Danıştay 2. Daire E.2021/18799 K.2023/3382

Şirketi VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem : Dava; davacı tarafından, mülkiyeti Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olan ve …'a ihale edilerek kiraya verilen şehirlerarası otobüs terminalindeki ...numaralı bilet satış gişesinin Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı Encümen kararı ile … mirasçısı …'dan devralınarak, davalı idareyle kira sözleşmesi imzalandığı,

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı encümen kararının dayanağı olan bilet satış gişesinin …'ın vefatı akabinde mirasçı …'a devredilmesine ilişkin Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararının başka bir mirasçı tarafından açılan dava neticesinde iptaline karar verilmesiyle işyerinin mühürlenerek tahliye edilmesi sonucunda maddi zarara uğratıldığı,

muris …'a ait işletmenin tek başına işletmeyle ilgili işlem yapma yetkisi bulunmamasına ve diğer mirasçıların bu hususa ilişkin muvafakatleri bulunmamasına karşın işletme hakkının …'a devrini onaylamak suretiyle işlem tesis edilmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle işyerinin devri aşamasında …'a ödenen devir ücreti bedeline yönelik 219.233,11-TL maddi zararın devir bedelinin ödeme tarihi olan 17/11/2006 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; mülkiyeti Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olan dava konusu bilet satış gişesinin davacıya devredilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararının hukuka aykırı olduğunu ortaya koyan ve davacının 26/11/2007 tarihinde müdahillik talebi kabul edilen ...

İdare Mahkemesinin E…. sayılı dosyasında en geç yürütmenin durdurulması kararı üzerine tesis edilen … günlü, … sayılı mühürleme işlemi ile davacının eylemin idariliğinden haberdar olduğu, mühürleme işleminin tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde mühürleme işleminin iptali istemli veya mühürleme işlemin iptali ile birlikte mühürleme işleminden doğan zararına yönelik tam yargı davası açabileceği gibi eylemin idariliğinin öğrenildiği 08/10/2008 gününden itibaren bir yıl içinde davalı idareye başvurarak hakkın yerine getirilmesini istemesi ve bu isteğin kısmen veya tamamen reddi halinde,

bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde tam yargı davası açması gerekirken, anılan mühürleme işlemine karşı dava açmadığı, idarenin eyleminin idariliğinin öğrenildiği tarihin üzerinden yaklaşık 12 yıl geçtikten sonra 22/10/2020 günü davalı idareye başvuruda bulunduğu, anılan başvurunun ise … günlü, … sayılı işlemle reddedildiği görüldüğündeni iş bu davanın esasının süre aşımı yönünden inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunması nedeniyle, istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; davaya konu bilet satış gişesinin kendisine devredilmesi yönünde ... tarafından yapılan idareye yapılan başvuru üzerine Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı encümen kararı ile bilet satış gişesinin tarafına devrinin kabulüne karar verildiği,

işyerinde faaliyete başlanıldıktan sonra önceki işleten ...'ın mirasçılarından biri tarafından işyerinin … tarafından davacıya devrinin kabulüne ilişkin Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararının, bu karara istinaden davacı adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının ve işyerinin ...'a devrinin kabulüne ilişkin … günlü, … sayılı Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davalarda bu işlemlerin iptaline karar verildiği,

işyerinin kendisine devri öncesinde …'ın tek başına işletme hakkı ile ilgili işlem yapma yetkisi ve diğer mirasçıların buna ilişkin muvafakatleri bulunmamasına rağmen işletme hakkının ...'a devrinin kabulünde idarenin ihmal ve kusurunun bulunduğu, bu kusur neticesinde işyerinin tahliye edildiği,. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan alacak davasının istinaf aşamasında. Bölge Adliye Mahkemesi ...

Hukuk Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararında yapılan işlemlerde idarenin kusurlu olduğunun açıkça belirtildiği, zararı doğuran eylem ve işlemlerin idarilik unsurunun işbu kararla sabit olduğu, davalı idarenin kusurlu eylem ve işlemleri neticesinde zararın doğduğunun adli yargıda yapılan bu başvurular neticesinde ortaya çıktığı, bu sebeple davanın süre aşımı yönünden reddi yolunda verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesinin 12/10/2021 günlü, E:2021/6429, K:2021/4492 sayılı gönderme kararı ile Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait şehirlerarası otobüs terminalinde bulunan … (…) numaralı bilet satış gişesinin Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı Encümen kararı ile ...'a ihale yolu ile kiralandığı, ...'ın 23/10/2005 tarihinde vefat etmesi üzerine ...'ın mirasçılarının işyerindeki haklarını mirasçılardan ...'a devrettiklerine ilişkin feragatnamenin ibraz edildiğinden bahisle Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı ile anılan bilet satış gişesinin ...'a devrinin kabulüne karar verildiği,

sonrasında Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı ile de anılan bilet gişesinin ... tarafından davacı şirkete devrine onay verilip, davacı şirketle idare arasında 1 yıllık kira sözleşmesi imzalandığı, davacı adına düzenlenen … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile davacı şirket tarafından faaliyet gösterilmeye başladıktan sonra bilet satış gişesinin davacı şirkete devrine ilişkin Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararının ve bu karara istinaden davacı adına düzenlenen … günlü,

… sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle ... mirasçılarından ... tarafından açılan davada, miras bırakan ...'ın mirasını almaya hak kazanan mirasçıların söz konusu işyerinin işletmesini yürüten mirasçılardan ...'a verdikleri vekaletnamenin muris ... adına kayıtlı vasıtalar üzerindeki hak ve tasarrufların kullanımına yönelik olması ve bu vekaletnamenin diğer miras konusu hak ve tasarrufların kullanımını içermemesi nedeniyle anılan vekaletnamenin feragatname olarak nitelendirilmek suretiyle bilet satış gişesinin ...'a devredilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle.

İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K: … sayılı kararıyla tüm bu işlemlerin iptaline karar verildiği, işbu karar öncesi verilen 02/07/2008 günlü yürütmeyi durdurma kararı uyarınca … günlü, … sayılı işlemle davalı idare tarafından işyerinin eski hale getirilerek belediyeye teslimine karar verildiği, akabinde ise … günlü, … sayılı işlemle tahliye kararı alındığı, ... mirasçılarından ... tarafından işyerinin ...'a devrinin kabulüne ilişkin Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümenin … günlü, … sayılı kararının da iptalinin istendiği davada da aynı gerekçeyle ...

İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile bu işlem yönünden iptal kararı verildiği, anılan mahkeme kararların kesinleştiği, davacı tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … esasına kayden ... ve davalı idareye karşı açılan alacak davasında ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile 219.233,11-TL devir bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsiline karar verdiği, anılan kararın. Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile davalı Eskişehir Belediye Başkanlığı yönünden kaldırılmasına, dosyanın görevli ve yetkili. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzine karar verildiği,.

Asliye Ticaret Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile 12.100,00-TL devir ücreti ve 6,00-TL işyeri açma izin harcı toplamı olan 12.106,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte Eskişehir Belediye Başkanlığından tahsiline karar verildiği, bu karara karşı tarafların yapmış olduğu istinaf başvurusu üzerine. Bölge Adliye Mahkemesi ...

Hukuk Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile işletme hakkı ile ilgili işlem yapma yetkisi bulunmamasına rağmen işletme hakkının ...'a devredilmesinde ve devir esnasında ... mirasçılarının muvafakatinin alınmaması nedeniyle yapılan tüm idari işlemlerden ötürü Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının kusurlu olduğu gerekçesine yer verilip, tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği,

idarenin kusurlu olduğunun işbu istinaf kararı ile öğrenildiğinden bahisle işyeri devir bedeli zararından kaynaklanan 219.233,11-TL tazminatın ödeme tarihi olan 17/11/2006 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 7. maddesinde, idare mahkemelerinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayan 60 gün olduğu kurala bağlanmış olup, 12.maddesinde.

"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştay'a, İdare ve Vergi Mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarının birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler.

Bu nedenle de ilgililerin 11.madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.", 11.maddesinde; ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İsteğin reddedilmesi ve reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemler; idari makam ve mercilerin idari faaliyetleriyle ilgili alanda, idare hukuku çerçevesinde, tek taraflı irade açıklamasıyla hukuk aleminde sonuç doğuran, kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikteki tasarruflarıdır. Temelinde bir idari karar veya işlem olmayan, fizik alanında görülen iş, hareket, ameliye ve çalışmalar ile idarenin hareketsiz kalması ise idari eylem olarak adlandırılmaktadır. İdari işlemler, hukuk aleminde değişiklik yapan, yenilik doğuran irade açıklamalarını yansıtmakta iken; idari eylemler, esas olarak maddi alemde değişiklik ve yenilik meydana getirmekte, sadece ilgililerin hak ve yetkilerini kullanmaları koşuluyla hukuki etki ve sonuç doğurabilmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; mülkiyeti Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait şehirlerarası terminalde bulunan … (…) numaralı bilet satış gişesinin işleteni ...'ın vefatı üzerine anılan işyerinin … günlü, … sayılı Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile ...'a devrinin kabulüne karar verilmesi sonrasında taraflar arasındaki devir sözleşmesine istinaden Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararıyla bilet satış gişesinin davacı şirkete devrinin kabulüne karar verilip, peşine davacı şirket adına … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği,

... mirasçılarının tümünün miras hakkı bulunan işletmenin mirasçı ... tarafından davacıya devri hususunda diğer mirasçılar olarak muvafakatlerinin bulunmadığından bahisle ... mirasçısı ... tarafından işyerinin ...'dan davacıya devrinin kabulüne ilişkin kararın, bu karara istinaden davacı adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatın iptali istemiyle açılan ve davacının davalı idare yanında müdahil olduğu davada; ...'ın mirasını almaya hak kazanan mirasçıların işyerinin işletmesini yürüten mirasçı ...'a verdikleri vekaletnamenin muris adına kayıtlı vasıtalar üzerindeki hak ve tasarrufların kullanımına yönelik olduğu,

bu vekaletnamenin diğer miras konusu hak ve tasarrufların kullanımına ilişkin olmaması nedeniyle vekaletnamenin feragatname olarak nitelendirilmek suretiyle sözkonusu bilet satış gişesinin ...'a devredilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlemlerin iptali yolunda ...

İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın Danıştay Sekizinci Dairesinin 07/02/2012 günlü, E:2009/3109, K:2012/396 sayılı kararı ile onanıp, aynı Dairenin 25/05/2012 günlü, E:2012/3368, K:2012/3994 sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar verildiği, ... mirasçısı ... tarafından işyerinin ...'a devrinin kabulüne ilişkin encümeni kararının, işyerinin davacıya devrinin kabulüne ilişkin işlemin ve bu karara istinaden davacı adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatın iptali istemiyle açılan ve davacının yine davalı idare yanında müdahil olduğu davada; ...

İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla işyerinin ...'a devrinin kabulüne ilişkin encümeni kararının yine aynı gerekçeyle iptaline, diğer işlemler yönünden Mahkemenin E:… sayılı dosyasında karar verildiğinden karar verilmesine yer olmadığı yönünde verilen kararın Danıştay Dairesinin 07/02/2012 günlü, E:2009/3108, K:2012/397 sayılı kararı ile onanıp, aynı dairenin 28/03/2013 günlü, E:2012/4302, K:2013/2461 sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar verildiği, davacı tarafından açılan alacak davasının istinaf aşamasında.

Bölge Adliye Mahkemesi ...

Hukuk Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile davalı idarenin işlem yapma yetkisi bulunmamasına rağmen işletme hakkının ...'a devredilmesi ve devir esnasında ... mirasçılarının yine muvafakatinin alınmaması dolayısıyla idarenin kusurlu olduğunun öğrenildiğinden bahisle idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddia edilerek mahkeme kararıyla ruhsat iptaline karar verilen işyerinin mühürlenerek tahliye edildiğinden bahisle işyerine ilişkin ödenen devir bedeline yönelik 219.233,11-TL maddi zararın tazmini istemiyle idareye yapılan 22/10/2020 günlü başvurunun 28/10/2020 tarihli işlemle reddi üzerine 07/01/2021 tarihinde bakılan davanın açıldığı

anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından uğranıldığı ileri sürülen zararın, idari eylemden değil, işlemler zincirinin en başında idare tarafından ...'ın mirasçıların işyerinin işletmesini yürüten mirasçı ...'a verdikleri vekaletnamenin muris adına kayıtlı vasıtalar üzerindeki hak ve tasarrufların kullanımına yönelik olmasına karşın, bu vekaletnamenin işyerinin işletme hakkından feragat olarak hatalı nitelendirilmesi suretiyle hukuka aykırı şekilde tesis edilen işyerinin ...'a devrinin kabulüne ilişkin idari işlemden kaynaklandığı,

dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca işyerinin ...'a devrinin kabulüne ilişkin … günlü, … sayılı Eskişehir Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan ve davacı şirketin de idare yanında davalı olduğu davada, karar düzeltme talebinin reddine dair Danıştay Sekizinci Dairesinin 28/03/2013 günlü, E:2012/4302, K:2013/2461 sayılı kararının davacı şirkete tebliğ edildiği 17/06/2013 gününden itibaren altmış gün içinde doğrudan veya 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca idareye yapılacak başvurunun reddi üzerine dava açılması gerekirken;

bu süreler geçirildikten sonra dava açma süresini canlandırıcı mahiyette olmayan 22/10/2020 günlü başvurunun reddi üzerine 07/01/2021 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmaktadır.

Bu durumda, davanın süre yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedilmesi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.