Danıştay 13. Daire E.2025/1312 K.2025/2531

Dava konusu istem: Mamak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce 09/01/2025 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... Ortaokulu kantin işletmesinin beş yıllığına kiralanmasına ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; aylık muhammen bedeli 25.000,00-TL olarak belirlenen uyuşmazlık konusu taşınmaza yönelik gerçekleştirilen ihaleye beş istekli tarafından kapalı olarak teklif sunulduğu, ilk turda sunulan en yüksek teklifin 86.610,00-TL bedel ile davacıya ait olduğu, ihale komisyonu tarafından isteklilerden ikinci tekliflerin alınacağının belirtildiği, tek istekli olarak müdahilin katıldığı ikinci turda 86.700,00-TL bedel ile ihalenin müdahil uhdesinde bırakılmasına karar verildiği, bunun üzerine ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;

2886 sayılı Kanun'un 50. maddesi ile İhale Şartnamesi'nde yer alan düzenlemelerin lafzına göre, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen uyuşmazlık konusu ihalede, ihale komisyonu tarafından bir veya daha fazla istekliden bir kez kapalı olarak teklif alınacağı ve muhammen bedelin altında olmamak kaydıyla en yüksek teklifi sunan istekli ile bedel üzerinde anlaşmak suretiyle ihalenin sonuçlandırılması gerektiğinin düzenlendiği,

somut olayda ise, ihaleye katılan beş istekliden kapalı olarak teklif alındığı ve muhammen bedelin üzerinde en yüksek teklifi sunan isteklinin 86.610,00-TL bedel ile davacı olduğu halde davacıyla bedel üzerinde anlaşmak yerine isteklilerden ikinci kez teklif sunulmasının istenildiği, müdahil tarafından sunulan ikinci teklif sonucunda ihalenin müdahil üzerinde bırakıldığının görüldüğü,

bu durumda, uyuşmazlık konusu ihalenin ilk turda en yüksek teklif sunan davacı ile bedel üzerinde anlaşmak suretiyle sonuçlandırılması gerekirken, 2886 sayılı Kanun'un 50. maddesi ile İhale Şartnamesi hükümlerine aykırı olarak ikinci kez teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 2886 sayılı Kanun'un 50. maddesinde isteklilerden yalnızca bir kez teklif alınacağına yönelik herhangi bir düzenlemenin yer almadığı, ihaleye katılan tüm isteklilere ikinci tekliflerini sunmaları hususunda gerekli duyurunun yapıldığı, idarelerce gerekli görülmesi halinde üçüncü teklif dahi alınabileceği, ihalenin yalnız bir kez teklif alınarak doğrudan en yüksek teklif sahibi üzerinde bırakılmasının pazarlık usulüne ve kamu yararına aykırı olduğu;

Davalı yanında müdahil tarafından, 2886 sayılı Kanun'da ve İhale Şartnamesi'nde ikinci tekliflerin alınamayacağını düzenleyen herhangi bir ifadenin yer almadığı, İdare Mahkemesince hangi düzenleme uyarınca ikinci tekliflerin alınmasının hukuka aykırı bulunduğunun gerekçelendirilemediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mamak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce 09/01/2025 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... Ortaokulu kantin işletmesinin beş yıllığına kiralanmasına ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.".

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.". "Pazarlık usulünde ihale" başlıklı 50. maddesinde, "Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir.

İhaleler, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre, bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır.

Pazarlığın ne suretle yapıldığı ve ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiği pazarlık kararında gösterilir."; "Pazarlık usulüyle yapılacak işler" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, "Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi, (...)" işlerinin ihalesinin pazarlık usulüyle yapılabileceği düzenlemeleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, bu kapsamda yapılacak ihalelerde temel amacın, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması olduğu.

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisine ilişkin ihalelerin pazarlık usulü yöntemiyle yapılabileceği, bu usulde yapılacak ihalelerde, tekliflerin alınmasının belirli bir şekle bağlı olmadığı,

ihalelerin, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılacağı, 2886 sayılı Kanun'da pazarlık usulünün uygulandığı ihalelere yönelik şekil şartı belirlenmese de bu usulde gerçekleştirilecek ihalelerde anılan Kanun'da belirlenen "ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ile kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması" ilkelerinin gözetilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, aylık muhammen bedeli 25.000,00-TL olarak belirlenen uyuşmazlık konusu taşınmaza yönelik gerçekleştirilen ihaleye beş istekli tarafından kapalı olarak teklif sunulduğu, ilk turda sunulan en yüksek teklifin 86.610,00-TL bedel ile davacıya ait olduğu, ihale komisyonu tarafından isteklilerden ikinci tekliflerin alınacağının belirtildiği, bu kapsamda tek istekli olarak müdahilin katıldığı ikinci turda 86.700,00-TL bedel ile ihalenin müdahil uhdesinde bırakılmasına karar verildiği, bunun üzerine ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince, 2886 sayılı Kanun'un 50. maddesi ile İhale Şartnamesi'nde yer alan düzenlemelerin yorumlanmasından, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen uyuşmazlık konusu ihalede, ihale komisyonu tarafından isteklilerden bir kez kapalı olarak teklif alınacağı ve muhammen bedelin altında olmamak kaydıyla en yüksek teklifi sunan istekli ile bedel üzerinde anlaşmak suretiyle ihalenin sonuçlandırılması gerektiğinin düzenlendiği,

ancak uyuşmazlık konusu ihalede bu düzenlemelere aykırı olarak ikinci kez teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de 2886 sayılı Kanun'un 50. maddesinde pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ihalelerde bir kez kapalı teklif alınacağı ve muhammen bedelin altında olmamak kaydıyla en yüksek teklifi sunan istekli üzerinde ihalenin bırakılacağına yönelik bir düzenlemenin yer almadığı, aksi durumun kabulü halinde, anılan Kanun'un 2. maddesinde belirlenen rekabetin sağlanması ile kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkelerine aykırılık oluşturacağı açıktır.

İhaleye ilişkin Şartname'nin "Tekliflerin Değerlendirilmesi ve Sözleşme" kısmında "1- Teklifler 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun Pazarlık usulü başlıklı 50. madde hükmü gereği komisyon tarafından bir veya daha fazla istekliden kapalı olarak teklif almak ve en yüksek teklifi sunan katılımcıyla bedel üzerinde anlaşmak sureti ile yapılacaktır." ile "5- Kabul edilen teklifler arasında ve muhammen bedelden aşağı olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükseği veren katılımcı üzerinde ihale bırakılır." düzenlemelerine yer verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu ihaleye ilişkin temel ilkeleri düzenleyen 2886 sayılı Kanun'da yer alan ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ile kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleri uyarınca, ihale usul ve kurallarına göre ihale dokümanını hazırlamaları ve ihaleyi bu esaslara göre gerçekleştirmeleri gerektiği anlaşılmaktadır. İhalede açıklık ve yeterli rekabet ortamının sağlanamaması durumunda, ihale dokümanının ve ihalenin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen ilke ve kurallara aykırı olacağı, ihaleye katılanlarda tereddüte neden olunacağı, ihalenin asıl amacının gerçekleşemeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır.

Bu bağlamda, uyuşmazlık konusu ihaleye ilişkin doküman incelendiğinde, Şartname'de yer alan "(...) en yüksek teklifi sunan katılımcıyla bedel üzerinde anlaşmak sureti ile yapılacaktır." düzenlemesinden, ihaleye katılan tüm isteklilerin tekliflerini sunmalarının ardından en yüksek teklif sahibi istekli ile ihaleyi yapan idarece bedel üzerinde yeniden pazarlık yapılacağı, "Kabul edilen teklifler arasında ve muhammen bedelden aşağı olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükseği veren katılımcı üzerinde ihale bırakılır." düzenlemesinden ise sunulan ilk tekliflerden muhammen bedelin üzerindeki en yüksek teklif sahibi istekli üzerinde ihalenin bırakılacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, söz konusu düzenlemelerin muğlak ve çelişkili ifadeler içermesi nedeniyle bu haliyle ihaleye çıkılamayacağı, kaldı ki, bu hususun isteklilerin ihaleye katılımında tereddüte neden olabileceği ve ihalede rekabeti olumsuz yönde etkileyebileceği de görüldüğünden, dava konusu ihalede bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.