Danıştay 2. Daire E.2022/3063 K.2022/4453

İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın onanmasına dair Danıştay İkinci Dairesinin 25/11/2021 günlü, E:2021/11076, K:2021/4460 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem : Dava, Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi ... Cadde No:.. adresinde inşaat malzemeleri satışı yapılan davacı şirketin, ruhsatta belirtilen kullanım alanından fazlasını kullandığı ve çevre kirliliği yaratıldığından bahisle 1608 sayılı Kanun'un 1/1. maddesi uyarınca ruhsata aykırılık giderilinceye kadar faaliyetten men edilmesine ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17/7, 38/2 ve 41/4. maddeleri uyarınca 2.500,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … günlü, … sayılı Encümen Kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti :.

İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; mahallinde 10/02/2015 günü keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınan raporla, dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerli bulunduğu, kendi taşınmazı üzerinde kullandığı alanın artması veya azalması durumunda ruhsatın değiştirilmesi veya yenilenmesi gerektiğine ilişkin herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığı, taşınmazın depolama alanı olarak ayrıldığı ve amacına uygun kullanıldığı, ticari meta durumundaki inşaat ve yapı malzemelerinin atık veya artık olarak değerlendirilemeyeceği;

dava konusu işlemin dayanağı 07/06/2014 günlü tutanakta yer almadığı halde davacının, 2.500-3.000 m2 fazladan alan işgal ettiğinden bahisle faaliyetten men edilmesinde ve atık veya artık olarak değerlendirilemeyen inşaat ve yapı malzemeleriyle çevre kirliliği yarattığından bahisle 2.500,00 TL idari para cezası verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay İkinci Dairesinin 25/11/2021 günlü, E:2021/11076, K:2021/4460, temyize konu İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davalı idarece, modern şehircilik anlayışı, çevre sağlığı ve kamu hizmetlerinin daha iyi şartlarda yürütülebilmesinin bir gereği olarak, bölgedeki büz imalatçılarına Yuva Mahallesinde özel bir alan tahsis edilerek, şehir merkezindeki bütün büz imalatçılarının gösterilen yere taşınmalarının sağlandığı, halen şehir merkezinde faaliyette bulunan davacı şirketin ise fazla işgaliyesi ve çevreye olumsuz etkisinin durum tespit tutanağı ile kayıt altına alınarak fotoğraflandırıldığı, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulüyle, kararın gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının onanmasına dair Danıştay İkinci Dairesinin 25/11/2021 günlü, E:2021/11076, K:2021/4460 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi ... Cadde No:.. adresinde inşaat malzemeleri satışı yapılan davacı şirketin, ruhsatta belirtilen kullanım alanından fazlasını kullandığı ve çevre kirliliği yaratıldığından bahisle 1608 sayılı Kanun'un 1/1. maddesi uyarınca ruhsata aykırılık giderilinceye kadar faaliyetten men edilmesine ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17/7, 38/2 ve 41/4. maddeleri uyarınca 2.500,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … günlü, … sayılı Encümen Kararının iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı verme yetkisinin Belediyelerde olduğu belirtilmiş;

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'nun 3. maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu; 6. maddesinin 2. fıkrasında ise, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.

" hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan ve 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesinin 2. fıkrasında"...İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir.

Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır." 3. fıkrasında ise, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında... Kanunun 1. maddesinde, "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32. maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir..." hükmü yer almaktadır.

5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17. maddesinde "(1) İdarî para cezası, maktu veya nispi olabilir. (2) İdarî para cezası, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur...

(7) İdarî para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için ...213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır...". 32. maddesinde, "Yetkili makamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir. Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.".

38. maddesinde, "...(2) Yetkili makamların açık ve yazılı izni olmaksızın meydan, cadde, sokak veya yayaların gelip geçtiği kaldırımlar üzerine inşaat malzemesi yığan kişiye, belediye zabıta görevlileri tarafından yüz Türk Lirasından beşyüz Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." ve Çevreyi kirletme başlıklı 41. maddesinde, "(4) İnşaat atık ve artıklarını bunların toplanmasına veya depolanmasına özgü yerler dışına atan kişiye, yüz Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

İnşaat faaliyetinin bir tüzel kişi adına yürütülmesi halinde bu tüzel kişi hakkında verilecek idarî para cezasının üst sınırı beşbin Türk Lirasıdır. Bu atık ve artıkların kaldırılmasına ilişkin masraf da ayrıca kişiden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, işyerlerinin ruhsatlandırılmasından sonra da mevzuatta öngörülen şartları taşıyıp taşımadıklarının idarece denetleneceği; eksiklik veya aykırılık görülmesi halinde, bunların (tutanakla) tespiti edilmesi üzerine, aykırılıkların giderilmesi için işyerine 15 gün süre verileceği ve süresi içerisinde giderilmemesi halinde ruhsatının yetkili mercii tarafından iptalini müteakiben, işyerinin faaliyetten men edileceği;

ruhsat iptaline yetkili mercilerin, İdare Hukukunun temel prensiplerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, 3572 sayılı Kanunun 3. maddesinde işaret edilen ruhsat vermeye yetkili merciiler olduğu ve bu hususta Belediye Encümeninin yetkisinin bulunmadığı; buna karşın ruhsatın iptalini müteakiben verilecek kapatma / faaliyetten men işlemi tesisine Encümenin de yetkili olduğu; ancak yukarıda belirtilen işlem silsilesi aksatılarak,

ruhsatlı işyerlerinin doğrudan faaliyetten men edilemeyeceği gibi ruhsata aykırı veya incelemeye esas uyuşmazlıkta olduğu gibi ruhsatı aşan faaliyet yönünden ruhsatlı işyerinin tamamen faaliyetten men edilemeyeceği ancak ruhsata aykırı faaliyetin menine karar verilebileceği ve 1608 sayılı Kanunun atfı doğrultusunda 5326 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca idari para cezası verilebileceği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacıya ait işyerinde 07/06/2014 günü yapılan denetimde inşaat malzemeleri koymak suretiyle kullanım alanı dışında da faaliyet gösterildiği ve çevre kirliliği yaratıldığının tespit edilmesi üzerine dava konusu … günlü, … sayılı Encümen kararıyla inşaat malzemeleri satışı yapılan davacı şirketin, ruhsatta belirtilen kullanım alanın 1.000 m2 olmasına karşın yaklaşık 2.500-3.000 m2 fazladan alanı işgal ettiği ve çevre kirliliği yaratıldığından bahisle.

1608 sayılı Kanun'un 1/1. maddesi uyarınca ruhsata aykırılık giderilinceye kadar faaliyetten men edilmesine karar verildiği görülmekte olup; dava konusu Encümen kararında yetki unsuru yönünden bir sakatlık bulunmamakla birlikte, ruhsatlı alan dışında faaliyette bulunduğu hususu usulüne uygun olarak tespit edilen işyerinin, anılan ruhsat harici faaliyetten men edilmesi gerekirken, işyerinin tümüyle faaliyetinin durdurulmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Dava konusu işlemin, davacının 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17/7, 38/2 ve 41/4. maddeleri uyarınca 2.500,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmında ise yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uyarınca, ruhsatlı alan dışında faaliyette bulunduğunun tespiti nedeniyle idari para cezası verilebileceği açık ise de, Kabahatler Kanunu hükümleriyle belirlenen tutarı (yeniden değerleme oranı ile işlem tarihine uyarlanan) aşar mahiyette ceza tayininde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu durumda, yukarıda yer verilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiğinden, İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.