Danıştay 2. Daire E.2018/44 K.2023/3849

Davanın konusu

Davacı Sendika tarafından; 28/12/2014 günlü, 29219 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin (Yönetmeliğin adı, 17/12/2021 tarihinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği şeklinde değiştirilmiştir.) 03/11/2017 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilen;

- 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde yer alan "ve sözlü" ibaresinin, - 11. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve unvan değişikliği" ibaresinin, - 14. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "ve unvan değişikliği" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

657 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde yer alan kariyer ve liyakat ilkeleri doğrultusunda liyakata uygun kariyer yapılmasının yolunun görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarından geçtiği, görevde yükselme sınavlarında sözlü sınav yapılabileceği yolunda Danıştay kararları bulunmakla birlikte, sadece yarışma sınavı niteliğinde olan unvan değişikliği sınavlarında sözlü sınav getirilmesinin hukuka aykırı olduğu,

Adayların, sözlü sınava tabi bir kadroya atanabilmeleri halinde girecekleri sözlü sınavın nesnel olarak denetlenebilir ve ölçülebilir olması gerektiği, doğabilecek uyuşmazlıkların giderilmesi bakımından sözlü sınavın mutlaka yazılı, görsel ve sözel kayıt altına alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

22/10/2016 günlü, 29865 sayılı Resmi Gazete'de Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik'in yayımlandığı ve Genel Yönetmeliğin 8. maddesinin "Görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir." şeklinde değiştirildiği,

Genel Yönetmeliğe eklenen Geçici 12. maddede yer alan; "Kurumlar, görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerini bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe uygun hale getirir..." hükmü ile Kurumları bağlayıcı bir kural oluşturulduğu,

Bu çerçevede, dava konusu Yönetmelikte değişiklikler yapıldığı ve Bakanlık Yönetmeliğinin çerçeve Yönetmeliğe uygun hale getirildiği,

Dolayısıyla dava konusu Yönetmelik değişikliklerinde; sebep, konu, yetki, şekil ve maksat öğeleri bakımından iptali gerektirir bir husus bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu Yönetmeliğin 4/1-j maddesinde yer alan "ve sözlü" ibaresi yönünden; dava konusu madde daha sonra değiştirilmiş ise de aynı ibare varlığını koruduğundan ve anılan ibarenin Genel Yönetmeliğe uygun şekilde düzenlendiği görüldüğünden davanın reddine, 11/1-b maddesinde yer alan "ve unvan değişikliği" ibaresi yönünden; Genel Yönetmeliğe uygun şekilde düzenlendiği görüldüğünden davanın reddine, 14/2 maddesinde yer alan "ve unvan değişikliği" ibaresi yönünden; anılan fıkranın 25/04/2023 günlü, 32171 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile tamamen değiştirildiği görüldüğünden bu düzenleme yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği düşünülmüştür.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava, davacı Sendika tarafından, 03/11/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde geçen "ve sözlü" ibarelerinin; 3. maddesi ile değiştirilen 11. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde geçen "ve unvan değişikliği" ibarelerinin; 4. maddesi ile değiştirilen 14. maddesinin 2. fıkrasında geçen "ve unvan değişikliği" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

657 sayılı Yasa'nın "Temel İlkeler" başlıklı 3. maddesinde, "Sınıflandırma", "Kariyer" ve "Liyakat" ilkeleri bu Kanunun temel ilkeleri olarak belirlenmiş; kariyer ilkesi, Devlet memurlarına yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlamak; liyakat ilkesi ise, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini yeterlik sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak olarak tanımlanmıştır.

657 sayılı Yasa, Devlet memurluğunu bir meslek olarak kabul etmekte ve bunlara, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlanmasını, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme işlemlerinin yeterlik sistemine dayandırılmasını öngörmektedir.

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 8.maddesinde yapılan değişiklikle.

"Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları öngörülmüş olup 15.maddesinde,Belediyeler ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için İçişleri Bakanlığı;

yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenleneceği, Geçici 12. maddesinde ise kurumların,

görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerini bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe uygun hale getirir. Kurum yönetmelikleri yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut yönetmeliklerinin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.

Söz konusu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde uygulama yapılacağı öngörülmüştür.

Dava konusu Yönetmelik hükümlerinin değişikliği ile unvan değişikliği yazılı sınavına sözlü sınav da getirilmek suretiyle sebep ve amaç yönünden hukuka aykırılık yaratıldığı ileri sürülmüş ise de sözlü sınav, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte, bilgi ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Bu çerçevede, sözlü sınavın temel amacı, yazılı sınav yapılmak suretiyle nesnel bir biçimde tespit edilenler arasından en başarılı adaydan başlayarak en uygun olanların seçilmesidir.

Bu itibarla görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda, bu kadrolara atanacakların, mesleğin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav yanında, mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadıklarının tespiti açısından tamamlayıcı nitelik taşıyan sözlü sınav yapılmasında hizmet gereklerine, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerekeceği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

28/12/2014 günlü, 29219 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin, 03/11/2017 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilmesi üzerine, davacı Sendika tarafından bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Kanun'un "Temel İlkeler" başlıklı 3. maddesinde, "Sınıflandırma", "Kariyer" ve "Liyakat" ilkeleri bu Kanun'un temel ilkeleri olarak belirlenmiş; kariyer ilkesi, Devlet memurlarına yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlamak; liyakat ilkesi ise, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini yeterlik sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak olarak tanımlanmıştır.

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; bu Yönetmelik'in amacının, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 08/06/1984 günlü, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiş, 22/10/2016 günlü Yönetmelik ile değişik "Sınav şartı" başlıklı 8. maddesinde.

"Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir." kuralına yer verilmiş, yine 22/10/2016 günlü Yönetmelik ile eklenen Geçici 12. maddesinde ise. "Kurumlar, görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerini bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe uygun hale getirir.

Kurum yönetmelikleri yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut yönetmeliklerinin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Söz konusu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde uygulama yapılır." kuralı düzenlenmiştir.

28/12/2014 günlü, 29219 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin, 03/11/2017 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde.

"Unvan değişikliği sınavı: En az lise düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu elde edilen unvanlara bu Yönetmelik kapsamında atanacakların belirlenmesi amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınavı ifade eder." kuralı, 11. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde; "(1) Sınav kurulunun görevleri şunlardır: ... b)Görevde yükselme ve unvan değişikliği yoluyla yapılacak atamalara ilişkin sözlü sınav tarihlerini belirlemek, sözlü sınavları yapmak ve değerlendirmek." kuralı, 14. maddesinin 2. fıkrasında ise.

"Görevde yükselme ve unvan değişikliği yoluyla atanacaklar için yapılacak yazılı sınav konuları sınav kurulunca belirlenir." kuralı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Yönetmeliğin 4/1-j maddesinde yer alan "ve sözlü" ibaresi ile 11. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve unvan değişikliği" ibaresinin iptali talebine ilişkin olarak;

22/10/2016 günlü, 29865 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik'in 2. maddesiyle; Genel Yönetmelik'in 8. maddesi değiştirilerek; "Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir." şartı getirilmiş ve aynı tarihte yürürlüğe giren Geçici 12. maddesi ile idarelere, görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerini Genel Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi için altı aylık süre verilmiştir.

Bu kapsamda davalı idarece, dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendi ve 11. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde değişiklikler yapılmıştır.

Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.

Dava konusu Yönetmelik ile Genel Yönetmeliğe uygun şekilde düzenleme yapılarak, unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak tüm kadrolar için yazılı sınava ek olarak sözlü sınavda başarılı olma koşulunun getirildiği anlaşılmaktadır.

Sözlü sınav, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte, bilgi ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Bu çerçevede, sözlü sınavın temel amacı, yazılı sınav yapılmak suretiyle nesnel bir biçimde tespit edilenler arasından en başarılı adaydan başlayarak en uygun olanların seçilmesidir.

Bu itibarla, görevin ya da mesleğin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav yanında, göreve ya da mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadıklarının tespiti açısından tamamlayıcı nitelik taşıyan ve görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda sözlü sınav getiren dava konusu düzenlemelerde, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.

Dava konusu Yönetmeliğin 14. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "ve unvan değişikliği" ibaresinin iptali talebine ilişkin olarak ise; Yönetmeliğin 14. maddesinin 2. fıkrasının, 25/04/2023 günlü, 32171 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile tamamen değiştirildiği görüldüğünden bu düzenleme yönünden davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır.