Danıştay 2. Daire E.2021/8326 K.2023/4664

Dava Konusu İstem

Dava, Malatya ili, Darende İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının, "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7. maddesinin (D-2) bendi uyarınca ve aynı Tüzük'ün 15. maddesinin tatbiki suretiyle "10 ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı İl Polis Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti :... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:...

K:... sayılı temyize konu kararıyla; davacının grup mukayyitliği görevini yürütmek üzere polis memuru olarak görev yaptığı ilçe emniyet müdürlüğünün nezarethanesinin bulunmamasına karşın burada uygulanan gözaltı işlemi sonucu, şüphelinin nezarethaneler için öngörülen fizikî şartlara sahip başka yere nakledilmediği gibi teknik cihazla kayıt altına alınmaması ve gözetim altında tutmakla personel görevlendirmesi yapılmaması sonucu amir odasında bulunan kalorifer peteğine kelepçeli vaziyette iken kaçması olayının davacının adli kolluk görevinin ifasında kusura dayalı veya ihmali herhangi bir davranışından kaynaklanmadığı anlaşıldığından,

korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü olmadığı şüphelinin uyanık davranmayarak ya da gerekli önlem almayarak kaçmasına neden olduğundan bahisle ve bir alt cezanın tatbiki suretiyle 10 ay kısa süreli durdurma cezası ile cezalandırılması yönünde alınan dava konusu il polis disiplin kurulu kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Beşinci Dairesinin 27/06/2019 günlü, E:2016/19680, K:2019/4402 sayılı kararıyla, temyize konu İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, olay esnasında şüphelilerin uyuşturucu kaçakçılığı gibi önemli bir suçtan dolayı gözaltına alındıkları göz önüne alındığında, şüpheli şahsın tek başına bir odaya konulup tek elinden kelepçelenmek suretiyle muhafaza altına alınması durumunda davacının daha dikkatli ve duyarlı hareket etmesinin görevinin gereği olduğunu bilmesine rağmen, gerekli hassasiyeti ve dikkati göstermediğinin açık olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Düzeltilmesi istenen kararın yöntem ve yasaya uygun olduğu, bu nedenle istemin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının, gerekçe değiştirerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının onanmasına dair Danıştay Beşinci Dairesinin 27/06/2019 günlü, E:2016/19680, K:2019/4402 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşturucu madde kaçakçılığı iddiası ile gözaltına alınan M.Y. isimli şüphelinin 12/07/2013 günü Malatya Darende İlçe Emniyet Müdürlüğü Polis Merkezi Amirliğinde kalorifer peteğine kelepçeli vaziyette iken kelepçesini açmak suretiyle firar ettiğinin düzenlenen raporla tespiti üzerine, davacının da aralarında bulunduğu polis merkezi amirliğinde görevli personel hakkında disiplin soruşturmasına başlanılmıştır.

Bahse konu disiplin soruşturması sonucunda, davacının "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/D-2 maddesi uyarınca ve aynı Tüzük'ün 15. maddesinin tatbiki suretiyle "10 ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/D-2 maddesinde yer alan, "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak," fiili "24 ay uzun süreli durdurma" cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmış; aynı Tüzük'ün "Bir alt ceza verilmesi" başlıklı 15. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan metninde ise; "Kararın verildiği güne kadar geçmiş hizmetleri olumlu ve sicilleri iyi olan memurlara bu Tüzükte gösterilen cezanın bir derece aşağısı uygulanabilir." hükmüne yer verilmiştir.

08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı, Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendinin 2. alt bendinde ise; "Muhafazası veya sevkiyle yükümlü bulunduğu şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak." fiili 20 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ceza muhakemesi hukuku ve disiplin hukuku farklı kural ve ilkelere tabi disiplinlerdir. Disiplin hukuku, kurumun iç düzenini korumayı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yaptırımları ve bu yaptırımların uygulanmasındaki usul ve esasları düzenleyen bir hukuk alanıdır. Bazı hâllerde kamu görevlisinin fiili, ceza hukuku kapsamında suç tanımına uymasının yanı sıra disiplin hukuku yönünden de sorumluluk gerektiren bir mahiyet taşıyabilir. Bu çerçevede, fiilin sübutuyla ilgili olarak ceza mahkemesinin ulaştığı kanaatin dikkate alınması gerekmektedir

Uyuşmazlıkta, davacıya disiplin cezası verilmesine neden olan olayda, uyuşturucu madde kaçakçılığı iddiası ile gözaltına alınan M.Y. isimli şüphelinin 12/07/2013 günü İlçe Emniyet Müdürlüğü Polis Merkezi Amirliğinde kalorifer peteğine kelepçeli vaziyette iken kelepçesini açmak suretiyle firar etmesi üzerine,

kaçmaya imkan sağlama suçundan davacı hakkında adli yönden açılan davada, nezarethanenin olmamasının (davacının da aralarında bulunduğu) sanıkların sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı, nitekim bu durumda çok daha dikkatli ve özenli davranılması gerektiği, bu anlamda kaçan şahsın tek başına bir odaya konup tek elinden kelepçelenmek suretiyle muhafaza altına alınması nedeniyle görevli polis memuru olan sanıkların daha dikkatli hareket etmesinin görevleri gereği olduğu,

uyuşturucu madde imal ve ticareti suçundan gözaltına alınan şahsın muhafazasında görevli olan polis memuru sanıkların göstermeleri gereken dikkat ve özen yükümlülüğünü göstermemeleri nedeniyle kaçmaya imkan sağlama suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:... , K:... sayılı kararıyla davacının 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, bu durumda davacıya isnat edilen fiilin sübuta erdiği anlaşılmıştır.

Dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için davacının işlediği fiile hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin de belirlenmesi gerekmektedir.

Ceza hukuku kökenli bir ilke olan; ancak zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir.

İdare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.

Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.

Uyuşmazlığa konu disiplin cezasının tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/D-2 maddesinde; "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiili 24 ay uzun süreli durdurma ezasını gerektiren fiiller arasında düzenlenmiştir.

08/03/2018 günlü, 30354 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendinin 2. alt bendinde ise; "Muhafazası veya sevkiyle yükümlü bulunduğu şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak." fiilinin 20 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektirdiği kurala bağlanmıştır.

Bu durumda, her ne kadar davacıya isnat edilen "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiili sübuta ermiş ise de söz konusu fiilin cezasına ilişkin olarak 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile lehe düzenleme getirildiği, anlaşıldığından dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.