Danıştay 2. Daire E.2021/3860 K.2022/6217

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin işyeri ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamakla görevli kılınan belediye zabıtası, tespit ve belirlemeye ilişkin söz konusu yetki sınırlarını aşıp icrai işlem tesis etmek suretiyle, (icrai işlem tesisine ehil organın yerine geçerek) işlem (kapatma-faaliyete son verme işlemi) tesis etmeye hukuken ehil (ehliyetli/yetkili) olmadığından,

davacı şirket tarafından işletilen ve Bursa ili, Orhaneli ilçesi, … yolu kavşağında bulunan işyerinin, fırın olarak kullanılan kısmının ruhsatsız olarak çalıştırıldığından bahisle mühürlenerek faaliyetine son verilmesine ilişkin 03/07/2014 günlü mühürleme zabtının yetki yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; 03/07/2014 tarihinde yapılan incelemede davacının izinsiz olarak ekmek fırını çalıştırması nedeniyle anılan işyerinin mühürlendiği, davacı şirketin 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi kapsamında işyeri açıp çalıştırmasının mümkün olmadığı, davaya konu olan yapıda davacı şirket fırın ile lokanta arasına duvar inşa etmek suretiyle mevcut işletmeyi fırın ve lokanta olmak üzere iki ayrı işletmeye dönüştürmeyi amaçladığı, bu şekilde yapının niteliğinin değiştirildiği; belediye zabıtasının, usulüne uygun ve yetkili teknik personeller tarafından uygulanmış olan işyeri açma kapatma cezasını uygulamak üzere mühürleme işlemini yaptığı, icrai bir işlem tesis edilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine ve Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından işletilen ve Bursa ili, Orhaneli ilçesi, … yolu kavşağında bulunan işyerinin, fırın olarak kullanılan kısmının ruhsatsız olarak çalıştırıldığından bahisle mühürlenerek faaliyetine son verilmesine ilişkin 03/07/2014 günlü mühürleme zaptının düzenlenmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında; "Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular." düzenlemesine yer verilmiştir.

11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde. "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise.

"14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemleri yapma ve ruhsatları düzenleme yetkisi olan idarelere "yetkili idare" denilmekte olup, anılan idarelerin, başka bir kurum ya da kuruluşun iznini almadan işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleyecekleri, uyuşmazlık konusu olayda da, yetkili idarenin, ilçe belediyesi olduğu görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde ve ruhsatın iptali konusunda belediyenin yetkili olduğu açıktır. Yetkili idarelerce düzenlenen ruhsata dayalı olarak faaliyet gösterilen işyerlerinin, ruhsata uygun faaliyet gösterip göstermediğinin denetlenerek, ruhsat harici ya da ruhsata aykırı faaliyetlerinin tesbiti halinde, yine yetkili birimlerce gerekli tedbirlerin alınacağında kuşku yoktur. Nitekim, ruhsatlı işyerlerinin bu tür faaliyetlerinin tesbiti halinde, ruhsat dışı ya da ruhsata aykırı faaliyete son verilmesi için 15 gün süre verileceği, aykırılığın giderilmemesi halinde de ruhsatın iptal edileceği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Dava konusu işyerinin ruhsatsız işletilen fırın bölümü bakımından ise, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı yönünde bir kurala yer verilmiş iken, aynı Yönetmeliğin 32. maddesinin 9. fıkrasında; bu tür ruhsatsız işyerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı belirtilmiştir.

Görüldüğü üzere; sözü edilen düzenlemeyle, ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerler bakımından, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup, bu gibi ruhsatsız işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellenmesinin de, özel kolluk biriminin görev ve yetkileri arasında yer aldığında da kuşku yoktur.

Uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinde 03/07/2014 tarihinde yapılan denetimde işyerinde ruhsatsız olarak ekmek fırını çalıştırıldığının tespit edildiği ve 03/07/2014 tarihli tutanakla İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatına İlişkin Yönetmeliğin 6.maddesi ve Orhaneli Belediyesi Zabıta Yönetmeliğinin 58.maddesine istinaden işyerinin ön giriş kapısından mühürlenmek suretiyle işyeri faaliyetine son verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının işletmekte olduğu ekmek fırınının ruhsatsız olarak faaliyet göstermesi nedeniyle, zabıta marifetiyle mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, söz konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.