Danıştay 13. Daire E.2025/971 K.2025/2010

Dava konusu istem: Tarım ve Orman Bakanlığı 13. Bölge Müdürlüğünce 24/10/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin (b) bendi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Sarıkamış Allahuekber Dağları Milli Parkı İdare ve Ziyaretçi Merkezi Sergileme Alanı ve Panorama İkmal Yapım İşi" ihalesine yönelik davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen kararda; ihaleye ait İdari Şartname'nin 7.5. maddesinde, ihale kapsamında sunulması istenilen mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterlerin sayıldığı, söz konusu maddede isteklinin teklif edilen bedelin %50'sinden az olmamak üzere ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulmasının zorunlu olduğunun düzenlendiği, davacının söz konusu ihale kapsamında teklif etmiş olduğu bedelin 64.900.000,00-TL olduğu,

İdari Şartname'deki düzenlemeye göre asgari 32.450.000,00-TL tutarında iş deneyim belgesi sunulması gerektiği halde davacı şirket tarafından 10.196.820,00-TL'lik bina inşaatına ait iş tamamlama sertifikasının iş deneyim belgesi olarak ihale dosyası içeriğinde sunulduğu, ihale dosyası kapsamında sunulan bu belgenin yeterli bir iş deneyim belgesi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, bu durumda, dava konusu ihaleye mevzuattan kaynaklanan bu engel nedeniyle katılması mümkün olmayan davacı şirketin meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edildiğinden söz edilemeyeceği anlaşıldığından,

davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde iptal davasının tanımının yapıldığı ve menfaatleri ihlal edilenlerin dava açmakta ehliyeti olduğunun belirtildiği, menfaat ihlalinin ise doktrinde iptal davasına konu edilmek istenilen işlemin ilgilinin hukuksal durumunda olumsuz etki doğurmuş olması şeklinde yorumlandığı,

söz konusu ihaleye ilişkin sunulan 10.196.820,00-TL tutarındaki iş deneyim belgesinin teklif edilen bedelin %50'sinden düşük olduğu gerekçesiyle ihaleye katılma şartı taşımadığı belirtilerek meşru ve güncel bir menfaat olmadığından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiş ise de, söz konusu iş deneyim belgesinin güncel tutarının 113.717.675,93-TL olduğu ve ihale kapsamında teklif edilen bedelin yaklaşık iki katı tutarında olduğu, davayı açmakta meşru ve güncel menfaatinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz edilen İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Tarım ve Orman Bakanlığı 13. Bölge Müdürlüğünce 24/10/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin (b) bendi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Sarıkamış Allahuekber Dağları Milli Parkı İdare ve Ziyaretçi Merkezi Sergileme Alanı ve Panorama İkmal Yapım İşi" ihalesine yönelik davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidi" olarak tanımlanmış; "Temel ilkeler" "başlıklı 5. maddesinde, idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Yargı kararlarında ve doktrinde "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idari işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idari işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddi bir alaka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmektedir. İptal davalarında davacı olabilmek için subjektif bir hakkın ihlal edilmesi şartı aranmamakta, menfaat ihlali yeterli sayılmaktadır.

İptal davasının gerek anılan maddede, gerekse içtihat ve doktrinde belirtilen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat alakası kurabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.

Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi, makul, maddi ve manevi bir alakasının bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. İptal davaları idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine imkan sağladığından, bu davalarda menfaat alakasının bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, Tarım ve Orman Bakanlığı ....

Bölge Müdürlüğünce ... tarihinde pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ihaleye üç istekli tarafından teklif sunulduğu ve bu üç teklifin ihaleyi yapan idarece geçerli teklif olarak kabul edildiği, söz konusu ihalede davacı şirketin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, davacı şirket tarafından, en avantajlı teklif sahibi şirketin ihale kapsamında sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin geçersiz olduğu iddiasıyla itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu,

davalı idarece başvurunun işin esasına girilerek reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle açılan davada İdare Mahkemesince, davacı şirketin ihale dosyası kapsamında sunmuş olduğu iş deneyim belgesi tutarının yetersiz olduğu gerekçesiyle dava konusu ihaleye mevzuattan kaynaklanan bu engel nedeniyle katılmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı açılan davada meşru ve güncel bir menfaatinin olmadığı belirtilerek davanın ehliyet yönünden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İdare Mahkemesince, davacı şirketin uyuşmazlığa konu ihaleye iş deneyim belgesinin yeterli olmadığı gerekçesiyle ihaleye katılma engeli olduğu belirtilerek itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı dava açılmasında ehliyetinin olmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiş ise de, davacının söz konusu ihaleye katılım sağlayarak istekli sıfatını haiz olduğu, gerçekleştirilen ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği,

en avantajlı teklif sahibinin iş deneyim belgesinin geçersiz olduğuna yönelik davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun davalı idarece işin esasına girilerek reddine karar verildiği ve bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, bu bağlamda, dava konusu itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlem nedeniyle menfaatinin ihlal edildiği açık olan davacının bakılan davayı açmakta kişisel, meşru ve güncel menfaatinin bulunduğu görüldüğünden, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.