Danıştay 2. Daire E.2019/1666 K.2025/5597

1) İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığınca gerçekleştirilecek insan kaynakları yönetim kursuna katılma talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ...günlü, ... sayılı işlemin, 2) İnsan Kaynakları Yönetimi Kursuna ilişkin duyurunun "programa katılım koşulları" arasında düzenlenen "İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri, Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde görev yapıyor olmak (en az 6 ay)" koşulunun iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

TCDD 5. Bölge Müdürlüğü Personel Servis Müdürlüğünde (yeni adı İnsan Kaynakları Servis Müdürlüğü) 1999 yılından 2005 yılına kadar memur unvanıyla görev yaptığı, 2005 yılında geçici olarak görevlendirildiği Diyarbakır 51. Yol Bakım Onarım Müdürlüğüne 2006 yılında atandığı, 2007 yılında açılan görevde yükselme sınavında başarılı olarak ihraz ettiği, "Büro Şefi" unvanıyla görev yapmaya devam ettiği, idare bünyesindeki tüm görevlerinde insan kaynakları alanında çalıştığı, bu görevler arasında; personel özlük işleri, bütçe, her türlü idari ve mali işlerin yer aldığı, yaptığı bu görevlerin çalıştığı işyerine özgü olmadığı, TCDD'nin her seviye işyerinde aynı özellikleri taşıdığı ve aynı temel bilgi ve becerileri gerektirdiği,

TCDD Genel Müdürlüğü Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nde değişiklikler yapıldığı ve değiştirilen Yönetmeliğin 25/12/2017 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, bu Yönetmelikte, görevde yükselme sınavına katılabilmek için-Yönetmelik değişikliğinden önce yer almayan- bazı eğitimlere katılma şartının getirildiği,

şartlarını taşıdığı tek unvan olan İnsan Kaynakları Servis Müdür Yardımcılığı unvanı için açılacak görevde yükselme sınavına katılabilmek için mutlaka "İnsan Kaynakları Yönetim Kursuna" katılması gerektiğinden dilekçeyle müracaat ettiği, davalı idarece "İnsan Kaynakları Yönetim Kurs programı katılma koşulları arasında, a) İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri, Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde en az 6 ay görev yapmış olmak şartı bulunduğu ve bu şartı taşımadığı" gerekçesiyle talebinin reddedildiği,

Görevde Yükselme Yönetmeliğinde yer verilmemiş bir şartın, eğitim programına katılma şartları arasında düzenlenerek, personelin eğitim programına ve bu yolla görevde yükselme sınavına katılmasının önüne geçildiği, idarenin bu uygulamasının, TCDD Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği'nde anlam bulan fırsat eşitliğinin ihlali niteliğinde olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Davacının kursa katılabilme şartlarını taşımadığı, (İlandaki a ve b bendindeki şartların birlikte arandığı), sadece büro şefi olarak çalışmanın kursa katılım için yeterli olmadığı, daha önce insan kaynakları biriminde görev yapmış olsa da 12 yıldan bu yana bu birimde görev yapmayan davacının insan kaynakları yönetimine ilişkin mevzuat, organizasyon ve süreçler ile insan kaynakları yönetimi ve uygulamaları konularında bilgi ve beceri kazandırmak amacını taşıyan kursa alınmasının kamu yararına ve hakkaniyete uygun olmadığı,

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde, görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasların belirlendiği, birim bazlı düzenlemeler Yönetmelik ile yapılamadığı için kursa katılım şartlarının İnsan Kaynakları Yönetimi Kursu programı ile ilan edilmiş olmasının hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) Diyarbakır 51. Yol Bakım Onarım Müdürlüğünde büro şefi olarak görev yapan davacı tarafından, İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığınca gerçekleştirilecek insan kaynakları yönetim kursuna katılma talebiyle yapılan 31/05/2018 tarihli başvurunun, "İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri,

Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde en az altı aydır görev yapıyor olmak" şartını taşımadığından bahisle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile İnsan Kaynakları Yönetimi Kursuna katılım koşulları arasında düzenlenen "İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri, Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde en az altı aydır görev yapıyor olmak" kısmının iptali istenilmektedir.

Anayasamızın 124. maddesinde; Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarılabileceği kurala bağlanmıştır.

Bakanlar Kurulu'nun 15/03/1999 günlü, 99/12647 sayılı kararıyla kabul edilen, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik 18/04/1999 günlü, 23670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak,

Devlet memurları ile 08/06/1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslarının belirlenmesi olarak tespit edilmiş, "Görevde yükselme yönetmelikleri" başlıklı 15. maddesinde de "Kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak öğrenim düzeyi ile hizmet süresi, alt görevlerde bulunma süresi ve disipline ilişkin şartlar ile bunlar için verilecek görevde yükselme eğitiminin ilanı, şekli, süresi, konuları,

ağırlıkları ve kapsama dahil edilecek diğer unvanlar ve bunlara ilişkin seçme kriterlerini, yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile bu konulara ilişkin diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşünü alarak çıkaracakları yönetmelikle düzenler. Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir." hükmü yer almıştır.

Yasayla kamu hizmeti olarak tanımlanan hizmetlerin yürütülmesi ile görevlendirilen kamu kurum ve kuruluşlarının yüklendikleri kamu hizmetlerini gördürdükleri personelin nitelikleri ile ürettikleri kamu hizmeti kalitesi arasında doğrusal bir ilişki bulunduğu dikkate alındığında, kamu kurum ve kuruluşları, yürüttüğü kamu hizmetinin niteliği gereği personelin niteliklerini de belirleyebilmelidir. Nitekim bu amaçla Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 15. maddesi ile kurumlara, kendi görevde yükselme yönetmeliklerini çıkarma konusunda yetki verilmiş ve düzenleme yapılacak hususların çerçevesi de belirlenerek, kurum görevlerine atanacaklarda aranacak genel ve özel koşulları belirleme noktasında takdir yetkisi tanınmıştır.

25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 8. Maddesinde, görevde yükselme sınavı sonucunda atanacaklarda aranacak özel şartların düzenlendiği, bu şartların arasında "İnsan Kaynakları Yönetimi kursunda başarılı olmak" koşuluna da yer verilmiştir.

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün teşkilat yapısı, yürütülen görevlerin özelliği ile niteliği dikkate alındığında, görevde yükselme suretiyle atanılacak unvanlar için hizmetin gereği olarak belirli koşulların öngörülmesi ve aranmasında idarenin takdir yetkisi bulunduğundan, belli pozisyonlara atanma konusunda idarece bazı koşullara yer verilmesi ve bu koşulların bu pozisyonlara atanma isteyen herkese uygulanacağı gözönünde bulundurulduğunda, dava konusu İnsan Kaynakları Yönetimi Kursuna katılım koşulları arasında düzenlenen "İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri,

Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde en az altı aydır görev yapıyor olmak" şartına ilişkin düzenlemesinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.

Dava konusu işlem yönünden ise; İnsan Kaynakları Yönetimi Kursu programının amacının, İnsan Kaynakları yönetim birimlerinde görev yapan personele, insan kaynakları yönetimine ilişkin mevzuat, organizasyon ve süreçler ile insan kaynakları yönetimi ve uygulamaları konularında bilgi ve beceri kazandırmak olduğu, programın amacı ve katılma koşulları açısından, davacı personelin görev yaptığı iş yeri, kursa katılma koşullarına uygun olmadığından davacının talebinin reddine dair işlemde de mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı yetki ret kararıyla ... İdare Mahkemesine, ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:...sayılı görev ret kararıyla Danıştay'a gönderilen ve Dairemiz esasına alınan dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Diyarbakır 51. Yol Bakım Onarım Müdürlüğünde büro şefi olarak görev yapan davacı tarafından; İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığınca gerçekleştirilecek insan kaynakları yönetim kursuna katılma talebiyle yapılan başvurunun, "İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri, Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde en az altı aydır görev yapıyor olmak" şartını taşımadığından bahisle reddine ilişkin... günlü, ... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan düzenlemenin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Bakanlar Kurulunun 15/03/1999 günlü, 99/12647 sayılı kararıyla kabul edilen, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik 18/04/1999 günlü, 23670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak,

devlet memurları ile 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslarının belirlenmesi olarak tespit edilmiş, "Görevde yükselme yönetmelikleri" başlıklı 15. maddesinde de; "... kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler.

Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir." hükmü yer almıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme sınavı sonucunda atanacaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinde, "(...)

nn) Servis müdür yardımcısı (İnsan Kaynakları);

1) Dört yıllık yükseköğrenim görmüş olmak,

2) Müdür yardımcısı (Şube Müdür Yardımcısı, Fabrika Personel ve İdari İşler/İnsan Kaynakları Müdür Yardımcısı, Liman Personel ve İdari İşler/İnsan Kaynakları Müdür Yardımcısı), uzman unvanında veya unvan değişikliğine tabi pozisyonlar içerisinde yer alan unvanlarda görev yapmış olmak veya Şef (Personel Şefi) unvanında en az bir yıl veya diğer Şef pozisyonundaki unvanlarda üç yıl görev yapmış olmak,

3) İnsan Kaynakları Yönetimi kursunda başarılı olmak," düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınması gerekli kılan ortak değerdir.

Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin yönetmelik dışında, yönerge, tebliğ, genelge gibi çeşitli adlar altında da düzenleme yapabilmektedir. Ancak bu düzenlemeler arasında "normlar hiyerarşisi" olarak adlandırılan bir ilişki bulunmaktadır.

Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir. Bu kuramın en belirgin özelliklerinden biri de, bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamamasıdır. Bu kapsamda idarelerce hazırlanan düzenleyici nitelikteki idari işlemlerin üst hukuk normlarına uygun olması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından, insan kaynakları yönetim birimlerinde görev yapan personele, insan kaynakları yönetimine ilişkin mevzuat, organizasyon ve süreçler ile insan kaynakları yönetimi ve uygulamaları konularında bilgi ve beceri kazandırmak amacıyla düzenlenen ve ilgili birimler tarafından personele duyurulması istenen dava konusu İnsan Kaynakları Yönetimi Kursu programının "programa katılım koşulları" başlıklı bölümünün (a) bendinde, kursa katılmak için başvuru yapacak adaylarda "İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı,

Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri, Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde görev yapıyor olmak (en az 6 ay)" koşulunun aranacağının belirtildiği,

buna karşın üst hukuk normu olan Genel Yönetmelik ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nde davacının idareye başvurusunda belirttiği servis müdür yardımcısı (insan kaynakları) kadrosu için "İnsan Kaynakları Yönetimi kursunda başarılı olmak" şartı aranmakta ise de, insan kaynakları yönetimi kursuna katılacak adaylar için "İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı, Bölge İnsan Kaynakları Servis Müdürlükleri,

Demiryolu Eğitim ve Sınav Merkezi Müdürlükleri ile Liman veya Fabrika Müdürlüklerinin insan kaynakları birimlerinde görev yapıyor olmak (en az 6 ay)" yönünde herhangi bir koşula yer verilmediği, bu bağlamda, üst hukuk normu olan yönetmeliklerde yer almayan bir koşulun alt düzenleyici işlem olan dava konusu duyuru ile getirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, üst hukuk normlarına aykırılık teşkil eden dava konusu düzenleyici işlemde ve bu işleme dayanılarak davacının insan kaynakları yönetimi kursuna katılma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin bireysel işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.