Danıştay 13. Daire E.2025/786 K.2025/1864

Dava konusu istem: Pamukkale Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezince 30/12/2024 tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “24 Aylık Kaset Karşılığı Dijital Patoloji Hizmet Alımı” ihalesinin iptal edilmesine ilişkin 20/01/2025 tarihli işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ihaleye ilişkin onay belgesinin, 17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tasarruf Tedbirleriyle ilgili 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin yayımlandığı tarihten yaklaşık 6 ay sonra 15/11/2024 tarihinde tanzim edildiği, idarenin ihale yapılmasına yönelik karar aldığı tarihte 2024/7 sayılı Genelge'den haberdar olduğu, 30/12/2024 tarihinde gerçekleştirilen dava konusu ihalede, davacı şirketin en avantalı teklifi vermesi üzerine ihalenin uhdesinde kaldığı, davacı şirket tarafından yapılan teklifin yaklaşık maliyetin %24 altında olduğu,

komisyon kararıyla ihalenin davacıya verildiği ve kararın ihale yetkilisince onaylandığı, hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkeleri gereğince davacının sözleşme imzalanması konusunda haklı bir beklenti içerisinde bulunduğu, ihale şartnamesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'ndaki usule uygun olarak hazırlandığı, şartname maddelerinin Genelge hükümlerine açıkça aykırı olmadığı, dava konusu ihalenin iptaline esas teşkil eden hususların, Tasarruf Tedbirleri konulu Genelge uyarınca işin miktarı nedeniyle ödemelerde karşılaşılabilecek sorunlara ilişkin olduğu,

davacı şirket tarafından yapılan teklifin idarece belirlenen yaklaşık maliyetin %24 altında olduğu ve ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağı ilkesi karşısında idarenin mezkur ihaleye çıkmadan önce ödeneğini temin ettiğinin kabulü gerektiği, bu merhaleden sonra ödemelerde karşılaşılabilecek sorunlar gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmesinin hukuki güvenlik, belirlilik ve idari istikrar ilkelerine aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 4734 sayılı Kanun uyarınca tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları tüketilmeden ihalenin iptaline ilişkin işleme dava açılamayacağı, 17 Mayıs 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tasarruf Tedbirleri konulu ve 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'yle; kamu kurum ve kuruluşların harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına ilişkin bir takım tedbirlerin alındığı,

ihalenin iptal edilmemesi halinde ilave kamu zararına sebebiyet verilebileceği, 2025 yılı bütçe ödeneğinin gelir-gider hesaplarının yeniden değerlendirilmesi sonucunda giderlerin ekonomik koşullar göz önünde bulundurulduğunda hastanenin elzem teşkil eden mal ve hizmet alımlarını karşılayamayacağı öngörüldüğünden kamu yararı gözetilerek ihalenin iptaline karar verildiği, ihale sürecinin hemen her aşamasında ihalenin veya ihale kararının iptal edilebileceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Pamukkale Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezince 30/12/2024 tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “24 Aylık Kaset Karşılığı Dijital Patoloji Hizmet Alımı” işi ihalesi 09/01/2025 tarihli karar ile davacının uhdesinde bırakılmış, anılan karar 10/01/2025 tarihinde ihale yetkilisi tarafından onaylanmış, kararın mali kontrollerinin yapılmasına yönelik olarak idarenin 2025 yılı bütçe ödeneğinin gelir-gider hesaplarının yeniden değerlendirilmesi sonucunda,

giderlerinin hastanenin elzem teşkil eden mal ve hizmet alımlarını karşılamayacağı ve Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2024/7 sayılı Genelge doğrultusunda hastaneye tahsis edilen bütçe imkanlarının yetersiz olduğu gerekçesiyle sözleşme imzalanmadan ihale yetkilisi tarafından 20/01/2025 tarihinde ihalenin iptaline karar verilmiştir.

Bunun bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, idari yargı yerlerinde dava açılmadan önce idari bir merciye başvurulmasının kanun ile öngörülmesi durumunda, bu başvuru yerine getirilmeden dava açılması halinde idari merci tecavüzünden söz edileceği, bu durumda dava dilekçesinin görevli idari merciye gönderilmesine karar verileceği, yargıya başvuru tarihinin, merciye başvuru tarihi olarak kabul edileceği kurala bağlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, ihalelerin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerin 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri arasında sayılmış.

"İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinin ikinci fıkrasında, "Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.".

"Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.

İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.". "Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde ise, "Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olarak ihaleyi gerçekleştiren idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra yapılacak itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul tarafından verilen kararlara karşı dava açılabileceği, şikayet ve itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan ihalenin iptaline ilişkin kararların ise,

ihalenin iptalinin, daha önce yapılan şikayet ve/veya itirazen şikayet başvurusundaki gerekçelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığına yönelik bir ayrım yapılmaksızın önce itirazen şikayet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, daha sonra bu başvuru hakkında verilecek Kurul kararına karşı dava açılabileceği, herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın alınan ihalenin iptaline yönelik kararların ise doğrudan dava konusu edilebileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava dışı ... Tıbbi Cihazlar Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. tarafından, dava konusu ihaleye ait ihale dokümanına yönelik sırasıyla 16/12/2024 ve 17/12/2024 tarihlerinde idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvuruların idarece ayrı ayrı 25/12/2024 tarihli yazılar ile reddedildiği, söz konusu şikayetin reddi kararlarına karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı, 20/01/2025 tarihli işlemle dava konusu ihalenin iptal edildiği, davacı tarafından, 29/01/2025 tarihli dilekçeyle anılan işlemin iptali için idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, 05/02/2025 tarihli yazıyla şikayetin reddedildiği,

anılan karara karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunulmayıp ihalenin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle doğrudan dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davaya konu ihalenin iptal edilmesinden önce istekli olabilecek iki şirket tarafından şikayet başvurusunda bulunulduğu dikkate alındığında, davacı tarafından ihalenin iptaline ilişkin karara karşı yaptığı şikayet başvurusunun reddi üzerine Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve Kurul tarafından verilecek nihai kararın dava konusu edilmesi gerekirken, bu süreç tamamlanmadan doğrudan dava açıldığı, dolayısıyla bakılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dosyasının Kamu İhale Kurumuna tevdii gerekmekte olup, işin esası incelenerek verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.