Danıştay 2. Daire E.2021/13856 K.2022/6034

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; ruhsatsız işyerlerinin faaliyetten men'ine ilişkin yetkinin Belediye Encümeninde bulunduğu, Belediye Encümenince faaliyetten men'e yönelik karar alınması gerekirken, … Büyükşehir Belediye Başkanı oluru ile faaliyetten men kararı verildiği, yetkili organ tarafından faaliyetten men'e ilişkin işlem tesis edilmeden mühürleme işlemi gerçekleştirilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacının ruhsatız olarak faaliyette bulunduğunun 09/102015 günlü denetimde tespit edildiği ve 12/10/2015 tarihinde ruhsat işlemlerini tamamlaması için 15 gün süre verildiği, 03/11/2015 günlü kontrolde halen ruhsat alınmadığının tespiti üzerine 12/11/2015 günü mühürleme işlemlerine başlanmış ise de davacının talebi üzerine 10 gün daha ek süre verildiği buna karşın halen ruhsat alınmamış olması nedeniyle tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… şehirlerarası otobüs terminalinin, yeni adresine taşınması ve yeni terminalin davalı Belediye tarafından,. Group Tur. İnş. Pet. Ür. Gıda Taş. Kuyumculuk San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne ihale yoluyla kiralanmasını müteakiben, kiracı şirket ile davacı ve diğer bazı otobüs firmaları arasında, alt kira sözleşmelerinin kira bedelleri yönünden uyuşmazlık yaşandığı ve davacı ile diğer firmalar tarafından kabul edilen, ancak kiracı şirket tarafından yazılı olarak tebliğ edilenden daha düşük bulunan tutarın, kısımlar halinde kira bedeline mahsuben kiracı şirket hesabına ödenmesine karşın, yazılı surette alt kira sözleşmesi yapılmadığı;

taraflar arasındaki uyuşmazlıklar devam etmekte iken davalı Belediye Ulaşım Daire Başkanlığının, terminal içinde gerçekleştirdiği denetimler sonucunda, 12/10/2015 günlü işlemle, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerine, ruhsat alınması yönünden 15 gün süre verilerek, süre sonunda ruhsatın ibraz edilememesi halinde işyerinin mühürlemeye hazır hale getirilmesi gerektiğinin tebliğ edildiği.

03/11/2015 günlü denetimde, halen işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığının tespit edilerek 7 gün ek süre verildiği. 20/11/2015 günlü Zabıta Daire Başkanlığının Mühürleme Tutanağı ile işyerinin giriş kapısından mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesi üzerine davacı tarafından aynı tarihli dilekçesi ile davalı Büyükşehir Belediyesine ruhsat başvurusunda bulunulduğu ve mühürleme işleminin iptali istemiyle de temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin;

işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları" başlıklı 80. maddesinde Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verileceği.

"Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında ise. "Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular." düzenlemesine yer verilmiştir.

11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde. "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise.

"14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde ve ruhsatın iptali konusunda belediyenin yetkili olduğu; ruhsatsız işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır. Sözü edilen düzenlenmelerle, herhangi bir ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerlerin, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup; bu gibi ruhsatsız şekilde faaliyette bulunulan işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellendiği ve kapatma kararının uygulanmasının özel kolluk biriminin görev ve yetkileri arasında yer aldığında da kuşku yoktur.

Bu durumda, davacının işletmekte olduğu işyerinin ruhsata tabi bir işyeri olmasına rağmen, ruhsatsız olarak faaliyet göstermesi nedeniyle, zabıta marifetiyle mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığından, söz konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.