Danıştay 2. Daire E.2021/1927 K.2022/2277

2- … Bakanlığı

VEKİLİ : …

3- … Müdürlüğü VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

Dava; polis memuru olarak görev yapmakta iken, 28/03/2010 tarihinde katıldığı Komiser Yardımcılığı Kursu Sınavında başarısız olan ancak akabinde gerçekleştirilen Yurt Dışı Misyon Koruma Sınavını kazanarak Rodos Başkonsolosluğunda ataşe olarak göreve başlayan davacının,

anılan Komiser Yardımcılığı Kursu Sınavında yer alan bazı soruların mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine yapılan yeni değerlendirmede başarılı duruma gelmesi neticesinde kursa katılma hakkının yurt dışı misyon koruma görevi süresince saklı tutularak daha sonra açılacak ilk kursa kabul edilmesi talebiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğünün … günlü, … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 10/08/2001 günlü,

24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmelik'in 47. maddesinin ve 17/09/2003 tarihli Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönerge'nin 12. maddesinin 4. fıkrası ile 17. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu Yönetmeliğin 34. maddesinde yer alan " sınava çağrılmalarına rağmen; askerlik hizmeti, yurt dışı misyon koruma, yurt dışı kurs ... mazeretleri sebebiyle sınava giremeyenler, mazeretin bitiminden sonra açılacak ilk sınava iştirak ettirilirler." şeklindeki düzenlemenin aynı Yönetmeliğin 47. maddesinde yer almamasının Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği; yönerge ile de eksik düzenleme yapıldığı, kazanılmış hakkı korunarak yurt dışı misyon koruma görevinin mazeret sayılarak, bu görevin bitiminden sonra açılacak ilk kursa iştirak edilmesinin sağlanması yolunda bir düzenleme yapılmasının hakkaniyet ilkesine uygun olacağı, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMASI

Cumhurbaşkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir. İçişleri Bakanlığı tarafından; savunma süresinde verilmemiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; davacının, 03/10/2011 tarihinde başlayan Komiser Yardımcılığı Kursuna katılmadığından, mevzuat gereği bir başka kursa çağırılmasına hukuken imkan bulunmadığı; Davaya konu düzenleyici işlemlerin üst hukuk normlarına uygun olduğu,

Komiser yardımcılığı kursu ve sınavlarına ait tüm iş ve işlemleri düzenleyen 3201 Sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesi ile Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmelik ve Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönergenin 27/03/2015 günlü, 6638 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırıldığı yolunda savunma yapılmıştır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Düzenleyici işlemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına, bireysel işlem yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; polis memuru olan ve 2010 yılında yapılan komiser yardımcılığı sınavında başarılı sayılarak 2011 Ekim dönemi için açılan kursa çağrılan davacının; güvenlik ataşesi olarak Rodos Başkonsolosluğunda Yurt dışı misyon koruma görevinde bulunduğundan bahisle anılan kursa katılma hakkının saklı tutulması istemiyle yaptığı başvurusunun reddine dair İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün … günlü, … sayılı işlemi ile, 17/09/2003 tarihli Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönergenin 12/4 ve 17/1 maddelerinin ve 10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğin 47’nci maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

3201 sayılı Emniyet Hizmetleri Kanununun “Terfi ve atama” başlıklı 55’inci maddesinin onbirinci fıkrasında, ihtiyaç halinde meslekte fiilen altı yılını dolduran, 37 yaşından gün almamış olan ve yönetmelikte belirtilen diğer nitelikleri taşıyan polis memurlarından, yönetmelik hükümlerine göre açılacak komiser yardımcılığı sınavını kazanıp dokuz aydan az olmamak üzere eğitim kursunu başarıyla bitirenlerin komiser yardımcılığı rütbesine atanacağı;

maddenin son fıkrasında da, rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin esas ve usullerin bu Kanun'un yayımı tarihinden itibaren üç ay içerisinde çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmış, bu hükme dayanılarak, 10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğinin 41’inci maddesinde, Genel Müdürlükçe, kısa ve uzun vadeli kadro planları yapılarak, yıllık amir ve memur ihtiyacının belirleneceği;

polis amirine ihtiyaç duyulması halinde, boş kadro sayısına göre polis memurları için komiser yardımcılığı kursu açılacağı; polis memurlarının komiser yardımcılığına terfi edebilmesi için açılacak komiser yardımcılığı kursunu ve kurs süresi içerisinde kadroda uygulama eğitimini başarı ile tamamlamalarının şart olduğu.

43’üncü maddesinde, başvuru niteliklerini taşıyan polis memurlarının, komiser yardımcılığı kursu için hazırlanacak çoktan seçmeli yazılı test sınavına alınacağı.. başarı sırasının tespitinde eşit puanın önlenmesine yönelik sınav tekniği ve bu Yönetmelikte yer almayan polis memurluğundan komiser yardımcılığına yükselme ve komiser yardımcılığı kursuna ilişkin diğer hususların, Eğitim Daire Başkanlığınca yayınlanacak yönerge ile belirleneceği.

47’nci maddesinde de, idarece kabul edilebilir mazeretleri sebebiyle kursun başlama tarihinden en çok 5 ders günü sonra kursa iştirak edenlerin devam etmedikleri sürenin devamsızlıktan sayılmayacağı.

5 ders günü içinde kursa katılmayanların (ise) kursa kabul edilmeyecekleri belirtilmiş, 17/09/2003 tarihli Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönergenin 12’nci maddesinin dördüncü fıkrasında, yazılı sınav sonuçlarının, o dönem açılan Komiser Yardımcılığı Sınavı kursu için geçerli olduğu; sınavı kazanan adayların, bu yönergenin 17’nci maddesinin birinci fıkrasına göre o dönem için açılan kursa katılmazlarsa daha sonra hiçbir hak iddia edemeyecekleri.

17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, idarece kabul edilebilir mazeretleri sebebiyle kursun başlama tarihinden en çok 5 ders günü sonra kursa iştirak edenlerin devam etmedikleri sürenin devamsızlıktan sayılmayacağı; herhangi bir nedenle 5 ders günü içinde kursa katılmayanların kursa kabul edilmeyecekleri, açıklanmıştır.

Yönetmeliklerde değinilmeyen hususlarda üst makamlar tarafından alt makamlara verilen buyruk, talimat ve direktiflerin yazılı olduğu belge olarak tanımlanan “Yönerge”ler, idari işlemlerin düzenleyici işlemler kategorisinde değerlendirildiğinden, alt düzeydeki düzenleyici işlemlerin üst düzeydeki düzenleyici işlemlere aykırı olmaması, yani geçerliliklerinin üstteki norma dayanması şeklinde özetlenebilecek normlar hiyerarşisi ilkesinin, yönergeler yönünden yapılacak hukuka uygunluk denetiminde de göz önünde bulundurulması zorunludur.

Davada iptal istemine konu Yönetmelik ve Yönerge hükümlerinin, normlar hiyerarşisi ilkesi çerçevesinde hukuka uygunlukları bakımından yapılan inceleme sonucu. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğin, 3201 sayılı Kanunun yukarıda anılan 55’inci maddesinde verilen yetkiye dayandığı ve yetki kuralında çerçevesi çizilen hususları düzenlediği.

Yönetmeliğin “YEDİNCİ BÖLÜMÜ”nde polis memurluğundan komiser yardımcılığına terfiye ilişkin esaslara yer verildiği; polis memurlarının komiser yardımcılığı rütbesine yükselmesinde uygulanacak esas ve usuller ile sınav ve eğitimleri ile ilgili hususları düzenleyen Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönerge’nin de, bu Bölümde yer alan (yine yukarıda anılan) 43’üncü maddenin verdiği yetkiye dayanılarak yayımlandığı anlaşılmakla, iptallerini gerektirir herhangi bir hukuka aykırılığa rastlanılmamıştır.

Her ne kadar.

Başkomiserlik rütbesinden Emniyet Amirliği rütbesine, 3’üncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinden, 2’nci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi etmek üzere sınava girecekler için Yönetmeliğin 34’üncü maddesinde kabul edilen mazeretlerin (askerlik hizmeti, yurt dışı misyon koruma, yurt dışı kurs ve diğer görevler ile tedavi ve istirahat), polis memurluğundan komiser yardımcılığına terfi edecekler için açılan kurslara katılacaklar yönünden de geçerli olduğu yolunda bir düzenleme bulunmaması.

47’nci maddesinde de, “idarece kabul edilebilir mazeretler”in ise yalnızca kursun başlama tarihinden en çok 5 ders günü için devamsızlıktan saymama için neden kabul edilmesi, bu yönüyle Yönetmelikte eksik düzenleme bulunduğu kabulüne götürse de, bu husus düzenleyici işlemin iptali sonucunu doğuracak hukuka aykırılık olarak görülmemiştir.

Bununla birlikte; Yönetmeliğin 34’üncü maddesinde polis amirlerinin rütbe terfi sınavına giremeyenler için mazeret kabul edilen “yurt dışı misyon koruma” görevi dolayısıyla komiser yardımcılığı kursuna katılamayan davacı yönünden de mazeret kabul edilmesi, eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun olacağından, davacı hakkında tesis edilen … günlü, … sayılı işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davanın, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğin 47’nci maddesi ile Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönergenin 12/4 ve 17/1 maddelerinin iptali istemine yönelik kısmının reddi; kısmen kabulü ile, 2011 Ekim dönemi için açılan kursa katılma hakkının saklı tutulması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair … günlü, … sayılı işleminin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onikinci Dairesi tarafından Danıştay Beşinci Dairesine; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada; 09/07/2018 günlü, 30743 sayılı (3. Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 218 ve 219. maddeleri uyarınca (mülga) Başbakanlık yerine Cumhurbaşkanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava dosyasının incelenmesinden; polis memuru olarak görev yapmakta iken, 28/03/2010 tarihinde katıldığı Komiser Yardımcılığı Kursu Sınavında başarısız olan ancak akabinde gerçekleştirilen Yurt Dışı Misyon Koruma Sınavını kazanarak Rodos Başkonsolosluğunda ateşe olarak göreve başlayan davacının,

anılan Komiser Yardımcılığı Kursu Sınavında yer alan bazı soruların mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine yapılan yeni değerlendirmede başarılı duruma gelmesi neticesinde kursa katılma hakkının yurt dışı misyon koruma görevi süresince saklı tutularak daha sonra açılacak ilk kursa kabul edilmesi talebiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğünün … günlü, … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 10/08/2001 günlü,

24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmelik'in 47. maddesinin ve 17/09/2003 tarihli Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönerge'nin 12. maddesinin 4. fıkrası ile 17. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55/11. maddesinde; "İhtiyaç halinde meslekte fiilen altı yılını dolduran, 37 yaşından gün almamış olan ve yönetmelikte belirtilen diğer nitelikleri taşıyan polis memurlarından, yönetmelik hükümlerine göre açılacak komiser yardımcılığı sınavını kazanıp dokuz aydan az olmamak üzere eğitim kursunu başarıyla bitirenler komiser yardımcılığı rütbesine atanır." hükmü yer almıştır.

10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğin "Komiser Yardımcılığı Kursu" başlıklı 41. maddesinde.

"Genel Müdürlükçe, kısa ve uzun vadeli kadro planları yapılarak, yıllık amir ve memur ihtiyacının belirleneceği, polis amirine ihtiyaç duyulması halinde, boş kadro sayısına göre polis memurları için komiser yardımcılığı kursu açılacağı, polis memurlarının komiser yardımcılığına terfi edebilmesi için açılacak komiser yardımcılığı kursunu ve kurs süresi içerisinde kadroda uygulama eğitimini başarı ile tamamlamasının şart olduğu belirtilmiş, "Kursa devam mecburiyeti" başlıklı 47. maddesinde ise.

"İdarece kabul edilebilir mazeretleri sebebiyle kursun başlama tarihinden en çok 5 ders günü sonra kursa iştirak edenlerin devam etmedikleri süre devamsızlıktan sayılmaz. 5 ders günü içinde kursa katılmayanlar kursa kabul edilmezler. Kursiyerlere kurs müddetinin 1/10 ders günü oranında izin verilebilir. İzinli, raporlu veya izinsiz olarak kurs süresinin 1/10 ders gününden fazla devamsızlığı olan personelin kursla ilişiği kesilir.

Mazeretsiz olarak devamsızlık sebebiyle ilişiği kesilenler hakkında Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü hükümleri uygulanarak bir daha herhangi bir kursa iştirak ettirilmezler." hükmüne yer verilmiştir.

17/09/2003 tarihli Bakan Oluru ile yürürlüğe konulan Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönerge'nin 12/4. maddesinde; yazılı sınav sonuçlarının, o dönem açılan Komiser Yardımcılığı Sınavı kursu için geçerli olduğu, sınavı kazanan adayların, bu Yönergenin 17. maddesi birinci fıkrasına göre o dönem için açılan kursa katılmazlarsa daha sonra hiçbir hak iddia edemeyecekleri hüküm altına alınmış, 17/1. maddesinde de; "İdarece kabul edilebilir mazeretleri sebebiyle kursun başlama tarihinden en çok 5 ders günü sonra kursa iştirak edenlerin devam etmedikleri süre devamsızlıktan sayılmaz. Herhangi bir nedenle, 5 ders günü içinde kursa katılmayanlar kursa kabul edilmezler." hükmü öngörülmüştür.

Dava Konusu Düzenleyici İşlemler Yönünden;

27/03/2015 günlü, 6638 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu, Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 22. maddesi ile 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesi değiştirilerek yeniden düzenlenmiştir.

Dava konusu edilen 10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğin, 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğin 41. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle;

davaya konu 47. maddesi ve 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin on birinci fıkrası ile 10/08/2001 tarihli ve 24489 sayılı söz konusu Yönetmeliğin 43/5. maddesine dayanılarak hazırlanan 17/09/2003 tarihli Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönerge'nin 12. maddesinin 4. fıkrası ile 17. maddesinin 1. fıkrası yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşılmış olup, söz konusu düzenlemelerin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

Ancak, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre irdeleneceği, bireysel işlemin tüm sonuçları ile birlikte ortadan kaldırılmadığı sürece, anılan işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin sonradan yürürlükten kaldırılmasının söz konusu bireysel işlemle ilgili olarak açılan davanın sonuçlanmasına engel oluşturmayacağı açıktır. Davacının komiser yardımcılığı kursuna katılma hakkının yurt dışı misyon koruma görevi süresince saklı tutularak daha sonra açılacak ilk kursa kabul edilmesi talebiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin bireysel işlem yönünden;

Uyuşmazlık konusu olayda, 28/03/2010 tarihinde gerçekleştirilen komiser yardımcılığı sınavına katılarak başarısız olan davacının, bu sınava yönelik açılan iptal davası sonucunda verilen yargı kararı üzerine yapılan yeni değerlendirmede asil sırada sınavı kazanabilme ihtimalini bilmesinin mümkün olamayacağı, bu bağlamda söz konusu sınavın akabinde yapılmış olan dış temsicilik misyon koruma sınavına katılarak başarılı olması neticesinde 01/01/2011 tarihi itibarıyla ...

Başkonsolosluğunda Ataşe olarak görevlendirilen davacının yurtdışı misyon koruma görevinde bulunmasının kabul edilebilir bir mazaret olduğu dikkate alındığında, sonradan mahkeme kararı neticesinde meydana gelen ve lehine hak doğuran hukuki durumdan davacının yararlandırılmamasının hakkaniyete uygun düşmeyeceği sonucuna varıldığından, tesis edilen bireysel işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davalı idarece, polis amiri ihtiyacının karşılanması amacıyla komiser yardımcılığı kursu düzenlenmektedir. Polis Memurlarının Komiser Yardımcılığı Rütbesine Yükselme Sınavı ve Kursuna Dair Yönerge'nin 12. maddesi uyarınca komiser yardımcılığı kursu yazılı sınav sonuçlarının o dönem açılan komiser yardımcılığı kursu için geçerli olduğu ve sınavı kazanan adayların o dönem için açılan kursa katılmamaları halinde daha sonra hiçbir hak iddia edemeyecekleri hususları da göz önüne alındığında; davacının özel mazeretine dayalı olarak kursa katılma hakkının saklı tutulması isteğinin kabul edilmesi olanaklı değildir.

Bu durumda, yazılı sınav sonuçlarının, o dönem açılan Komiser Yardımcılığı Sınavı kursu için geçerli olması karşısında, davacının komiser yardımcılığı kursu yerine yurt dışı misyon koruma görevini tercih ederek o dönem için düzenlenen kursa katılma hakkından vazgeçtiği sonucuna varılmakta olup, davacının başvurusunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden çoğunluk kararına katılmıyoruz.