- Uyuşmazlık konusu ihalede, davacının ihale dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu işlemin incelenmesinden; uyuşmazlık konusu ihaleye davacı şirket ile birlikte 4 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından ihale dokümanı kuralları çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde, davacı şirketin teklifinin değerlendirmeye alınmadığı ve ihale dışı bırakıldığı, ihaleye ait şartnamenin 28. maddesinde ihaleye katılmak isteyen tüzel kişilerden istenilen belgelerin sayıldığı ve bu belgelerin eksiksiz olarak sunulması gerektiğinin belirtildiği, ancak davacı tarafından sunulan belgelerden;

''Ticaret odası belgesinin fotokopi olduğu ve aslının veya aslının idareye ibraz edilmesi şartıyla idarece onaylanmış suretinin olmadığı, teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi ve imza sirkülerinin olmadığı, idarece düzenlenen ve imzalı olarak sunulması gereken kira şartnamesi örneğinin imzalı olmadığı, ihalelerden yasaklı olmadığına dair taahhütnamenin imzalı olmadığı ve yine ihale konusu taşınmazın yerinde görüldüğünde dair yer görme tutanağının imzalı olmadığı''nın anlaşıldığı,

2886 sayılı Kanun ve ihale dokümanı kapsamında ihaleye katılım şartlarını içeren belgelerin ihaleye teklif verilmesi aşamasında sunulması gerektiği, idari şartnamede ihalenin nasıl yapılacağı ve nasıl sonuçlandırılacağının açıkça düzenlendiği, ihaleye katılacak olan isteklilerin bu şartları kabul ederek ihaleye katıldığı, davacı şirket tarafından sunulan belgelerin şartnamede belirtilen nitelikleri taşımadığı anlaşıldığından, davacının ihale dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

2- Uyuşmazlık konusu taşınmazın kiralanmasına ilişkin 17/10/2023 tarihinde gerçekleştirilen dava konusu ihale işlemi yönünden yapılan incelemede ise; davacının kiracısı olduğu söz konusu taşınmazdaki kira süresinin 24/11/2023 tarihinde sona erecek olması nedeniyle dava konusu ihaleye çıkıldığı, davacı ile olan kira sözleşmesinin son kira bedelinin aylık 20.051,66-TL olduğu, muhammen bedel komisyonunca dava konusu işyeri için muhammen bedelin son kira bedeli olan 20.051,66-TL'nin 2023/Eylül ayı TÜFE oranında artırılması suretiyle (aylık 31.140,23-TL KDV hariç, yıllık 373.682,76-TL) olarak belirlendiği,

06/10/2023 ve 09/10/2023 tarihlerinde yerel gazetede ve internet haber sitesinde ihalenin ilan edildiği, 19/10/2023 tarihli ihale komisyonu kararıyla, uyuşmazlık konusu taşınmazın yıllık 1.451.000,00-TL + KDV bedel üzerinden müdahil şirkete ihale edilmesine karar verildiği, akabinde anılan ihale komisyonu kararının ita amirince onaylandığı, ihalenin 2886 sayılı Kanun'a uygun olarak açık teklif usulü ile yapıldığı, şartnamenin anılan Kanun'a uygun düzenlendiği ve Kanun'un 17. maddesinde belirtilen usulde ihale ilanlarının yapıldığı, ihale ilanı içeriğinin Kanun'a uygun olduğu, ihalenin muhammen bedelin çok üzerinde bir rakam ile sonuçlandığı,

ihalede rekabet şartlarının oluştuğu, bu durumda, dava konusu ihalenin mevzuatta belirlenen usullere uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu ihaleye ait Kira Şartnamesinde belirtilen tüm şartların yerine getirildiği ve şartnamede belirtilen tüm evrakların idareye teslim edildiği, dava konusu ihalenin başlamasından 20 dakika sonra evraklarının eksik olduğunun bildirilmesinin ihalenin şaibeli olarak yapıldığının kanıtı niteliğinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare yanında müdahil tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

10/09/1983 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.".

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. ...".

"İhale Usulleri" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan "İhale usullerinin neler olduğu" başlıklı 35. maddesinde, "Bu Kanun'un 1. maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) Kapalı teklif usulü, b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, c) Açık teklif usulü, d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü. İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir.".

75. maddesinin 3. fıkrasında, "Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi hâlinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi hâlde ecrimisil alınır.". 4. fıkrasında, "İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir." kuralına yer verilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanmış olup, 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesi gereğince; 18/05/1955 tarihli ve 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Bu düzenleme ile 01/07/2012 tarihinden sonra da Türk Borçlar Kanunu’nun kiraya ilişkin hükümleri uygulanacaktır.

6098 sayılı Kanun'un 299. ve devamındaki maddelerde "kira akdi" düzenlenmiş, 299. maddesinde, “Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” şeklinde tanımlanmış.

"Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarını" düzenleyen 339. maddesinde, “Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümler, bunlarla birlikte kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında da uygulanır. Ancak bu hükümler, niteliği gereği geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı ay ve daha kısa süreyle kiralanmalarında uygulanmaz.

Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.” kuralı getirilmiştir.

Ayrıca yeni Türk Borçlar Kanunu'nun 347. ve devamı maddelerinde, konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi düzenlenmiş, 347. maddesinde, “Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez.

Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.” kuralına yer verilmiştir. Bu maddede on yıldan önce sözleşme süresinin sonunda 15 gün önceden bildirimde bulunmak kaydıyla sadece kiracıya bildirim yoluyla fesih hakkı tanınmış iken, bu hak kiralayana verilmemiştir.

Bu kural emredici bir şekilde düzenlenmiş olup, sözleşme ile aleyhe bir şekilde değiştirilmesi mümkün değildir.

Aktarılan mevzuat düzenlemelerinden, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu "genel kanun" niteliğinde olup, yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre "sonraki kanun" olduğu, 2886 sayılı Kanun'un "İhale Usulleri" başlıklı Üçüncü Bölümündeki "İhale usullerinin neler olduğu" başlıklı 35. maddesinde, "Bu Kanun'un 1. maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) Kapalı teklif usulü, b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, c) Açık teklif usulü, d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü" kuralının yer aldığı.

2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak yapılan kira ihalesinin bir sözleşmeye bağlanması gerektiği ve kiracı ile belediye başkanı veya yetkilendirdiği kişi arasında yapılan kira akdinin özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu, 6098 sayılı Kanun'un 339. maddesi gereği, kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Lex posterior ilkesi (Sonraki kanun ilkesi) gereğince; normlar hiyerarşisinde aynı düzeyde yer alan ve birbiriyle çatışan iki kuralın varlığı durumunda sonraki tarihte kabul edilmiş kural esas alınır.

Dosyanın incelenmesinden, Anadolu Üniversitesi Yemekhane Arkası Otopark Yanı Üniversite Merkez Arşiv Üstü ... no.lu taşınmazın davacı şirkete 05/11/2020 tarihinde kiralandığı, kira süresinin bitiminden sonra Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü'nün kararı ile anılan taşınmazın 36 ay süreyle kiraya verilmesi hususunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile ihaleye çıkılmasına karar verildiği, davacıya kira süresinin bitimi dışında başkaca bir tahliye nedeni bildirilmediği, dolayısıyla dava konusu işlem tarihinde kiralamanın başlangıcından itibaren 6098 sayılı Kanun'da kiralayana verilen süre bitimi nedeniyle tahliye hakkına ilişkin 10 yıllık sürenin dolmadığı, bu sebeple kira sözleşmesinin ve kiracılık sıfatının devam ettiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren ve "sonraki kanun" niteliğinde olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu gereğince geçerli ve uzayan bir kira sözleşmesinin mevcut olduğu, sadece kira sözleşmesi süresinin bittiğinden bahisle uyuşmazlık konusu taşınmazın ihale yolu ile yeniden kiralama işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı dikkate alındığında, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında hukukî isabet bulunmadığından, Mahkeme kararının bozulması ve dava konusu ihale işleminin iptal edilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.