Danıştay 2. Daire E.2021/902 K.2022/6695

2- … Bakanlığı

VEKİLİ

I. Hukuk Müşaviri Yrd. … 3- … Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

Davacı tarafından; 1) (A) grubu başkomiser olarak görev yapmakta iken bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin, 2) 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 4. fıkrasının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından; meslek hayatı boyunca herhangi bir disiplin cezasının bulunmadığı, çok sayıda takdirname ve maaş taltifi ile ödüllendirildiği, performans değerlendirme notlarının çok iyi olduğu,

Rütbe terfi yazılı sınavında 82,50 puan aldığı, 04/06/2016 tarihinde sözlü sınava alındığı, tarafına bir soru yöneltildiği ve bu soruyu doğru olarak cevaplandırdığı halde 40 puan verilerek başarısız sayıldığı,

Sözlü sınavda 50 puan alma şartının yazılı sınavdan alınan puanı etkisizleştirildiği,

Sözlü sınavın kamera kaydının yapılmadığı, yargı denetiminin engellendiği,

Çok kısa süren sözlü sınavda personelin Yönetmelik'te belirtilen kriterlere göre değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

… tarafından.

Yönetmelik'te yazılı ve sözlü sınavda 50 ve üzeri puan almış olma şartının arandığı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının birbirine uygun olarak ve makul oranda belirlendiği, dolayısıyla Yönetmelik'in dava konusu düzenlemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının 04/06/2016 tarihinde sözlü sınava alındığı, davacıdan sınav öncesinde mevzuata uygun olarak komisyonca hazırlanan sorulardan kendi iradesi doğrultusunda çektiği soruyu okuyarak cevaplandırmasının istenildiği, davacı hakkında sözlü sınav değerlendirme karar formunun sözlü sınav komisyonu üyelerince ayrı ayrı doldurularak imza altına alındığı,

verilen puanların gerekçelerinin belirtildiği, Yönetmelik'in 28. maddesinde belirtilen kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda davacının 40 puanla başarısız sayıldığı, sözlü sınavın hukuka uygun ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirildiği, davacının 670 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

. Bakanlığı ve.

Genel Müdürlüğü tarafından; davacının 04/06/2016 tarihinde 4. komisyonda sözlü sınava alındığı, davacıdan sınav öncesinde mevzuata uygun olarak komisyonca hazırlanan sorulardan kendi iradesi doğrultusunda çektiği soruyu okuyarak cevaplandırmasının istenildiği, davacının 123 sıra numaralı soruyu çektiği, soruya ait cevabın da sınav öncesinde hazırlandığı, davacı hakkında sözlü sınav değerlendirme karar formunun sözlü sınav komisyonu üyelerince ayrı ayrı doldurularak imza altına alındığı, verilen puanların gerekçelerinin belirtildiği,

Yönetmelik'in 28. maddesinde belirtilen kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda davacının 40 puanla başarısız sayıldığı, rütbe terfi sözlü sınavına ait görüntü ve ses kaydının alınmadığı, sınavın hukuka uygun ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirildiği, sözlü sınavda 50 puan alma şartının kamu yararı ve hizmetin gereği olduğu, davacının 670 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; Başkomiser olarak görev yapan davacı tarafından,2016 yılında yapılan rütbe terfii sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile terfi sözlü sınavının ve dayanağı 10.05.2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 28. Maddesinin 4. fıkrasında yer alan "sözlü sınavdayüz üzerinden 50 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

Kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde yürütülebilmesi için gerekli önlemleri almakla ve vatandaşın emniyet hizmetlerinden yararlanma hakkını korurken liyakatli personeli göreve getirme, buna göre planlar yaparak kanunlara uygun genel düzenleyici işlemler ihdas etme ile yükümlü olan idarenin;

emniyet hizmetlerini etkin kılmak amacıyla düzenlemiş olduğu Yönetmelikte hukuka, hizmet gereklerine ve üst normlara aykırılık bulunmadığı gibi kamu hizmetinin hangi koşullar altında ve ne şekilde yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisinin bulunduğu da gözönünde bulundurulduğunda anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Davacının katıldığı sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden ise; Dosyanın incelenmesinden davacının 01/09/2016 günlü, 29818 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığı tespit edildiğinden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı, (A) grubu başkomiser olarak görev yapmakta iken 2016 yılında bir üst rütbeye terfi için katıldığı rütbe terfi yazılı sınavında 82.50 puan almıştır. 04/06/2016 tarihinde rütbe terfi sözlü sınavına katılmış ve tarafına 40 puan verilerek başarısız sayılmıştır. Bunun üzerine davacı, bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle bakılan davayı açmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;

a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,

b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,

c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,

d) Polis Akademisi Başkanlığınca için düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması,

şarttır.";

18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilen ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in -davanın açıldığı tarihteki haliyle-

"Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;

a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,

b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,

c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,

ç) Polis Akdemisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,

d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması,

şarttır.

(2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz.";

"Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur.

(2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır.

(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;

a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan),

b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan),

c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan),

ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),

d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan),

e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan),

konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir.

(4) Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır." düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

I - DAVA KONUSU DÜZENLEMENİN İNCELENMESİ

10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin -05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle eklenen- 4. fıkrasında, "Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Anayasa'nın yukarıda aktarılan 124. maddesi uyarınca, yasa koyucunun genel prensipleri belirlemesi koşuluyla düzenlenecek konunun uygulanmasını ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların belirlenmesini yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakmasının mümkün olduğu görülmektedir. Ancak, idarelerin düzenleme yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak kullanılabilir.

Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir. Bu kuramın en belirgin özelliklerinden biri de, bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamamasıdır. Dolayısıyla normlar hiyerarşisinde kanunlardan alt sırada gelen yönetmeliklerin de üst norm olan kanunlara aykırı olamayacağı açıktır.

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin yukarıda aktarılan 1 ve 4. fıkraları birlikte değerlendirildiğinde, ilgililerin terfi değerlendirmesine tabi tutulabilmeleri için, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendindeki düzenlemeye uygun olarak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları şartının arandığı görülmektedir.

Anılan Yönetmelik'in dava konusu 28. maddesinin 4. fıkrası ile yazılı sınavın tamamlayıcısı olan ve görevin gerektirdiği niteliklere en uygun personelin bir üst rütbeye terfisi için mesleki bilgisini ve genel kültür düzeyini ölçmeyi amaçlayan sözlü sınav notuna da önem atfedilerek, başarılı sayılmak için sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alınması şeklinde belirlenen asgari başarı kriterinin makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, sözlü sınav yönünden bir başarı kriteri getiren Yönetmelik'in 28. maddesinin 4. fıkrasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

II - DAVACININ RÜTBE TERFİ SÖZLÜ SINAVINDA BAŞARISIZ SAYILMASINA İLİŞKİN İŞLEMİN İNCELENMESİ :

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu sözlü sınavın yapıldığı tarihteki haliyle "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanların sözlü sınava tabi tutulacağı kurala bağlanmış, 2. fıkrasında, sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğu belirtilmiş, 3. fıkrasında, sözlü sınava yönelik değerlendirme kriterlerine yer verilmiş ve 4. fıkrasında da sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılacağı kurala bağlanmıştır.

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.

Bu itibarla, sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların ve cevaplarının önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.

Dava dosyası incelendiğinde, davacının da katılmış olduğu sözlü sınavda sorulacak soruların söz konusu sınavdan önce hazırlanarak cevaplarıyla birlikte tutanağa bağlandığı, sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında belirtildiği şekilde sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olduğu, sınava alınan adaylara daha önceden hazırlanan soru havuzundan kendileri tarafından çekilen sorunun yöneltildiği, bu kapsamda davacının da 123 sıra numaralı soruyu çektiği ve cevaplandırdığı,

davacı hakkında sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen kriterler yönünden ayrı ayrı değerlendirme yaptığı ve bu değerlendirmelerin gerekçeleriyle birlikte tutanağa bağlandığı, yapılan değerlendirme sonucununda davacının 40 puan takdir edilmek suretiyle sözlü sınavda başarısız sayıldığı görülmektedir.

Bu durumda, Yönetmelik'in 28. maddesinde yer alan düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilen sözlü sınavda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin -05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle değiştirilen- 3. fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;

a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan),

b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan),

c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan),

ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),

d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan),

e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan),

konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Dava dosyası incelendiğinde, davacının 04/06/2016 tarihinde sözlü sınava alındığı, davacıdan sınav öncesinde komisyonca hazırlanan sorulardan kendi iradesi doğrultusunda çektiği soruyu okuyarak cevaplandırmasının istenildiği, davacının 123 sıra numaralı soruyu çektiği ve cevaplandırdığı,

bu soru dışında davacıya herhangi bir soru yöneltilmediği ve davacı hakkında Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda 40 puanla başarısız sayıldığı görülmekte olup, davacıya yöneltilen sorunun Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının (c) ve (e) bentlerinde sayılan kriterlerin ölçülmesine uygun olmadığı dikkate alındığında, davacının bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle davacının bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla anılan işlem yönünden davanın reddine yönelik olarak verilen kararın bu kısmına katılmıyorum.