Danıştay 2. Daire E.2021/1208 K.2022/2967

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava dosyasındaki belgelerin incelenmesinden, idarenin yargı kararı gereklerini uygulama konusunda Anayasa ve Yasalarla belirtilen yükümlülüklerle bağlı yetki içerisinde olduğu ve idari yargı yerlerince verilen iptal ya da yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların bu kararlarda belirtilen gerekçeler doğrultusunda uygulanması gerekmekte iken, davalı idare tarafından ...

İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı iptal kararındaki gerekçeye uyulmaksızın 10/10/2012, 21/11/2012 ve 08/01/2013 tarihli ikaz yazılarının performans değerlendirme formunda yer verilen performans değerlendirme ölçütlerinde etkisi olmayan bölümlerini de etkiler şekilde ve mahkeme kararını etkisiz kılacak şekilde yine değerlendirmeye alındığı,

(Örneğin, ikaz yazılarına konu fiillerin değerlendirme ölçütlerinden 6.,9.13. bölümlerini doğrudan etkilememekle birlikte bu bölümlerin 2. değerlendirme amiri tarafından 3.00 puanı ile değerlendirilmek suretiyle aynı şekilde değerlendirmeye alınması,..gibi) yine, 10/10/2012 ve 21/11/2012 tarihli ikaz yazılarına konu fiillerin, davacı hakkında disiplin cezası verilmesini gerektirecek ağırlıkta görülmemesine karşın, söz konusu fiilerin, 2. değerlendirme amirince, değerlendirme ölçütleri kısmında, genelde 3.00 puan verilerek yine değerlendirmeye alındığı ve performans görüşme kaydına ilişkin olarak da yargı kararının yerine getirilmediği,

Anayasa'nın 138/4. ve 2577 sayılı Yasa'nın 28/1. maddesi uyarınca, yargı kararlarının bağlayıcılığı ilkesi gereği mahkeme kararındaki gerekçeler uygulanmayarak yargı kararını etkisiz kılacak şekilde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı hakkında, doğru, tarafsız, adil ve objektif bir değerlendirme yapıldığı, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, 2012 yılı için 2,89 (yeterli ama kendisini geliştirmesi gerekir) olarak performans puanı takdir edilmesine ilişkin işlemin ... İdare Mahkemesi'nin … günlü ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine 2012 yılı performans puanının 2,97 (yeterli ama kendisini geliştirmesi gerekir) olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'mızın 138. maddesinin son fıkrasında, “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” kuralına yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasında, “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. ...” hükmü yer almaktadır.

04/07/2012 günlü, 28343 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihi itibarıyla "Genel esaslar" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Değerlendirmenin esas amacı.

Genel Müdürlükçe üstlenilen görevlerin, belirlenen stratejik plan ve hedeflerin yerine getirilmesinde görevli personelin işindeki başarı düzeyini ölçmek ve personelin mesleki gelişimini sağlayarak kurum hizmetlerinin verimini arttırmaktır. (2) Değerlendirmede açıklık ve şeffaflık esastır. (3) Değerlendirme amirleri, personelin performansını adil, tarafsız, önyargısız ve doğru bir şekilde değerlendirmek zorundadır.

(4) Performans değerlendirme sonuçları hizmet gerekleri yanında personelin; başarı, yeterlilik ve ehliyetlerinin tespitinde, performansının geliştirilmesinde, kıdem sırasının tespitinde, rütbe terfiinde, görevde yükselmesinde, asli memurluğa atanmasında, branş işlemlerinde, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve eğitiminde, ödüllendirilmesinde, istihdamında ve görev yeri değişikliğinde kullanılabilir." hükmüne.

"Formlar" başlıklı 9. maddesinde, (1) "Personelin performansının değerlendirilmesinde performans gözlem ve takip formu ile performans değerlendirme formu olmak üzere iki form kullanılır. (2) Personelin performans değerlendirme puanını belirleyen esas form performans değerlendirme formudur" hükmüne;

"Performans Gözlem ve Takip Formu" başlıklı 10. maddesinde, ''(...) (2) Değerlendirme amirleri, personelinin çalışmalarını takip ederek performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütleri doğrultusunda olumlu ya da olumsuz olarak kayda değer gördüğü hususları içeren mütalaalarını, PBS’ de bulunan performans gözlem ve takip formuna tarih,

konunun özeti ve konu ile ilgili mütalaasını belirterek kaydeder. (...) (6) Personelin 'Gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde' veya 'Gözlenen performans ortalamanın çok altında' ölçekleri seçilerek değerlendirilebilmesi için performans gözlem ve takip formunda ilgili performans alanlarının her birindeki performans değerlendirme ölçütlerinden en az biri için bu değerlendirmeler ile irtibatlı olacak en az bir olumlu veya olumsuz kaydın bulunması zorunludur.

Bu şekilde girilen bilgilerin personelin iş performansını etkileyecek nitelikte olumsuz davranışlar içermesi gerekir. (...) (8) (...) performans gözlem ve takip formunun doldurulup doldurulmayacağı ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından alınacak ilke kararları ile belirlenir. (...)'' hükmüne.

"Performans Görüşmesi" başlıklı 11. maddesinde, "(1) Performans görüşmesi; personelin halen çalıştığı ve değerlendirme amiri unvanındaki sıralı ilk amiri ile değerlendirilen personel arasında, birimin ve personelin performansının yükseltilmesini sağlamak amacıyla yapılan bir iletişim sürecidir....

(2) Performans görüşmesinde personelden neler beklendiği, kendisini nasıl geliştirmesi gerektiği, iş performansını etkileyen ve iyileştirilmesi için yapılabilecek işlemler ile personelin verimi ve motivasyonunun en üst seviyeye çıkarılmasına katkıda bulunabilecek hususlar personelin halen çalıştığı ve değerlendirme amiri unvanındaki sıralı ilk amir ile değerlendirilen personel arasında karşılıklı görüşülür. (...)" hükmüne;

''Performans Değerlendirme Formu" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Personelin kimlik bilgileri, çalıştığı birim ve görevine ilişkin bilgilerin de yer aldığı performans değerlendirme formu aşağıdaki unsurları içerir. (...) b) Performans değerlendirme ölçütleri: Hakkında performans değerlendirmesi yapılan personelin, performans değerlendirilmesinde kullanılan ve performans değerlendirme alanı içerisinde bulunan görevi ile ilgili göstermesi beklenilen davranışlardır. (...) (5) Performans değerlendirme formu doldurulurken değerlendirilen personelin değerlendirme dönemi içerisindeki PBS’de yer alan;

izin, rapor, ödül, sürücü belgesi sınıfı, ceza ve soruşturma bilgileri ile formun doldurulmasında ihtiyaç duyulacak diğer bilgiler, değerlendirme amirlerine PBS’de gösterilir. (...)" hükmüne. "Değerlendirme Ölçeği" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütlerinin karşısında aşağıdaki ölçekler yer alır ve bu ölçeklere aşağıdaki puanlar verilir.

a) "Gözlenen performans ortalamanın çok altında" ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın çok altında olduğunu ve bu davranışın çoğu zaman gerçekleştirildiğini ifade eden istisnai bir durumdur. Bu ölçeğin karşılığı 1 puandır,

b) "Gözlenen performans ortalamanın altında, geliştirilmeye ihtiyacı var" ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın altında olduğunu ifade eder ve bu davranışın zaman zaman tekrarlandığını gösterir. Bu ölçeğin karşılığı 2 puandır,

c) "Gözlenen performans ortalama düzeyde" ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalama düzeyde olduğunu ifade eder ve bu davranışın sürekliliğinde az da olsa aksamalar olduğunu gösterir. Bu ölçeğin karşılığı 3 puandır,

ç) "Gözlenen performans ortalamanın üzerinde" ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın üzerinde olduğunu ifade eder ve bu davranışın çoğu zaman gerçekleştirildiğini gösterir. Bu ölçeğin karşılığı 4 puandır,

d) "Gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde" ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın çok üzerinde olduğunu, ortalamanın üzerinde fazladan gayret gösterildiğini ve bu ortalamanın üzerindeki davranışın sürekli gerçekleştirildiğini ifade eden istisnai bir durumdur. Bu ölçeğin karşılığı 5 puandır." hükmüne, "Değerlendirme süreci" başlıklı 17.maddesinde ise; "(1) Değerlendirme amirleri, personelinin çalışmalarını yakından takip eder, değerlendirme formunu doldurmadan önce bu Yönetmelikte belirtilen genel esaslara uygun değerlendirme yapacağına ilişkin beyanı onayladıktan sonra değerlendirmesini yapar.

(2) Birinci değerlendirme amiri, performans değerlendirme formunda bulunan performans değerlendirme ölçütlerine ilişkin gözlem ve algılarını değerlendirme ölçeklerinden uygun olanı işaretlemek sureti ile değerlendirir. Birinci değerlendirme amiri değerlendirmesi bittikten sonra yaptığı değerlendirmeyi onaylar. .... " hükmüne;

"Performans Değerlendirme Puanı" başlıklı 18. maddesinde ise, ... (7) Performans değerlendirme puanı; 1,00 ila 5,00 (bu puanlar dahil) arasındaki puanlardır. Virgülden sonra 2 basamak kullanılır. Virgülden sonra var ise üçüncü ve sonraki basamaklar, ikinci basamağı bir değer arttırmak sureti ile yukarı yuvarlanır.

(8) Performans değerlendirme puanlan aşağıdaki şekilde derecelendirilir.

a) Yetersiz performans değerlendirme puanı; 1,00 ila 1,99 (bu puanlar dahil) arasındaki puanlardır, b) Yeterli ama kendisini geliştirmesi gerekir performans değerlendirme puanı; 2,00 ila 2,99 (bu puanlar dahil) arasındaki puanlardır, c) İyi performans değerlendirme puanı; 3,00 ila 3,99 (bu puanlar dahil) arasındaki puanlardır. ç) Çok iyi performans değerlendirme puanı; 4,00 ila 5,00 (bu puanlar dahil) arasındaki puanlardır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, Emniyet Teşkilatı kadrosunda çalışan personelin performans değerlendirmesinde ''performans gözlem ve takip formu'' ile ''performans değerlendirme formu''nun kullanıldığı görülmektedir.

Anılan hükümler uyarınca, performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütlerinin karşısında yer alan ve karşılığı 1, 2, 3, 4 ve 5 puan olan değerlendirme ölçeklerinin bulunduğu, performans gözlem ve takip formuna, bu ölçeklerden karşılığı 1 puan olan "gözlenen performans ortalamanın çok altında" ölçeği için olumsuz ve karşılığı 5 puan olan "gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde" ölçeği için olumlu veri girişinin zorunlu olduğu, bunun yanında karşılığı 2, 3 ve 4 puan olan ölçekler için gözlem ve takip formuna veri girişi zorunluluğu bulunmasa da, esas işlem olan performans değerlendirme notu verme konusunda idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmetinin gerekleriyle sınırlı olduğu ve bu açıdan yargı denetimine tabi bulunduğu kuşkusuzdur.

Yine yukarıda aktarılan Anayasa hükmü ile 2577 sayılı Kanunun 28/1. maddesi uyarınca, idarenin yargı kararlarına uyması ve bu kararların gereklerine göre gecikmeksizin işlem ya da eylemde bulunmak zorunda olması aynı zamanda “Hukuk Devleti” ilkesinin de bir gereğidir. Anayasanın 2. maddesinde yer alan bu ilke uyarınca idarenin mahkeme kararlarını “aynen” ve “gecikmeksizin” uygulamakla yükümlü olduğu açıktır.

Olayda; davacının,. İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığı 18.08.2012-31.12.2012 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan 2012 yılı için performans değerlendirme puanının 2,89 olarak belirlenmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle açtığı davada; ... İdare Mahkemesi'nin … günlü ve E:…, K:… sayılı kararıyla; "....davacının 2012 yılı performans değerlendirme puanının belirlenmesinde.

10/10/2012, 21/11/2012 ve 08/01/2013 tarihli ikaz yazılarının etkili olduğu anlaşılmış ise de, 08/01/2013 tarihli ikaz yazısının, 17/08/2012-31/12/2012 tarihlerini kapsayan değerlendirme döneminin dışında olduğu ve bu yönüyle 2012 yılı performans değerlendirme puanının belirlenmesinde dikkate alınmasının mümkün olmadığı, bunun yanında.

10/10/2012 ve 21/11/2012 tarihli ikaz yazılarında davacıya atfedilen fiillerin, performans değerlendirme formunda yer verilen performans değerlendirme ölçütlerinde etkisi olmayan bölümlerini de etkiler şekilde değerlendirmeye alındığı,

(Örneğin, ikaz yazılarına konu fiillerin değerlendirme ölçütlerinden 6.,9.,13. bölümlerini doğrudan etkilememekle birlikte bu bölümlerin 2. değerlendirme amiri tarafından 2.00 puanı ile değerlendirilmek suretiyle değerlendirmeye alınması,..gibi) yine, 10/10/2012 ve 21/11/2012 tarihli ikaz yazılarına konu fiillerin, davacı hakkında disiplin cezası verilmesini gerektirecek ağırlıkta görülmemesine karşın, söz konusu fiilerin, 2. değerlendirme amirince, değerlendirme ölçütleri kısmında, genelde 2.00 puan olarak değerlendirildiği,

bu hususun ise ilgili personelin fiilinin performans değerlendirme ölçütlerinin doğru bir şekilde değerlendirilmesi esası ile bağdaşmadığı sonucuna ulaşılmış, bu yönleriyle 2012 yılı için performans değerlendirme puanının 2.89 olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemde, sebep ve konu unsurları bakımından hukuka uyarlık görülmemiştir.

Öte yandan, davacı tarafından, performans görüşmesi yapılmadığı iddia edildiğinden, 13.02.2014 tarihli ara kararı ile performans görüşme kaydının ne şekilde oluşturulduğu sorularak performans görüşmesine davacının katıldığını ortaya koyan bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, ancak performans görüşmesine davacının katıldığını ortaya koyan ve davacının da imzasını içeren herhangi bir belgenin ibraz edilemediği görülmüştür." gerekçeleriyle işlemin iptaline karar verildiği, bu iptal kararının onanarak ve karar düzeltme başvurusu da reddedilerek kesinleşmiş olduğu,

anılan iptal kararı sonrasında davalı idare tarafından yeniden düzenlenen ve 18/08/2012-31/12/2012 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan 2012 yılı için performans değerlendirme puanının bu kez 2,97 olarak düzenlenmesi üzerine temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı hakkında 2012 yılına ilişkin olarak ilk kez ve 2,89 (yeterli ama kendisini geliştirmesi gerekir) düzeyinde belirlenen performans değerlendirme puanının iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararının gerekçesi dikkate alındığında, davalı idarece davacının performans puanı yeniden değerlendirilirken, iptal kararında bahsedilen "6.,9. ve 13. değerlendirme ölçütleri ile ilgili olarak,

ilk değerlendirmeden farklı bir şekilde ikinci değerlendirme amirince bu kez "3" düzeyinde puanlar takdir edilmiş olması iptal kararının uygulandığını gösterir ise de, bu noktada iptal kararının icapları ile sınırlı olarak bir değerlendirme ve işlem tesisi gerekirken, ikinci değerlendirme amirince iptal kararına davacı aleyhine gerekçe oluşturmayan haneler bakımından da yeniden bir değerlendirme yapılarak ve davacının da aleyhine sonuç doğuracak şekilde bazı puanların düşürüldüğü, bu suretle yargı kararının gerekçesinin kapsamı dışına çıkılarak, bu yönüyle kararın icaplarına aykırı bir şekilde işlem tesisi cihetine gidildiği görülmektedir.

Öte yandan, yukarıda aktarılan Yönetmeliğin 10. maddesinin dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan şekli uyarınca, performans değerlendirme formunda yer alan performans değerlendirme ölçütlerine (1) düzeyinde puan verilerek değerlendirme yapılabilmesi için olumsuz veri girişi zorunluluğu bulunmakta olup, (2) düzeyinde puan verilerek değerlendirme yapılabilmesi için olumsuz veri girişi zorunluluğu bulunmamakta ise de, personel ile ilgili "kendisini geliştirmesi gerekir" niteliğindeki değerlendirmenin somut dayanaklarının ve personelde eksiklik olarak değerlendirilen hususların neler olduğunun gösterilmesi,

personele hangi davranışlarından ötürü ortalamanın altında bir düzeyde puan verildiğinin gerekçelerinin ortaya konulması, aynı zamanda bu davranışların yine yukarıda aktarılan Yönetmelik hükmü uyarınca "zaman zaman tekrarlandığının" da somut dayanakları ile birlikte ortaya konulması gerekmektedir. Nitekim.

Yönetmeliğin yukarıda aktarılan 11. maddesi ile "performans görüşmesi" usulünün getirildiği ve personelin "performansının yükseltilmesini sağlamak" amacıyla görüşme yapılmasının ve bu görüşmede personelin "kendisini nasıl geliştirmesi gerektiği"nin de ele alınmasının ön görüldüğü anlaşılmaktadır.

Somut olay bu çerçevede ele alındığında; davacının, 2012 yılına ilişkin performans değerlendirme puanının birinci değerlendirme amirince 3,20, ikinci değerlendirme amirince 2,74 puan ve ortalama puanın da 2,97 (Yeterli ama kendisini geliştirmesi gerekir) olarak belirlendiği, formda yer alan 24 adet performans değerlendirme ölçütünden 6 adet değerlendirme ölçütünün, 2. değerlendirme amirince (2) puan (Yeterli ama kendisini geliştirmesi gerekir), 1. değerlendirme amirince ise (3) puan (iyi) verilmek suretiyle değerlendirildiği,

davacı hakkındaki 2012 yılı performans gözlem ve takip formunda, "10/10/2012 tarihinde, laboratuar giriş-çıkış güvenlik nöbetinde, talimata uygun davranmadığı, kendisine verilen teçhizatı taşımadığının tespit edildiği" gerekçesiyle, bir adet olumsuz veri girişinin bulunduğu anlaşılmakta ise de, münferit nitelikte olan ve mevzuatın yukarıda aradığı şekilde "zaman zaman tekrarlandığına" dair başka bir veri de bulunmayan bu eylemin, ikinci değerlendirme amirince (2) düzeyinde yapılan değerlendirmeleri haklı kılmaya başlı başına yeterli nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda; davacının 2012 yılı performans puanının yargı yerince verilen iptal kararı üzerine yeniden belirlenmesi aşamasında, iptal kararının icapları ile sınırlı olarak bir değerlendirme yapılması ve bu değerlendirme yapılırken de ikinci değerlendirme amirince davacıya "gözlenen performans ortalamanın altında, geliştirilmeye ihtiyacı var" ölçeğine tekabül eden (2) düzeyinde puanlar takdir edilmesinin somut gerekçe ve dayanaklarının ortaya konulması gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde bu sebeplerle hukuka uyarlık görülmemiştir.

Şu halde; belirtilen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekmekte olup, İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.