Danıştay 13. Daire E.2025/1197 K.2025/3409

Hizmetleri Madencilik Gıda Pazarlama İmalat İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti. 2-... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Kars Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 20/03/2023 tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı ''Kars İli Digor İlçesi Spor Kompleksi Yapım İşi'' ihalesi uhdesinde kalan davacı şirketin, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle diğer davacıyla birlikte 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 01/02/2024 tarih ve 32447 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; yasaklama işlemine konu ihalenin davacı şirketin de dahil olduğu ortaklık üzerinde bırakılarak 10/03/2023 tarihinde sözleşme imzalandığı, 14/04/2023 tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlandığı, şartnameye göre işin yapım süresinin 425 gün olduğu, süre uzatımları dahil iş bitim tarihinin 11/06/2024 olduğu,

mahallinde yapılan kontroller neticesinde, söz konusu yapım işinde işin seyrinin iş programının gerisinde olduğunun tespit edilmesi üzerine Kars Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından Kars 3. Noterliği aracılığı ile 27/10/2023 tarihinde yükleniciye ihtarname gönderilerek gerekli tedbirlerin alınarak işin iş programına uygun hale getirilmesinin istendiği, idarece noter ihtarnamesine rağmen çeşitli tarihlerde yapılan denetimlerde de inşaat sahasında herhangi bir çalışma yapılmadığının tespit edilmesi üzerine 12/12/2023 tarihinde sözleşmenin feshedildiği,

sözleşmenin tarafı Kars Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından davacılar hakkında yasaklama işlemlerinin yapılması amacıyla davalı idareye bildirimde bulunulduğu, taahhüdünü ihale dökümanı ve sözleşme hükümleri çerçevesinde yerine getirmeyen ve işin bitirilebileceğine yönelik bir iddiası da bulunmayan davacıların 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, yasaklama işleminin yasal süreler içerisinde yapılmadığı ileri sürülmekte ise de, davacıların yasak fiil ve davranışta bulunduğu hususunun 18/01/2024 tarihli yazı ile davalı idareye bildirilmesi üzerine bu tarihten itibaren 45 günlük yasal süre içerisinde 26/01/2024 tarihli Olur ile yasaklama kararının verildiği, alınan kararın da 15 günlük yasal sürede Resmî Gazete'de yayımlandığı görüldüğünden, davacıların bu yöndeki iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, ihaleyi gerçekleştiren idarece sözleşme hükümleri uyarınca kendilerine süreli ihtarname gönderilmeden sözleşmenin feshedildiği, dava konusu işlemin mevzuatta öngörülen 45 günlük süre içerisinde tesis edilmediği, davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işe ilişkin ek süre verilmesine rağmen işin bitirilmediği, bu nedenle işin süresinde bitirilmesi gerekliliğine aykırı davranılmış olması nedeniyle davaya konu yasaklama işleminin hukuka uygun biçimde tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kars Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 20/03/2023 tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı ''Kars İli Digor İlçesi Spor Kompleksi Yapım İşi'' ihalesi davacı şirketin de dahil olduğu iş ortaklığı üzerinde bırakılarak 10/04/2023 tarihinde sözleşme imzalanmış, 14/04/2023 tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanılmıştır.

Sözleşmede işin bitirilme süresi 425 gün olarak belirlenmiş olup, Kars 3. Noterliği aracılığı ile 27/10/2023 tarihinde yükleniciye ihtarname gönderilerek çalışmaların iş programının gerisinde kaldığı, gerekli tedbirlerin alınarak yeterli ekip ve ekipmanla işin iş programına uygun yürütülmesi gerektiği bildirilmiş, 11/01/2024 tarihinde iş yerine gidilerek yapılan denetimde işin tamamlanmadığı hususu tespit edilmiş, 12/12/2023 tarihinde sözleşme feshedilmiş, akabinde de dava konusu kararla davacıların 4735 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 25. ve 26. maddeleri uyarınca 1 yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına karar verilmiştir.

Anılan kararın 01/02/2024 tarih ve 32447 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,

b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25. maddede sayılan yasak fiil ve davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.".

"Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: ... f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek ...".

"İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinde ise, "25. maddede belirtilen fiil ve davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.

Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı, belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir." kurallarına yer verilmiştir.

İhaleye ait Sözleşme'nin "Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 25. maddesinde, "25.1. Bu sözleşmede belirtilen süre uzatımları hariç, Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 10 gün süreli ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır. (...) 25.3. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuattan, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi halinde idarenin en az 10 (on gün) süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi durumunda ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlarının gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği; mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemenin, sözleşmenin uygulanması sırasında yasak olan fiil ve davranışlar arasında sayıldığı,

bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil ve davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına karar verileceği anlaşılmaktadır.

4735 sayılı Kanun'un 20. maddesinin (a) bendinde, "yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi" hallerine özgü olarak sözleşmenin en az 10 gün süreli fesih bildirimi sonrasında aynı durumun devam etmesi halinde sona erdirilebileceği yönünde düzenlemeye yer verilmiş, ancak aynı maddenin (b) bendi uyarınca "sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25. maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde" süre verilmeksizin sözleşmenin feshedilebileceği düzenlenmiştir.

Bunun dışında, aktarılan düzenlemelere aykırı olmayacak şekilde taraflar arasında imzalanan sözleşmeyle fesih sürecine ilişkin özel düzenlemeler yapılabileceği de açıktır.

Olayda, ihale uhdesinde kalan iş ortaklığının taahhüdünü yerine getirmediğinin 27/09/2023 tarihli tutanakla tespit edilmesi üzerine Kars 3. Noterliği aracılığıyla gönderilen... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile iş programının gerisinde kalındığı ve çalışmaların hızlandırılması gerektiğinin iş ortaklığına ihtar edilmesi ve yapılan ihtara rağmen sonrasında yapılan saha kontrollerinde işe ait eksikliklerin tamamlanmadığının 01/12/2023 tarihinde tutulan tutanakla tespit edilmesi durumu davalı idarece, üstlenilen taahhüdün ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi olarak değerlendirilmiş, ancak davacı şirketin de dahil olduğu iş ortaklığına en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılmaksızın sözleşme doğrudan feshedilmiştir.

Bu itibarla, gerek söz konusu işe ilişkin taraflar arasında imzalanan sözleşmenin ilgili maddeleri gerekse 4735 sayılı Kanun'un 20. maddesinin (a) bendi uyarınca, davacı şirkete belirlenen noksanlıkların giderilmesi için en az 10 gün süre verilmesi ve bu hususlarda usulüne uygun ihtar yapılması gerekirken, davacıya bu nitelikte bir ihtarın gönderilmediği, davacıya gönderilen 27/10/2023 tarihli ihtarın da genel bir uyarı mahiyetinde olduğu ve anılan maddede düzenlenen ihtar niteliği taşımadığı anlaşıldığından,

4735 sayılı Kanun’un 25. ve 26. maddeleri uyarınca davacıların 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.