Danıştay 13. Daire E.2025/1284 K.2025/3226

Dava konusu istem: Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... sayılı parselde bulunan ve mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle satışına ilişkin ... tarihinde gerçekleştirilen ihalenin ita amirince onaylanmayarak iptaline dair ... tarih ve ... sayılı Ağrı Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen kararda; ihaleye konu taşınmazın davacı adına 02/10/2024 tarihinde geçici ihalesinin yapıldığı ancak aynı köyde ikamet eden dava dışı A.T. isimli kişi tarafından 04/10/2024 tarihinde Kaymakamlık Makamına verilen dilekçede, ihaleye konu taşınmazın kendisine babasından kaldığı ve uzun süredir bakımını yaptığı, davacı ile aralarında geçmişe dönük bir husumet bulunduğu, bu nedenle ihalenin kesinleşmesi halinde ileride meydana gelecek telafisi güç ve imkansız zararlar doğacağı belirtilerek güvenlik nedeniyle ihalenin iptaline karar verilmesi istenildiğinden kat'i ihale onayının yapılmadığı,

söz konusu dilekçede belirtilen hususlar üzerine yapılan araştırma neticesinde Doğubayazıt Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla ihalenin davacının uhdesinde kalması durumunda telafisi güç zararlara sebebiyet verileceğinin Ağrı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bildirildiği, bunun üzerine ihale komisyonunca yapılan değerlendirme neticesinde ihaleye konu taşınmazın satış ihalesinin iptali ile geçici teminat olarak yatırılan bedelin iade edilmesine ve taşınmazın ileri bir tarihte aynı usul ile yeniden ihaleye çıkarılmasına karar verildiği,

Mahkeme tarafından yapılan ... tarih ve E... sayılı ara kararı ile davalı idareden davacı ile A.T. arasındaki geçmişe yönelik husumetin araştırılmasına ilişkin somut tespitleri içerir bilgi ve belgelerin ve dava konusu ihaleye ilişkin işlem dosyasının sunulmasının istenildiği, ara karara karşı gönderilen cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden, 24/02/2023 tarihli taşınmaz tespit tutanağında, taşınmazın uzun yıllardan beri A.T. tarafından kullanıldığının bilirkişilerce beyan edildiğinin ve bu kişi ile davacı arasında yaklaşık 10 yıldır husumet bulunduğuna ilişkin 07/10/2024 tarihli tutanak düzenlendiğinin görüldüğü,

bu itibarla taşınmazın kesin ihalesi sonucunda yaşanacak sorunların önüne geçilmesi için 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca ita amirine tanınan takdir yetkisi çerçevesinde satış ihalesinin iptal edildiği, öte yandan, ita amiri tarafından takdir yetkisinin keyfi şekilde ve hukuka aykırı olarak kullanıldığına ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğine ilişkin dava dosyasında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, davacı tarafından da bu yönde somut bir bilgi ve belge sunulmadığından, objektif kriterler esas alınarak ve kamu yararı gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Diğer taraftan, davalı idare tarafından süresinde savunma dilekçesi verilmediğinden lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ilk derece mahkemesi tarafından lehlerine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğu, Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu ihaleye ilişkin gerçekleştirilen işlemlerin hukuka uygun olmasına rağmen sonrasında idarece gerekçe gösterilmeden ihalenin iptal edildiği, Mahkemece eksik inceleme yapılarak karar verildiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek davacının isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ağrı Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca 02/10/2024 tarihinde 164.500,00-TL muhammen bedel üzerinden satışına ilişkin ihale gerçekleştirilmiştir.

İhaleye davacı tek istekli olarak katılmış ve 165.000,00-TL bedel ile adına geçici ihale yapılmıştır.

Dava dışı A.T. tarafından 04/10/2024 tarihinde Doğubayazıt Kaymakamlığına verilen dilekçede, uyuşmazlık konusu taşınmazın satışına ilişkin ihalenin davacı uhdesinde kalması halinde telafisi güç olaylara sebebiyet verileceği belirtilerek ihalenin iptal edilmesi istenilmiştir.

Bunun üzerine, Kaymakamlık Makamınca söz konusu dilekçede belirtilen hususlar hakkında yapılan araştırma neticesinde düzenlenen 07/10/2024 tarihli tutanakta, A.T. ile davacı arasında ihale konusu taşınmaz ile ilgili tartışmalar yaşandığının, yaklaşık on yıldır aralarında husumet bulunduğunun, bu kişilere ait diğer komşu arazilere ilişkin de hayvan otlatılması, sınır ihlali vb. sebepler ile anlaşmazlıklar yaşandığının belirtildiği, 24/02/2023 tarihinde düzenlenen taşınmaz tespit tutanağında da bilirkişilerce taşınmazın uzun yıllardan beri A.T. tarafından kullanıldığının beyan edildiği görülmüştür.

Bu itibarla, Doğubayazıt Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında, taşınmazın satışının yapılması halinde telafisi güç ve imkansız olaylara sebebiyet verileceği değerlendirilmiş, akabinde Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bahse konu taşınmazın satış ihalesinin iptali ile geçici teminat olarak yatırılan bedelin iade edilmesine karar verilmiştir.

Bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür.". 2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.".

31. maddesinde, "İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır.". 32. maddesinde, "İta amirince onaylanan ihale kararları, onaylandığı günden itibaren en geç 5 işgünü içinde, üzerine ihale yapılana veya vekiline, imzası alınmak suretiyle bildirilir veya iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine postalanır.

İhale kararlarının ita amirince iptal edilmesi halinde de, durum istekliye aynı şekilde bildirilir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile it amirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile ita amirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama veya iptal etme yönünde kullanılması halinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, ita amirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle, ihaleyi onaylamama veya iptal etme işleminin idari davaya konu edilmesi halinde davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunduğunu ortaya koyar nitelikte ise, işlemin sebep, konu ve amaç yönünden hukuka uygunluğundan söz edilemeyeceği açıktır.

Bu itibarla, İdare, 2886 sayılı Kanun'da yer alan ihalede açıklık, rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirmek zorundadır.

İhaleyi yapan idarenin ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu anlaşılmakla birlikte, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmayıp kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasının dikkate alınması, ihalenin tüm yönleriyle değerlendirilmesi ile kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun kullanılması gerektiği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, 02/10/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye sadece davacının iştirak ederek teklif verdiği, ihalenin 165.000,00-TL satış bedeli ile davacı uhdesinde kalması akabinde ita amirinin onayına sunulduğu, dava dışı A.T. tarafından 04/10/2024 tarihinde Doğubayazıt Kaymakamlığına verilen dilekçede,

ihalenin davacı uhdesinde kalması halinde telafisi güç olaylara sebebiyet verileceği belirtilerek ihalenin iptal edilmesi istenilmesi üzerine anılan Kaymakamlık tarafından “... konu hakkında yapılan araştırma sonucunda ihalenin Mustafa Taşdemir uhdesinde kalması durumunda telafisi güç olaylara sebebiyet verileceğinin değerlendirildiği"nin Ağrı, Valiliği Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bildirildiği, bunun üzerine ihale komisyonunca ihalenin iptaline karar verildiği ve ita amirinin 10/10/2024 tarih ve 10671941 sayılı Olur'u ile de uygun görüldüğü,

davacıya yapılan bildirim üzerine de işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca satışı amacıyla ihaleye çıkılması yönünde karar alınması üzerine, ihalenin 02/10/2025 tarihinde gerçekleştirildiği, ancak ihalenin davacı uhdesinde kalması akabinde Kaymakamlık Makamına A.T. tarafından başvuruda bulunularak ihalenin iptaline karar verilmesinin talep edildiği ve ilerleyen süreçte ita amiri tarafından ihalenin iptal edildiği görülmektedir.

Bu durumda, ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleri doğrultusunda, bir kamu malının satışından mümkün olduğunca en yüksek gelir elde edilmesinin kamu yararına uygun olacağı, usulüne uygun olarak gerçekleştirilen ihaleye herhangi bir isteklinin katılımının engellenemeyeceği, ihaleye katılan her isteklinin usulüne uygun olarak eşit şartlarda tekliflerini sunmasının ihalede rekabetin sağlanması ve eşitlik ilkelerine uygun olacağı gibi ihalenin iptali kararının da hukuki gerekçelere dayanması gerektiği, dava konusu işlemin gerekçesinin,

ihalenin hukuka aykırı bir şekilde gerçekleştirildiğini ortaya koyar nitelikte olmadığı, söz konusu ihaleye A.T.'nin başvuru şartlarını yerine getirmek suretiyle katılmasında da herhangi bir engel halin bulunmadığı dikkate alındığında, 2886 sayılı Kanun kapsamında ita amirine/idareye tanınan ihalenin iptali konusundaki takdir yetkisinin hizmet gerekleri ve kamu yararına uygun olarak kullanılmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan, hukuka aykırı bulunan Mahkeme kararı bozularak, ivedi yargılama usulü kapsamında Dairemizce yeniden hüküm kurulacağından davalı idarenin vekalet ücreti yönünden temyiz istemi hakkında bu aşamada bir karar verilmesine olanak bulunmamaktadır.