Danıştay 2. Daire E.2021/8744 K.2024/5590

Dava Konusu İstem

Dava; ... İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/D-2. maddesi uyarınca 24 ay uzun süreli durdurma cezasıyla tecziyesi gerekmekte ise de aynı Tüzük'ün 14. maddesi gereğince bir derece ağır ceza uygulanarak "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesinin... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; gözetim altında bulunan kişinin, nöbetinde firar etmesine sebep olan davacının, sübut bulan fiilinin karşılığında daha lehe düzenleme yapan 682 sayılı KHK'nın 8/5-c-2. (kararda sehven 8/5-C-c. yazılmıştır) maddesi uyarınca "20 ay uzun süreli durdurma" cezası ile cezalandırılması gerekmekte olup,

anılan KHK'da aynı suçun tekrar işlenmesinin bir derece ağır cezayı gerektirdiğine ilişkin düzenleme de bulunmaması nedeniyle aynı fiil için daha ağır yaptırım öngören Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiş olup; anılan karara karşı yapılan davalı idarenin istinaf başvurusu, ...

Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayıl kararıyla kabul edilerek, 682 sayılı KHK'nın 34. maddesinde yer alan "Bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun disipline ilişkin hükümleri uygulanır." hükmü uyarınca davacının eyleminin, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde yer alan tekerrüre ilişkin hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde lehe uygulanabilecek bir düzenlemenin olmadığının anlaşıldığı, bu durumda.

İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı, öte yandan. İdare Mahkemesince davacının eylemi ile tatbik edilen disiplin cezasına yönelik bir irdeleme yapılarak hüküm kurulması bakımından dosyanın Mahkemesine iadesi gerektiği gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, 2577 sayılı Kanun'un 45/5. maddesi uyarınca Mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar verildiği,...İdare Mahkemesinin ... günlü, E:...

K:... sayılı kararıyla; işin esası tekrar değerlendirilmek suretiyle, 682 sayılı KHK'nın 34. maddesinde yer alan "Bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun disipline ilişkin hükümleri uygulanır." hükmü uyarınca davacının eyleminin, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde yer alan tekerrüre ilişkin hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde lehe uygulanabilecek bir düzenleme olmadığından, lehe veya aleyhe bir değerlendirme yapılmaksızın davacıya isnat edilen fiilin sübut bulup bulmadığının inceleneceği; olayda.

27/05/2015 tarihinde ... Mahallesi ... Caddesinde meydana gelen silahlı saldırıda yaralanarak ... ...

İlkyardım Hastanesinde tedavi altına alınan ve muhtelif suçlardan arandığı tespit edilen şahsın, 02/06/2015 tarihinde gözetim altındayken kaçmasında nöbet yerini terk ettiği anlaşılan davacının, "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiilini işlediğinin sabit olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:... K:... sayılı temyize konu kararla; İdare Mahkemesi kararının dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; 682 sayılı KHK'nın lehe düzenleme getirdiği, İdare Mahkemesi kararı ile Bölge İdare Mahkemesi kararının karşı oyunda belirtilen hususlar dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davalı idare tarafından; dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/D-2. maddesi uyarınca 24 ay uzun süreli durdurma cezasıyla tecziyesi gerekmekte ise de aynı Tüzük'ün 14. maddesi gereğince bir derece ağır ceza uygulanarak "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde uzun süreli durdurma cezaları on iki, on altı, yirmi ve yirmi dört ay durdurma olarak düzenlenmiş, 7/D-2. maddesinde yer alan "Korunması ya da gönderilmesiyle yükümlü bulunduğu, sanık ya da suçluların uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiili, 24 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da da uzun süreli durdurma cezalarının süreleri aynı şekilde katagorize edilmişken, 8/5-c-2. maddesi ile "Muhafazası veya sevkiyle yükümlü bulunduğu şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak" fiilinin, 20 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektirdiği kurala bağlanmıştır.

Tüzük'ün dava konusu işlem tarihinde "Yinelenme" başlığını taşıyan 14. maddesinde, "Disiplin cezası verilmesine neden olmuş bir eylem, işlem, tutum veya davranışın cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde her yinelenmesinde bir derece ağır ceza uygulanır.

Aynı derecede cezayı gerektiren değişik eylem, işlem, tutum veya davranışlar nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü ve daha sonraki her uygulamasında da bir derece ağır ceza verilir." kuralı yer almıştır.

7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da ise anılan Tüzük'ün 14. maddesindeki düzenlemeye yer verilmemiştir.

Anılan Kanun'un Geçici 1/1. maddesinde, ''Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/03/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur.'' düzenlemesi yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda; davacının, üzerine atılı olan eylemi işlediği sabit olmakla birlikte, dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için davacının işlediği fiile hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin de belirlenmesi gerekmektedir.

Ceza hukuku kökenli bir ilke olan ancak zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir.

İdare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.

Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.

Uyuşmazlıkta, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/D-2. maddesinde düzenlenen disiplin cezası, 7068 sayılı Kanun'un 8/5-c-2. maddesinde belirtilen disiplin cezası ile karşılaştırıldığında, 7068 sayılı Kanun ile uyuşmazlık konusu olayda davacı tarafından işlenen fiile öngörülen temel ceza bakımından davacı lehine bir düzenleme getirildiği ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 14. maddesinde yer alan ve madde metninde belirtilen şartların oluşması halinde bir derece ağır ceza verilmesini gerektirir nitelikteki düzenlemeye, 7068 sayılı Kanun'da yer verilmemesinin de davacının lehine olduğu görüldüğünden, davacı lehine olan durumlar dikkate alınarak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, belirtilen değerlendirmeler yapılmaksızın davanın reddine karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.