Danıştay 2. Daire E.2020/2409 K.2024/3627

1992 Haziran ayında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi “Peyzaj Mimarlığı” bölümünden mezun olduğu ve ülkemizin öğretmen ihtiyacı olması sebebiyle yapılan duyuru neticesinde, formasyon eğitimlerini alarak 14/05/1997 tarihinde öğretmenlik mesleğine başladığı;

Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir çok Devlet okulunda sınıf öğretmenliği, müdür yardımcılığı görevlerini icra ettiği, 21/01/2013 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı İstatistik ve Performans Yönetimi Daire Başkanlığında eğitim uzmanlığı kadrosunda çalışmaya başladığı, halen aynı Dairede öğretmen olarak çalışmaya devam ettiği;

Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelik'de Bakanlık çalışanlarına sınava tabi tutularak unvan değişikliği hakkının tanındığı;

Anılan Yönetmeliğin 5. maddesinde unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında mimarlık kadrosuna da yer verildiği, 7/1-a. maddesinde unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda, unvan değişikliği sınavında başarılı olma koşulunun yanında mimar kadroları için mesleğin gerektirdiği alanda yüksek öğretim mezunu olma şartının aranacağının açık bir şekilde belirtildiği;

Yönetmeliğin amacının, sınavın Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde oluşan personel ihtiyacı sebebiyle yapılması, bu personel ihtiyacının kurum içerisinde görev yapan, sınava katılma şartlarını sağlayan (yüksek öğretim mezunu olmak vs.) ve sınavda başarılı olan memurlardan karşılanması olduğu;

Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 25/09/2018 tarihli yazısında “Peyzaj Mimarı” unvanı ile bir adet personele ihtiyaç olduğunun belirtildiği;

Anılan Yönetmelik hükümlerine, kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı bir şekilde, dava konusu Kılavuzda “peyzaj mimarları hariç” ibaresi düşülmek suretiyle, unvan değişikliği sınavına girme hakkının elinden alındığı, Yönetmelikle tanınan unvan değişikliği hakkını kullanamadığı ve dava konusu düzenlemenin, unvan değişikliği sınavına başvurma hakkını kullanmasına engel olduğu;

2011 ve 2015 tarihli kurum içi unvan değişikliği sınavı için hazırlanan başvuru kılavuzlarının da, dava konusu Kılavuz ile aynı şekilde hazırlandığı, yine kurum içinde farklı alanlarda görev yapan ve peyzaj mimarı olarak sınava başvuru şartlarını taşıyan memurların sınav başvuru hakkının, kurum içinde ihtiyaç olmasına rağmen hukuka aykırı bir şekilde engellendiği, ancak sınavdan kısa bir süre sonra ihtiyaç duyulan peyzaj mimarın kurum içinden değil, yeni bir atama ile dışarıdan alındığı; tüm sınav başvuru şartlarını sağlamasına rağmen, 2011, 2015 yıllarında yapılan sınavlara aynı sebeplerle katılamadığı gibi 2020 yılında yapılacak unvan değişikliği sınavına da yine aynı sebeplerle katılamayacağı;

Dava konusu Kılavuzun, Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğe ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Davalı idare tarafından;

Davacının hizmet belgesinin incelenmesinden, ilk atama ile sınıf öğretmenliğine atandığı, halen sınıf öğretmeni kadrosunda görev yaptığı ve mimar olarak görev yaptığına ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı;

Yükseköğretim Yürütme Kurulunca, “İç Mimarlık” ile “Peyzaj Mimarlığı” bölümlerinin “Mimarlık” programına eşdeğer olmadığının belirtildiği;

Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin "Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Millî Eğitim Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatına ait kadrolara, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak görevde yükselme ve unvan değişikliği ile yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda uygulanacak usul ve esasları belirlemektir.” hükmüne yer verilmiş olup, ihtiyaç duyulan alandaki unvana göre ve mevcut norm durumu doğrultusunda sınavların planlandığı;

Strateji Geliştirme Başkanlığınca, personel talebine ilişkin yazı ile istenilen mimar kadrosu Bakanlığın İnşaat ve Emlak Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan bir unvan olması sebebiyle ve ilgili Genel Müdürlükten bu alanda bir talep gelmediği için değerlendirilemediği, kaldı ki İnşaat ve Emlak Genel Müdürlüğü bünyesinde hali hazırda “Mimar” unvanında görev yapan personel bulunduğu;

Anılan Yönetmelik’te peyzaj mimarlığı ile ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı, mimar kadrosu için, yapılacak unvan değişikliği sınavında başarılı olma koşulunun yanında, mesleğin gerektirdiği alanda yüksek öğretim mezunu olmak şartının bulunduğu;

Bakanlık personeline yönelik yapılması planlanan bütün sınavların, mevcut ihtiyacın karşılanmasına ilişkin olup, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak planlandığı;

Dava konusu Kılavuzda hukuka aykırı bir durum bulunmadığı, peyzaj mimarı ihtiyacı söz konusu olmayıp, mimar unvanındaki personelin görev yaptığı Bakanlık İnşaat ve Emlak Genel Müdürlüğünce bu konuda herhangi bir talebinde olmadığı, davacının bireysel talebini genelleme yoluna gittiği; Personel Genel Müdürlüğünün Bakanlığın bütün teşkilatlarındaki personel ihtiyacını bilmekte ve bu doğrultuda gerekli görülen işlemleri tesis etmekte olduğu yolunda savunma yapılmıştır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.

DANIŞTAY SAVCISI: ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; Milli Eğitim Bakanlığı... Okulu öğretmen kadrosunda olup Strateji Geliştirme Başkanlığında geçici görevli öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından, 2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınav Başvuru Kılavuzu'nun iptali istemiyle açılmıştır.

Dava dilekçesinde, 2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınav Başvuru Kılavuzu'nun tamamının iptali istenilmiş ise de, dilekçenin içeriğinden istemin sadece bu Kılavuzun mimar kadrosu için yapılacak başvuruda aranan mezuniyet koşullarının düzenlendiği 3.2.c maddesindeki "Mimar kadrosu için; mesleğin gerektirdiği alanda (iç mimar ve peyzaj mimarlığı bölümleri hariç) yükseköğretim mezunu olanların," kuralında yer alan "(peyzaj mimarlığı bölümleri hariç)" ibaresinin iptaline yönelik olduğu anlaşıldığından, iptal isteminin bu kapsamda incelenmesi gerekli görülmüştür.

2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınav Başvuru Kılavuzu'nun “3. Yazılı Sınav Başvuru Şartları” bölümünün “Genel şartlar:” kısmının 3.2 maddesinde, “3.2 Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin 7’nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında başvurunun son günü itibarıyla; (...) c) Mimar kadrosu için; mesleğin gerektirdiği alanda (iç mimar ve peyzaj mimarlığı bölümleri hariç) yükseköğretim mezunu olanların, (...) başvuruları alınacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava konusu Kılavuzun dayalı olduğu Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin “Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranan şartlar” başlıklı 7. maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik kapsamında unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda; yapılacak unvan değişikliği sınavında başarılı olma koşulunun yanında aşağıdaki şartlar aranır.

a) Mimar, mühendis, (...) istatistikçi, grafiker, kütüphaneci, veteriner hekim, psikolog, sosyal çalışmacı, biyolog, fizyoterapist, diyetisyen, mütercim, film yapımcısı, fotoğrafçı, kameraman kadroları için mesleğin gerektirdiği alanda yükseköğretim mezunu olanların. (...)” hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlığın esasının, 2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınavı kapsamında "mimar" kadrosu için "peyzaj mimarlığı" alanında yüksek öğrenimini tamamlayanların başvuruda bulunup bulunamayacaklarına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Üniversitelerde öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususunda düzenleme yapma yetkisine haiz olan Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 18/10/2017 tarih ve 43 sayılı toplantısında, "İçmimar Programı ile Peyzaj Mimarlığı Programı mezunlarının Mimarlık eğitimine eşdeğer bir eğitim almadıklarına, Mimar kadrosuna atanmalarının uygun olmadığına" karar verilmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat ile yetkili Kurul kararı birlikte değerlendirildiğinde, 2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınavı kapsamında "mimar" kadrosu için "peyzaj mimarlığı" alanında yükseköğrenimini tamamlayanların başvuruda bulunmalarına olanak vermeyen dava konusu Kılavuz kuralında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; duruşma için önceden belirlenen 12/06/2024 günü davacı vekili Av....'ün geldiği, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri ...'ın geldiği görülerek, Danıştay Başsavcılığının ... günlü, ...sayılı yazısı uyarınca duruşmaya katılan Danıştay Savcısı ... hazır halde açık duruşmaya başlandı. Gelen taraflara usulüne göre söz verilip dinlendikten ve Savcının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verilip, dosyadaki bilgi ve belgeler de incelenmek suretiyle işin gereği düşünüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; Milli Eğitim Bakanlığı ...Okulu öğretmen kadrosunda olup Strateji Geliştirme Başkanlığında geçici görevli öğretmen olarak görev yapan ve Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi “Peyzaj Mimarlığı” bölümü mezunu olan davacının, 2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınav Başvuru Kılavuzu’nun “3. YAZILI

SINAV BAŞVURU ŞARTLARI” bölümünün “Genel şartlar:” kısmının 3.2 paragrafında, mimar kadrosu için, iç mimar ve peyzaj mimarlığı bölümleri mezunlarının hariç tutulması nedeniyle, bir adet peyzaj mimarı unvanı için söz konusu unvan değişikliği yazılı sınavına başvuramaması üzerine, bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik, 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan "Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelik" 12/10/2013 tarih ve 28793 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin;

"Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Millî Eğitim Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatına ait kadrolara, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak görevde yükselme ve unvan değişikliği ile yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda uygulanacak usul ve esasları belirlemektir.” hükmüne;

"Hizmet grupları ve kadrolar” başlıklı 5. maddesinde; “(Değişik:RG-13/1/2018-30300) (1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselmeye tabi hizmet grupları ve kadrolar şunlardır:

a) Yönetim hizmetleri grubu;

1) Şube müdürü,

2) Şef.

b) Araştırma ve planlama hizmetleri grubu;

1) Talim ve Terbiye Kurulu uzmanı, eğitim uzmanı.

c) Büro hizmetleri grubu;

1) Sayman,

2) Ayniyat saymanı,

3) Çözümleyici,

4) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, ayniyat memuru, ambar memuru, memur, usta öğretici, sekreter, şoför.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında unvan değişikliğine tabi kadrolar: Avukat, şehir plancısı, mimar, mühendis, istatistikçi, grafiker, teknik ressam, kütüphaneci, programcı, tekniker, teknisyen, veteriner hekim, psikolog, biyolog, sosyal çalışmacı, fizyoterapist, hemşire, veteriner sağlık teknisyeni, laborant, mütercim, diyetisyen, film yapımcısı, makyajcı, fotoğrafçı, kameraman.” hükmüne;

“Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranan şartlar” başlıklı 7. maddesinde ise; “(1) Bu Yönetmelik kapsamında unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda; yapılacak unvan değişikliği sınavında başarılı olma koşulunun yanında aşağıdaki şartlar aranır.

a) Mimar, mühendis, (Mülga ibare:RG-13/1/2016-29592) (...) istatistikçi, grafiker, kütüphaneci, veteriner hekim, psikolog, (Ek ibare:RG-10/12/2014-29201) sosyal çalışmacı, biyolog, fizyoterapist, diyetisyen, mütercim, film yapımcısı, fotoğrafçı, kameraman kadroları için mesleğin gerektirdiği alanda yüksek öğretim (Değişik ibare:RG-13/1/2018-30300) mezunu olmak.

b) (Mülga:RG-13/1/2018-30300)

c) Programcı kadrosu için;

1) Bilgisayar programcılığı alanında en az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,

2) En az iki programlama dilini bildiğini belgelemek.

ç) Tekniker, teknik ressam (Mülga ibare:RG-10/12/2014-29201) (…) kadroları için; atama yapılacak kadronun gerektirdiği alanlarda (Ek ibare:RG-13/1/2016-29592) en az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak.

d) Teknisyen kadrosu için; atama yapılacak kadronun gerektirdiği alanlarda eğitim veren (Değişik ibare:RG-13/1/2016-29592) en az ortaöğretim düzeyindeki bir eğitim kurumundan mezun olmak.

e) Laborant, hemşire, veteriner sağlık teknisyeni kadroları için; atama yapılacak kadronun gerektirdiği alanlarda eğitim veren (Değişik ibare:RG-13/1/2016-29592) en az ortaöğretim düzeyindeki bir eğitim kurumundan mezun olmak.

f) (Ek:RG-13/1/2016-29592) Avukat kadrosuna atanabilmek için;

1) Hukuk fakültesi mezunu olmak,

2) Avukatlık ruhsatına sahip olmak.” hükmüne yer verilmiştir.

2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınav Başvuru Kılavuzu’nda, yazılı sınava ilişkin başvuru esasları, şartları ve işlemlerine yönelik kurallar öngörülmüş, “3. YAZILI SINAV BAŞVURU ŞARTLARI” bölümünün “Genel şartlar:” kısmının 3.2 paragrafında ise; “3.2 Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin 7’nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında başvurunun son günü itibarıyla; ……….,

c) Mimar kadrosu için; mesleğin gerektirdiği alanda (iç mimar ve peyzaj mimarlığı bölümleri hariç) yükseköğretim mezunu olanların,

ç) Mühendis kadrosu için; üniversitelerin mühendislik fakültelerinin bilgisayar, elektrik-elektronik, harita, inşaat, makine bölümlerinden mezun olanların,

…………., başvuruları alınacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği kuralına yer verilmiştir.

Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden almaktadır. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır. Kanunlar ve yönetmelikler açısından yukarıda belirtilen bu durum, daha alt düzeyde yer alan diğer hukuksal metinler ve idari işlemler açısından da geçerlidir.

Dava dilekçesinde; dava konusu Kılavuzun, Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve hukuka aykırı olduğu iddia edilerek, tamamının iptali istenilmiştir.

Dava konusu Kılavuzun, anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak, Milli Eğitim Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında norm kadro açığı ile hizmet gereklerine göre münhal kadrolar için yapılacak unvan değişikliği sınavının birinci aşaması olan yazılı sınavın hangi kurallara göre yapılacağını belirlemek üzere hazırlandığı anlaşılmakta olup, yetki ve şekil bakımından hukuka ve Kılavuzun tamamına yönelik olarak üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.

Diğer taraftan; üst hukuk normu olan Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin 5. ve 7. maddelerinde, bu Yönetmelik kapsamında unvan değişikliğine tabi kadrolar sayma yoluyla belirtilmiş ve unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranan şartlara yer verilmiş olup; unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında “peyzaj mimarı" unvanı bulunmamaktadır.

Üniversitelerde öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususunda düzenleme yapma yetkisine haiz olan Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 18/10/2017 tarihli toplantısında, "İçmimar Programı ile Peyzaj Mimarlığı Programı mezunlarının Mimarlık eğitimine eşdeğer bir eğitim almadıklarına, mimar kadrosuna atanmalarının uygun olmadığına" karar verilmiştir.

Bu durumda; 2020 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Unvan Değişikliği Yazılı Sınav Başvuru Kılavuzu’nda, unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadrolar arasında “peyzaj mimarı" unvanına yer verilmemesinde ve mimar kadrosu için, yazılı sınav başvuru şartları arasında mesleğin gerektirdiği alanda (iç mimar ve peyzaj mimarlığı bölümleri hariç) yükseköğretim mezunu olanların başvurularının alınacağına yönelik düzenlemede de, üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.