Danıştay 2. Daire E.2021/13410 K.2023/2672

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

Danıştay Onuncu Dairesinin 15/04/2014 günlü, E:2013/8151, K:2014/2411 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazı işgal ettiği hususu tartışmasız olan davacı şirket adına, 01/01/2007- 11/06/2010 tarihleri arası dönem için 706.387,28-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemin, 64.979,68-TL'lik kısmı yönünden iptaline, 641.407,59-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun yetersiz olduğu, rapora yapılan itirazların yeterince değerlendirilmediği, davaya konu alanın sezonluk kullanıldığı ve dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülerek, kararın davanın reddine yönelik kısmının bozulması istenilmektedir. Davalı idare tarafından; davacı ile idareleri arasında kiralama veya herhangi bir kullanma izni sözleşmesinin mevcut olmadığı ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, kararın işlemin iptaline yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN CEVABI

Taraflarca cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Köyü, … mevkiinde bulunan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 14.090,52 m² yüzölçümlü taşınmazın yeşil alan, bar, kabin, restoran, kayrak zemin, güneşlenme terası, ahşap büfe, ahşap zemin, taş zemin, köprü, bungalov, doğal zemin ve iskele yapılmak suretiyle 01/01/2007-11/06/2010 tarihleri arası dönemde fuzulen işgal edildiğinden bahisle 706.387,28-TL ecrimisil istenilmesine dair … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle,13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır.

Dava dosyasının incelenmesinden, mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen ve İdare Mahkemesince hükme esas alınan 26/04/2017 günlü bilirkişi raporunda, taşınmazın 2010 yılına ait ecrimisil m² birim değerinin 12,64-TL olarak takdir edildiği, ancak dava konusu taşınmazın 21.966,62 m²'sinin sonraki ecrimisil dönemi olan 12/06/2010-31/10/2013 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 1.245.743,05-TL ecrimisil tahakkukuna ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin … esas sayılı dosyasında açılan davada; mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 23/12/2015 günlü raporda, bilirkişi heyetince 2010 yılına ait ecrimisil m² birim değeri 17,13-TL olarak takdir edilmiş, bu rapor doğrultusunda dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda adı geçen mahkemece verilen … günlü, E:…, K:… sayılı karar, taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 14/06/2017 günlü, E:2016/11623, K:2017/2993 sayılı kararıyla onanmış, tarafların karar düzeltme istemleri de aynı Dairenin 20/12/2017 günlü, E:2017/3990,

K:2017/5793 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmiştir.

Bu durumda; İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın sonraki dönem olan ve yargı kararıyla 2010 yılı ecrimisil m² birim değerinin 17,13-TL olarak ortaya konulduğu göz önünde bulundurulmak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan, aleyhe hüküm verme yasağı kapsamında idarenin belirlediği m² birim bedellerinin de aşılamayacağı açıktır.