Danıştay 13. Daire E.2025/694 K.2025/1675

Dava konusu istem: Davacının bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi talebiyle 2023 Yılı Haziran ayında ilan edildiği şekilde Eğitim ve Yetkilendirme Bilgi Sistemi (EYBİS) üzerinden Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından Eğitim ve Yetkilendirme Bilgi Sistemi (EYBİS) üzerinden elektronik ortamda 08/06/2023 tarihinde yetkilendirme başvurusunun yapıldığı, ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile Kurumdan yetkilendirilme başvurusunun kabulünün talep edildiği ancak talebinin sonuçlandırılmaması üzerine bakılan davanın açıldığı;

Uyuşmazlık konusu olayda dava dosyasındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının başvurusunun değerlendirilmek üzere gerekli eksikliklerin tamamlatılmasının ardından 01/03/2024 tarihli müzekkere ile Kurul gündemine alınmasının talep edildiği,

söz konusu müzekkere çerçevesinde Kurul gündemine alınan yetkilendirilme başvurusuyla ilgili olarak Kurulun 26/03/2024 tarihli kararı ile davacının talebinin ileriki tarihli toplantılarda görüşülmesine karar verildiği görülmekle, davacı tarafından yetkilendirme başvurusu kapsamında 08/06/2023 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu ve bu başvuru tarihinden yaklaşık 9 ay sonra başvurunun esasının halen değerlendirilmediği ve ileri bir tarihte görüşülmesine karar verildiği göz önüne alındığında,

uzun bir süre başvurunun askıda bekletilmek suretiyle sürüncemede bırakıldığı ve işin esası hakkında görüşmenin makul olmayacak biçimde süresi belirsiz bir tarihe ertelendiği göz önüne alındığında, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan işbu uyuşmazlık hakkında verilen karar davacının doğrudan başvurusunun kabulü sonucunu doğurmadığı, karar gereklerine göre davalı idarece işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf istemi yönünden yapılan incelemede; İdare Mahkemesi tarafından dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, 660 sayılı KHK’nın 9., 25. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 14., 15., 16. ve Geçici 1. maddesi çerçevesinde yapılacak değerlendirmelerde bağımsız denetçi yetkilendirme başvurularının sonuçlandırılma sürelerine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi dava konusu olayda, davanın açıldığı tarih itibarıyla davacı yönünden idari davaya konu olabilecek nitelikte hukuki sonuç doğuran idari bir işlem bulunup bulunmadığı değerlendirmesi yapılarak davanın çözümlenmesi gerektiği;

Dava konusu uyuşmazlığın, davacının bağımsız denetçi yetkilendirilme talebiyle yapmış olduğu 08/06/2023 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemine ilişkin olduğu, işbu davanın açıldığı 25/04/2024 tarihinde davacının yetkilendirilme başvurusu ile ilgili olarak davalı idarece henüz davacının hukuki durumunda değişiklik yaratan, icrai nitelikte, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem tesis edilmediği,

Eğitim ve Yetkilendirme Daire Başkanlığının 11/03/2024 tarihli müzekkeresine istinaden yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde başvurunun Kurulun 26/03/2024 tarihli kararı ile ileriki tarihli toplantılarda görüşülmesine karar verildiği, davacının bağımsız denetçi yetkilendirilme başvurusunun işbu davanın Mahkemece karara bağlanmasından sonra 22/10/2024 75935942-050.01.04-(03/26806) sayılı Kurul kararı ile değerlendirilerek reddedildiği;

Bu durumda, söz konusu davanın açıldığı tarihte davacının hukuki durumunda değişiklik doğuran icrai nitelikte bir işlem bulunmadığı görüldüğünden, söz konusu yetkilendirilme başvurusunun reddine yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kanun’un 15/1-b maddesi uyarınca incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilmek suretiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan davacı yönünden kesin ve yürütülebilir nitelikte icrai işlemin 22/10/2024 tarih ve 03/26806 sayılı Kurul kararı ile tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle davacı tarafından, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayıtlı davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davacının istinaf istemi yönünden yapılan incelemede; Dairelerince verilen işbu karar ile davacının yetkilendirilme başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden, ortada iptal istemine konu icrai nitelikte bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olduğundan, davacının gerekçe yönünden yapmış olduğu istinaf başvurusunun da reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, bağımsız denetçi olabilmek için tüm şartları sağladığı ancak yapmış olduğu başvurunun 1 yıla yakın süredir sürüncemede bırakıldığı, başvuruya yönelik yapılan sorgulamada başvurunun ön inceleme aşamasında olduğu, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

1. Davacı tarafından, bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesinin yapılması amacı ile 2023 Yılı Haziran ayında ilan edildiği şekilde Eğitim ve Yetkilendirme Bilgi Sistemi (EYBİS) üzerinden davalı idareye yapılan başvuruya yönelik eksikliklerin tamamlatılmasının ardından 01/03/2024 tarihli müzekkere ile başvurunun Kurul gündemine alınması talep edilmiş, söz konusu müzekkere çerçevesinde Kurul gündemine alınan yetkilendirilme başvurusuyla ilgili olarak Kurulun 26/03/2024 tarihli kararı ile davacının talebinin ileriki tarihli toplantılarda görüşülmesine karar verilmiştir.

2. Anılan başvuru hakkında bir karar verilmemesi üzerine davacı tarafından, ... tarihinde işbu dava açıldıktan sonra ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacının başvurusunun reddine karar verilmiş olup, bu işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayıtlı dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2 maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, dava dilekçesinin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, ilk inceleme sonucunda 14. maddenin 3/d bendinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği kuralara bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun’un 10. maddesinde, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarına, idarenin tek yanlı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler konu edilir.

İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler, öğreti ve içtihatlarda idari makam ve mercilerin kamu gücüne dayanarak idare işlevine (idare hukuku alanına) ilişkin olarak yaptıkları ve ilgililer hakkında çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğurmak suretiyle hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir ifade ile ilgililerin hukukunu etkileyen irade açıklamaları olarak tanımlanmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, iptali talep edilen işlemin davalı idarenin 26/03/2024 tarih ve 03/23168 sayılı işlemi olduğu, söz konusu işlemin, davacı tarafından yapılan başvurunun ileriki tarihli Kurul toplantılarında görüşülmesine yönelik, davaya konu edilebilir kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem mahiyetinde olduğu, nitekim konunun daha sonra Kurul gündemine alınması neticesinde 22/10/2024 tarih ve 03/26806 sayılı Kurul kararıyla davacının Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 14. maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (h) bentlerinde belirtilen şartları sağlamadığı sonucuna ulaşılarak davacının yetkilendirme başvurusunun reddine karar verildiği anlaşıldığından, davanın incelenmeksizin reddi yönünde verilen kararda usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin davalı idare yönünden kabulü ile davanın incelenmeksizin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince verilecek kararda, 22/10/2024 tarih ve 03/26806 sayılı Kurul kararının tesis edildiği ve bu kararın iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği de göz önünde bulundurulmalıdır.