Danıştay 2. Daire E.2021/8541 K.2024/200

Dava Konusu İstem

Dava; Batman İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, Van Emniyet Müdürlüğünde görev yaptığı dönemde 29/09/2012 tarihinde yakalanan gümrük kaçağı sigaraların miktarlarını eksik göstermek suretiyle ''yetki ve nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak'' fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü’nün 8/7. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de anılan Tüzüğün 15. maddesi uygulanmak suretiyle "24 ay uzun süreli durdurma cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin ...günlü, ...sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Davanın başlangıç aşamasında davacı, 3 farklı fiili nedeniyle ''yetki ve nüfuzunu kendisine çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak'' fiilini işlediğinden bahisle alt ceza uygulaması yapılarak 3 defa ayrı ayrı 24 uzun süreli durdurma cezasıyla cezalandırıldığından, bu 3 cezanın iptali istemiyle dava açmıştır. ...İdare Mahkemesinin ...günlü, E:..., K:...sayılı kararıyla işin esası incelenerek davanın reddine karar verilmiş olup.

Danıştay Beşinci Dairesinin 17/10/2018 günlü, E:2016/23021, K:2018/16714 sayılı kararıyla, davacı hakkında farklı fiillerden dolayı tesis edilen disiplin cezaları arasında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunmadığı,

söz konusu disiplin cezalarına karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiği, bu nedenle tek dilekçe ile dava açılmasında 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi hükmüne uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararı bozulmuştur. ...İdare Mahkemesince anılan bozma kararına uyularak ...günlü, E:..., K:...sayılı kararla, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 5. maddesine uygun şekilde düzenlenerek dava açılması gerektiği belirtilerek dava dilekçesinin reddine karar verilmiş, davacı tarafından süresi içerisinde yeni dava dilekçesinin sunulması üzerine tekemmül işlemleri sağlandıktan sonra temyize konu karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ...İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde öngörülen ve davacı hakkında önerilen "meslekten çıkarma" cezasının Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunda görüşülmesi, Tüzüğün 15. maddesinde öngörülen koşulların varlığı halinde bir derece alt cezanın yine Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunca uygulanması gerektiği, bu kararın da meslekten çıkarma cezasında olduğu gibi, 3201 sayılı Kanun'un Ek 7. maddesinde yer alan hüküm gereğince, Bakan onayı ile kesinleşmesi gerektiği, Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulunda görüşülüp karara bağlanarak, Emniyet Genel Müdürlüğünün onayı ile tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun ek 5 ve ek 7. maddeleri uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulunca tesis edilen dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davacı tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Polis memuru olarak görev yapan davacının, Başkale ilçe Emniyet Müdürlüğü emrinde görev yaptığı dönemde, 29/09/2012 tarihinde yakalanan gümrük kaçağı sigaraların miktarlarını eksik göstermek suretiyle ''yetki ve nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak'' fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü’nün 8/7. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de anılan Tüzüğün 15. maddesi uygulanmak suretiyle "24 ay uzun süreli durdurma cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin ...günlü, ...sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde;

"Disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir.

...

C) Genel müdürlük merkez disiplin kurulu, emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarından;

1. Genel müdürlük, il, öğretim ve eğitim kurumları kadrolarındaki (8) inci meslek derecesinden (5) inci meslek derecesine (Bu derece dahil) kadar olan personele meslekten çıkarma cezası dışında kalan öteki disiplin cezalarını,

2. İl emniyet kadrolarındaki komiser muavini, komiser ve başkomiserler hakkında meslekten çıkarma cezasını,

3. Genel müdürlük merkez kuruluşu ve öğretim ve eğitim kurumları kadrolarındaki komiser muavini, komiser, başkomiserler ile genel müdürlük merkez kuruluşunda görevli polis memurları hakkında bütün disiplin cezalarını,

...

verebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 7. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde;

Disiplin Kurulunca verilen kararlardan:

B) Genel Müdürlük Merkez Disiplin Kurulu ile öğretim ve eğitim kurumlarındaki Polis Disiplin kurullarının meslekten çıkarma dışındaki kararları Emniyet Genel Müdürünün onayı; meslekten çıkarma kararları Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayı ile;

... kesinleşir.

(A) ve (B) bentleri uyarınca intikal eden ve Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görüş belirtilmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır.

İl Polis Disiplin Kurulunca verilen ve vali tarafından uygun görülmeyen kararlar Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca; Genel Müdürlük Merkez Disiplin Kurulu ile Öğretim ve Eğitim kurumlarındaki Polis Disiplin kurullarınca verilen ve Emniyet Genel Müdürü tarafından uygun görülmeyen kararlar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır.

Bakan yukarıdaki birinci fıkranın (A), (B) ve (C) bentleri uyarınca onayına sunulan kararları uygun görmediği takdirde, konu, Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metinlerine yer verilen Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Genel Müdürlük Merkez Disiplin Kurulunun kendi yetki alanına giren personel bakımından meslekten çıkarma cezası dahil bütün disiplin cezalarını verebileceği, ancak nihai ceza olarak meslekten çıkarma cezasının uygulanması durumunda ek bir usulî güvence olarak bu cezanın Yüksek Disiplin Kurulu görüşü ve Bakan onayı ile kesinleşeceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir.

Başka bir anlatımla, Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 5. ve Ek 7. maddeleri incelendiğinde; kanun koyucu tarafından Merkez Disiplin Kurulunca cezanın teklif edildiği ve Bakanlık makamınca cezanın verildiği bir sistemin öngörülmediği, ceza verme yetkisinin doğrudan merkez disiplin kuruluna ait olduğu, ancak bu noktada sonuç cezanın, meslekten çıkarma cezası olması durumunda, personel bakımından ikinci bir incelemeden sonra bu yaptırımın uygulanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.

Nitekim, 19/02/1980 tarih ve 2261 sayılı Kamu Güvenliğine ve Kolluk Hizmetlerinle İlişkin Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bunlara Yeni Hükümler Eklenmesi Hakkında Kanun ile 3201 sayılı Kanun'a "Ek Madde 2" olarak eklenen ve daha sonra 11/09/1987 günlü, 291 sayılı KHK ile "Ek Madde 5" olarak teselsül edilmiş olan maddenin gerekçesinde: "Emniyet örgütünde kurulacak disiplin kurullarının ceza verebilecekleri personel ve uygulayacakları cezalar bakımından yetki sınırlarını belirlemektedir.

Maddeye egemen olan görüşe göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunundaki, disiplin kurullarını ceza vermek için sadece görüş bildiren bir yer kabul eden ve ceza verme yetkisini merkezdeki atamaya yetkili amire bırakan sistem bırakılmakta ve disiplin kurulları, gösterilen yetki sınırları çerçevesinde disiplin cezası vermede birer karar yeri durumuna getirilmektedir.

Böylece 657 sayılı Kanun'a göre bugüne kadar uygulamada karşılaşılan, işlerin merkezde toplanması yüzünden disiplin cezalarının geç verilmesinden doğan sakınca giderilecek ve disiplin işleri büyük bir hız kazanmış olacaktır." şeklinde ifade edilen hususlar ile de bu duruma işaret edilmekte ve işlerin merkezde toplanması yüzünden disiplin cezalarının geç verilmesinden doğan sakınca giderilerek, disiplin işlerine hız kazandırılması hedeflenmektedir.

Bu durumda, somut olayda, meslekten çıkarma cezası yerine alt ceza uygulanmak suretiyle verilen ''24 ay uzun süreli durdurma'' cezası bakımından Merkez Disiplin Kurulunun bu cezayı vermeye yetkili makam olduğu ve nihai cezanın meslekten çıkarma cezası olmaması nedeniyle Yüksek Disiplin Kurulu ve Bakan onayı ile değil, 3201 sayılı Kanun'un Ek 7. maddesi uyarınca Emniyet Genel Müdürü onayıyla kesinleşeceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davanın esasının incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin yetkili makam tarafından tesis edilmediği gerekçesiyle iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/07/2020 günlü, E:2019/1831, K:2020/1425 sayılı kararı da bu yöndedir.