Danıştay 13. Daire E.2025/1074 K.2025/3177

Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Gençlik ve Spor Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri İçin 2022-2023 Yılları 17 Aylık Sürücülü - Sürücüsüz ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alımı" ihalesinin bazı kısımları üstünde kalan ve sözleşme imzalanan dava dışı ...

Turizm Seyahat Gıda Temizlik Taşımacılık Tekstil Medikal Mahrukat İnşaat Taahhüt Petrol Ürünleri Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi (... şirketi) ile anılan şirketin %50'den fazla hissesine sahip ... ve ...'ın %50'den fazla hissesine sahip olduğu davacı şirketin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (f) bendi ile 26. maddesi uyarınca tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süreyle yasaklamasına ilişkin 26/03/2024 tarih ve 32501 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu ihalenin ... şirketi üzerinde kaldığı ve 29/07/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, anılan şirket tarafından ihaleye konu araçların teslim edildiği, teslim edilen araçların Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri gereğince yapılan kontrollerinde teknik şartnamede belirtilen özellikleri taşımadığının anlaşıldığı, gerek marka gerek model gerekse de kasko değerleri düşük araçların teslim edildiğinin tespit edildiği,

Muğla Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından, taahhüt edilen Mercedes Sprinter 3116 blutec minibüs 16+1 oturma kapasiteli araç yerine Ford Transit 440E 170D 19+1 oturma kapasiteli otobüsün gönderildiğinden bahisle yüklenici olan dava dışı şirket hakkında yasaklama kararı verilmesinin talep edildiği, söz konusu şirketin sahibi ...'ın aynı zamanda davacı şirketin tek ortağı olduğu, dolayısıyla ...'ın davacı şirketin %50'den fazla hissesine sahip olması nedeniyle davacı şirket hakkında da tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süreyle yasaklamasına ilişkin aynı işlemin tesis edildiği,

Öte yandan, ... şirketi tarafından 4735 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tüm ihalelerden bir yıl süre ile yasaklanmasına ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği,

Bu durumda, uyuşmazlığa konu ihaleye yönelik dosyadaki mevcut tespitler göz önünde bulundurulduğunda, 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinde yer aldığı üzere taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar verdiği ve taahhüdünü sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediği sabit olan dava dışı şirket ile birlikte söz konusu şirketin sahibi ...'ın aynı zamanda davacı şirketin tek ortağı olduğu ve davacı şirketin %50'den fazla hissesine sahip olması nedeniyle davacı şirketin de tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süreyle yasaklamasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava dışı şirketin sahibinin dava konusu işlemden önce şirketlerinde yer alan hisselerini devrettiği, kendilerinin işlememiş olduğu fiillerden kaynaklı işlem tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Gençlik ve Spor Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri İçin 2022-2023 Yılları 17 Aylık Sürücülü - Sürücüsüz ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alımı" ihalesinin bazı kısımları üstünde kalan ve sözleşme imzalanan dava dışı ... şirketinin taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar verdiği ve taahhüdünü sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle kendisi ile birlikte şirketin %50'den fazla hissesine sahip ... ve ...'ın %50'den fazla hissesine sahip olduğu davacı şirketin 4735 sayılı Kanun uyarınca 1 yıl süre ile ihalelerden yasaklanmasına karar verilmiş, anılan kararın 26/03/2024 tarih ve 32501 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında, "25 inci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanunun 2 nci ve 3 üncü maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.

Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.";

aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, "Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir." kuralı yer almaktadır.

4735 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 2. fıkrasının gerekçesinde ise, "Yasaklananların başka bir yöntem izleyerek dolaylı olarak kamu ihalelerine teklif vermesini önlemek üzere, haklarında yasaklama kararı verilen gerçek veya tüzel kişilerin ortağı bulundukları şirketler veya ortaklarına da sermaye veya şahıs şirketi ayrımı yapılarak aynı müeyyidenin uygulanacağı hükme bağlanmıştır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümleri ve madde gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden, 26. maddenin birinci fıkrası uyarınca, 25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar yasaklama kararı verileceği; haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında yasaklama kararı verileceği;

haklarında yasaklama kararı verilen gerçek ve tüzel kişilerin bir şahıs şirketinde ortak olması hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olması hâlinde ise, sermayesinin yarısından fazlasına sahip olunması kaydıyla, bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verileceği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddenin ikinci fıkrasının ilk cümlesinde, Kanun'un 26. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yasaklanan tüzel kişilerin ortaklarının hangi durumda yasaklanacağı düzenlenirken; ikinci cümlesinde ise, birinci fıkra uyarınca yasaklanan gerçek ve tüzel kişilerin ortak oldukları tüzel kişilerin hangi durumda yasaklanacağı düzenlenmektedir.

26. maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca yasaklanacak şirket yönünden esas alınacak şirket, yasak fiil ve davranışlarda bulunarak yasaklanan, yani diğer şirketler hakkında yasaklama işleminin başlamasına sebebiyet veren şirkettir. Bu nedenle, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi yönünden, sadece Kanun'un birinci fıkrasına göre yasaklanan şirket esas alınacaktır.

Bu şekilde bir taraftan yasaklama zincirinin sınırsız bir şekilde uzaması önlenmiş olacak, diğer taraftan yasak fiil ve davranışlarda bulunarak yasaklanan tüzel kişi ve ortakları yanında, bu gerçek ve tüzel kişinin kendisinin ortak olduğu diğer tüzel kişiler aracılığıyla dolaylı olarak ihalelere katılması engellenmiş olacaktır.

Dosyanın incelenmesinden, "Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri İçin 2022-2023 Yılları 17 Aylık Sürücülü - Sürücüsüz ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alımı" ihalesinin bazı kısımları üstünde kalan ve 29/07/2022 tarihinde sözleşme imzalayan ... şirketinin, taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar verdiği ve taahhüdünü sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle anılan şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan dava dışı ... ile ...'ın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu davacı şirketin 4735 sayılı Kanun hükümleri uyarınca 1 yıl süreyle ihalelerden yasaklanmasına karar verildiği;

dava dışı ...'ın, hakkında yasaklama kararı verilen ... şirketinin yarısından fazla hissesine sahip olduğundan dolayı yasaklandığı, Kanun'un 26. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi uyarınca dolaylı olarak yasaklanan dava dışı ...'ın ortağı olduğu davacı şirket hakkında ise bu defa Kanun'un 26. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinin uygulanması suretiyle yine dolaylı olarak yasaklama kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre, hakkında dolaylı olarak yasaklama kararı verilen dava dışı ...'ın %50'den fazla hissesine sahip olduğu davacı şirket hakkında da dolaylı olarak ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmek suretiyle yasaklama zincirinin hukuka aykırı şekilde uzatıldığı görülmektedir. Bu itibarla, davacı şirketin tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süreyle yasaklanmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.