Danıştay 2. Daire E.2021/6035 K.2024/1825

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

...İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacıya verilen disiplin cezasının yasal dayanağını teşkil eden 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85 K:2016/3 sayılı kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle yasal dayanağı kalmayan Tüzük uyarınca davacıya disiplin cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan dava konusu işlemin hukuka aykırılığı ortaya konulduğundan işlem dolayısıyla uğradığı maddi zararın da tazmin edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle uğranılan zararın tazmini isteminin kabulu ile yapılan kesintinin davacıya ödenmesine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85 K:2016/3 sayılı kararında iptal hükmünün bir yıl sonra yürürlüğe girmesinin uygun görüldüğü, bu süre içerisinde yeni bir kanuni düzenleme yapılıncaya kadar uygulanacak olan yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yargısal denetimin yapılması gerektiği, aksi halin disiplin cezasına konu fiilin yaptırımsız kalması sonucunu doğuracağı, dava konusu edilen işlemin tesis edildiği dönemde yürürlükte olan mevzuata göre tesis edildiği ve işlemin hukuka uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara Emniyet Müdürlüğü kadrosunda Komiser olarak görev yapan davacının İstihbarat Dairesi Başkanlığı hizmetlerinde kullanılan ... (...) plakalı aracı istirahatliyken sevk ve idare ettiği sırada maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı ve araçta hasar meydana getirdiği, kendisine tahsis edilen resmi aracı istirahatli iken görev harici kullanmak suretiyle devletin araç ve gereçlerini özel işlerinde kullandığı gerekçesiyle Emniyet Teşilatı Disiplin Tüzüğü'nün 5/A-15 maddesi uyarınca ''3 günlük aylık kesimi'' cezası ile tecziye edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... karar nolu işleminin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle temyizen görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 153. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında, "Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.

İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar." hükmü yer almış.

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin 3. fıkrasında da, bu düzenleme doğrultusunda, Anayasa Mahkemesinin, gerekli gördüğü hâllerde, Resmi Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi, bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesinin, 29/01/2016 günlü, 29608 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararıyla, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesi Anayasa'ya aykırı görülerek iptal edilmiş ve anılan kararın Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin 3. fıkrası gereğince, Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesi ayrıca karara bağlanmıştır.

Anayasa Mahkemesi tarafından, Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl süre ile yürürlüğe girmesinin ertelenmiş olması, Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluğu doldurmak üzere yasama organına bir yıl süre verilmesi amacını taşımakla birlikte, bir diğer amaç da, iptal kararı nedeniyle ortaya çıkacak olan hukuksal boşluğun kamu düzenini ihlal edici nitelikte görülmesi nedeniyle Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin bir yıl süreyle yürürlükte kalmasının sağlanmasıdır.

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında; yukarıda açıklanan hususlar gözetilmeden, Anayasa Mahkemesi kararının yalnızca iptal hükmü nazara alınıp, bir yıl ertelenmesine ilişkin kısmının dikkate alınmaması hukuken kabul edilemez. Bu durumun, ülke iç güvenliğinden sorumlu olan ve denetimi ve disiplini de, yaptığı vazife kadar önemli olan emniyet teşkilatının, disiplin mevzuatı olmadan hareket etmesine ve kamu hizmetinin aksamasına sebep olacağı açıktır.

Dolayısıyla kamu yararını olumsuz yönde etkileyecek hukuksal bir boşluğun doğmamasını teminen getirilen bu sürenin yalnızca yasama organına yönelik olduğunun kabulü, öncelikle iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihin ayrıca belirlenmesine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararına, bunun yanı sıra Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında yer alan, Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayacağı kuralına aykırılık teşkil edecektir.

Bu nedenle, temyize konu İdare Mahkemesi kararının verildiği tarih itibarıyla henüz yürürlüğe girmediği açık olan Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararının bakılan davada uygulanması mümkün değildir. Aksi yöndeki düşüncenin kabulü halinde, Anayasa'nın 153. maddesi hükümleri ihlal edilecek ve hukuki boşluğa sebebiyet verilecektir. Bu durum ise, Anayasa Mahkemesinin anılan kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih ile kararın yürürlüğe gireceği tarih arasındaki dönemde idarece disipline aykırı eylemlere hiçbir disiplin cezası verilememesi ve daha önce verilip de henüz yargılama süreci devam eden tüm disiplin cezalarının da iptali sonucunu doğuracak, böylece azımsanmayacak bir süreçte işlenen ve disiplin cezasını gerektiren tüm fiiller yaptırımsız kalacaktır.

Bu durumda, uyuşmazlığın görüldüğü tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesinin anılan kararının henüz yürürlüğe girmemiş olması ve dolayısıyla Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin yürürlükte olduğu hususu nazara alındığında, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gerekçe alınıp dava konusu işlem hakkında, belirtilen gerekçeyle iptal hükmü kurulması yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, 08/03/2018 günlü, 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirleri ve kurulları, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususlar düzenlenmiştir.

Bu nedenle, İdare Mahkemesince, dava konusu uyuşmazlığın; disiplin cezası verilmesini gerektiren fiilin düzenlendiği Tüzük hükümleri ile 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun hükümlerinin "lehe olan normun uygulanması ilkesi" çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle uyuşmazlığın esası incelenerek karar verilmesi gerekmektedir.