Danıştay 13. Daire E.2025/466 K.2025/1697

... vekili Av. ... tarafından, Silifke Belediye Başkanlığınca 25/09/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle gerçekleştirilen Mersin ili, Silifke ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresindeki otelin 3 (üç) yıl süreyle kiralanmasına ilişkin ihalenin ita amiri tarafından iptaline dair ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilen işlemin iptali istemiyle Silifke Belediyesine karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, ... Turizm Sanayi A.Ş. vekili Av. ... tarafından verilen davalı idare yanında davaya müdahale istemini içeren dilekçe incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesinde ise, üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, fer'i müdahil olarak davada yer alabileceği kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, müdahale isteminde bulunan ... Ticaret Turizm Sanayi A.Ş.'nin davaya müdahalede hukuki yararının bulunduğu anlaşıldığından, davalı idare yanında MÜDAHALE İSTEMİNİN KABULÜNE, 24/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

TEMYİZ EDENLER

1- (DAVALI) ... Belediyesi VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Ticaret Turizm Sanayi A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI): ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Silifke Belediye Başkanlığınca 25/09/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle gerçekleştirilen Mersin ili, Silifke ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresindeki otelin 3 (üç) yıl süreyle kiralanmasına ilişkin ihalenin ita amiri tarafından iptaline dair ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilen işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; kamu zararının önlenmesi amacıyla ihalenin iptal edilmesi konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu açık olmakla birlikte, ihaleye konu ... Otelin muhammen bedelinin 50.000,00-TL+KDV olarak belirlendiği, 25/09/2024 tarihinde açık teklif usulü ile gerçekleştirilen kiralama ihalesine üç isteklinin teklif verdiği, dolayısıyla rekabet şartının sağlandığı, isteklilerden ...

Ticaret Turizm Sanayi A.Ş'nin (... Ticaret) hisselerinin tamamının Silifke Belediyesine ait olduğunun savunma dilekçesinde beyan edildiği, önceden öngörülebilen somut ve belirgin şartlar dikkate alındığında, basiretli tacir sıfatını haiz olan ...

Ticaret ve anılan şirketin %100 hissedarı olan davalı idarenin; "ihalede mevzuata uygun yönetim kurulu üyeleri ile imza yetkilisinin hazır olmaması nedeniyle vekili eliyle ihaleye katılan Belediye Şirketinin, vekilinin arttırım teklif yetkisinin sınırlı olması nedeniyle ihaleden çekilmesi sonucu şirketin rekabet edemediği" şeklinde ileri sürdüğü iddiaların kabulüne imkan bulunmadığı, zira ihale tarihinin Silifke Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 25/09/2024 olarak belirlendiği,

anılan şirketçe yönetim kurulu üyeleri ile imza yetkilisinin hazır hale getirilmesi veya vekilin artırım teklif yetkisinin yükseltilmesi gibi hazırlık işlemlerinin yapılması için yeterli sürenin bulunduğu, öte yandan davalı idare tarafından, ihalenin ita amirince düşük kiralama bedeli nedeniyle iptal edildiği ileri sürülmüşse de, ...

Otelle birlikte diğer taşınmazların muhammen bedelin belirlendiği anılan Encümen kararında ita amirinin de bulunduğu, kararın oybirliğiyle alındığı, bir başka deyişle, muhammen bedeli 50.000,00-TL+KDV olarak belirlenmesine karşılık söz konusu otelin 300.000,00TL+KDV bedelle davacı üzerinde kalmasına karşın dava konusu ihalenin kamu zararının engellenmesi maksadıyla iptal edilmesini haklı kılan somut gerekçelerinin ortaya konulamaması, dolayısıyla ita amirine tanınan takdir yetkisinin objektif esaslara, kamu yararı ilkesine ve takdir yetkisinin amacına uygun kullanılmadığı anlaşıldığından,

muhammen bedel önceden oybirliğiyle belirlenerek çıkılan ihalenin teklif bedelinin düşük kaldığından bahisle ita amirince iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, kiralama ihalesine konu otelin muhammen bedelinin rayiç değerinin altında kaldığı, ihalede rekabet ortamının sağlanamaması nedeniyle de kamu yararının gerçekleşmediği, 2886 sayılı Kanun'un ita amirine yerindelik denetimi yapma yetkisi verdiği, söz konusu otelin muhammen bedelinin, ilçede faaliyette olan üç emlak ofisinden alınan fiyatlar üzerinden, listede yer alan diğer taşınmazlarla birlikte sehven sadece taşınmaz olarak 50.000,00-TL olarak belirlendiği, oysa ilçe merkezinde yer alan iki yıldızlı otelin 25 odası ve 1 adet çok işlevli salonunun bulunduğu, yıllık gelirinin asgari 10-11 milyon olduğu,

buna göre ihale bedelinin çok düşük kaldığı, ... Otelin öz sermaye tespitine ilişkin olarak hazırlanan bilirkişi raporunda 25/11/2024 tarihi itibarıyla gayrimenkul değerinin 197.464.975,00-TL olarak belirlendiği, muhammen bedelin hatalı belirlendiğini ve yıllık 300.000,00-TL olan ihale bedelinin kamu zararına sebebiyet vereceğini değerlendiren ita amirince ihalenin iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

Davalı yanında müdahil tarafından, ihalede her ne kadar muhammen bedel aşılmış ise de ... Otelin yıllık gelirinin 14-15 milyona ulaşabileceği, yıllık kira bedeli olan 300.000,00-TL'nin otelin 7 günlük gelirine denk olduğu, bu durumun kamu yararı ile bağdaşmadığı, muhammen bedelin yanlış belirlenmesinin ihalenin iptal edilmesi için yeterli olduğu, ihaleye 3 istekli katılmış ise de 2. teklif aşamasında yetki aşımı olmaması için ihaleden çekildikleri, ihalede rekabet koşullarının oluşmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından verilen beyan dilekçesiyle, aynı gün ihaleye çıkan taşınmazların hemen hemen tamamının işletme olduğu, kahvehane, fırın, kafeterya, taksi durağı, otel vasfındaki yerlerin sadece gayrimenkul değerleri ile kira ihalesine çıkıldığı iddiasına itibar edilemeyeceği, otelin işletme değeri ile ihaleye çıkarıldığı, davalı idarenin tüm ticari risk ve sorumluluklardan kurtularak ticari kazanç elde edeceği, söz konusu ihale ile kamu yararının sağlandığı, idarece hata yapılmış olsa bile idarenin şeffaflığı, güvenilirliği ilkesi kapsamında ihalenin iptal edilemeyeceği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Silifke Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla; aralarında dava konusu taşınmazın da bulunduğu 28 taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak 25/09/2024 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile ihaleye çıkılmasına karar verilmiştir.

Aynı Encümen kararında, Silifke'de faaliyet gösteren 3 emlakçıdan alınan bilgiler doğrultusunda ihaleye konu ... Otel için muhammen bedel yıllık 50.000,00-TL+KDV olarak belirlenmiştir.

25/09/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye üç istekli katılmış, ... Ticaret ikinci artırımda ihaleden çekilmiş, ihalenin, dördüncü artırımda 300.000,00-TL teklif veren davacı üzerinde bırakılmasına ilişkin ihale komisyonu kararı, ita amiri olan Belediye Başkanınca uygun bulunmayarak ihale iptal edilmiştir.

Bunun üzerine ihalenin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği.

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu. 3. maddesinde, bu Kanun'da yazılı işleri yaptırmaya ve ihaleye, idarelerin ita amirlerinin yetkili olduğu kurala bağlanmış. "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasında: ...

Tahmin edilen bedel: İhale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini, Uygun bedel: Artırmalarda, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükseğini; eksiltmelerde tahmin edilen bedeli geçmemek üzere, teklif edilen bedellerin tercihe layık görülenini, bedel tahmini yapılamayan ihalelerde teklif edilen bedellerin uygun görülenini, ... ifade eder.".

29. maddesinde, "Komisyonlar gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbesttir. Komisyonların ihaleyi yapmama kararı kesindir.". 31. maddesinde, "İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile ita amirlerine 15 iş günü içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ita amirinin yerindelik denetimi yaparak kamu menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Buna göre, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan ita amiri tarafından ihale kararının uygun bulunması veya bulunmamasına yönelik idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır.

Başka bir anlatımla, ita amirinin ihale komisyonu kararlarını uygun bulması zorunlu olmadığından, yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması halinde, bu yetkinin kamu yararına uygun olarak kullanıldığının tespiti bakımından, ita amirince kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması zorunluluğu bulunmamaktadır.

Bu nedenle, ihaleyi uygun bulmama işleminin idari davaya konu edilmesi halinde davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ile mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir.

2886 sayılı Kanun'a göre yapılan ihalelerde, ita amirlerinin, ihaleyi onaylamayıp iptal etme yetkisine sahip oldukları kuşkusuz olmakla birlikte, bu konudaki takdir yetkisinin kullanımının mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılması, başka bir anlatımla ihalenin iptal edilmesi noktasında makul ve meşru sebeplerin dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. Bu yetkinin kullanılmasıyla yapılmış işlemlerin iptali istemiyle açılmış davalarda, yargısal denetimin ihale yapılırken kamu yararının gözetilip gözetilmediği, kamu hizmetlerinin gerekleriyle sınırlı kalınıp kalınmadığı hususlarının araştırılacağı açıktır.

Dava konusu ihalede, taşınmazın muhammen bedelinin yerel üç emlakçıdan bilgi alınarak belirlendiği, ihaleye üç isteklinin teklif verdiği, vekil vasıtasıyla ihaleye katılan ... Ticaret'in, vekilin artırım yetkisinin sınırlı olması nedeniyle ikinci artırımda ihaleden çekildiği, ihalenin dördüncü artırımda 300.000,00-TL teklif veren davacı üzerinde bırakıldığı, ihale komisyonu kararının, ita amirince uygun bulunmayarak ihalenin iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Dosyaya davalı idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden, uyuşmazlık konusu ihale kapsamında yıllık 300.000,00-TL kira bedeli ile ihalesi davacı üzerinde bırakılan taşınmazın, şehir merkezinde bulunduğu, 25 oda ve 1 çok işlevli salon ile 2 yıldızlı otel olarak işletildiği, 4.487,50 m² arsa alanı üzerinde, zemin + 2 kat+ çatı katı ile toplam 1.582,10 m² inşaat alanına sahip olduğu, yıllık 10 ila 15 milyon arasında gelir sağlayabildiği, öz sermaye tespitine ilişkin bilirkişi raporuna göre gayrimenkul değerinin 197.464.975,00-TL olduğu görülmektedir.

Bu durumda, anılan ihalede her ne kadar davacı tarafından muhammen bedelin üzerinde bir fiyat teklif edilmiş ise de, belirtilen niteliklere sahip olup otel olarak işletilen ihaleye konu taşınmazın, ihale sonucunda oluşan yıllık 300.000,00-TL bedelle kiralanması halinde kamu yararının sağlandığından bahsedilemeyeceği açıktır.

Buna göre, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile ita amirine tanınan yerindelik denetimi kapsamında, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesi uyarınca ihalenin ita amirince iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.