Danıştay 2. Daire E.2023/7050 K.2024/3415

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararda; davacı hakkında tesis edilen işleme dayanak Yönetmelik maddesinde kasten işlenen bir suçtan dolayı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilmiş olsa dahi mahkumiyet yeterli görülmekle birlikte; hükmün açıklanmasının sonuçlarının Kanun ile düzenlendiği, davacının ilişiğinin kesilmesine dayanak mevzuatın ise Yönetmelikle düzenlendiğinin anlaşılmakta olduğu;

hukukun temel ilkelerinden olan normlar hiyerarşisi gereği üst norm olan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kanun maddesinin yönetmelik maddesinden önce uygulanması gerektiği, buna göre bu eylemi dışında, hakkında başka bir idari ve adli vakanın bulunmadığı anlaşılan davacı hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının tüm sonuçlarıyla kaldırıldığı da göz önünde bulundurulduğunda, davacının okulla ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla "yaralama" suçundan davacının 1 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına, anılan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği, anılan kararın kesinleştiği, denetim süresinin dolması üzerine,

Mahkemenin aynı dosya üzerinden verdiği 27/12/2021 günlü ek kararıyla yargılama sonucunda herhangi bir tedbir veya yükümlülük öngörülmediği ve davacının denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suçtan mahkum olmadığı anlaşıldığından hakkında açılan kamu davasının düşürülmesine karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda, hakkında "yaralama" suçundan 1 yıl 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılması ve neticede hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl denetim süresine tabi tutulmasına karar verilen davacının, Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği`nin 8. maddesinin 1. fıkrasının (g-1) bendindeki şartı sağlamadığı anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından;...

Asliye Ceza Mahkemesinin ...günlü, E:..., K:... sayılı düşme kararıyla, hakkında verilen HAGB kararının tüm sonuçları ile ortadan kaldırıldığı, Polis Meslek Eğitim Merkezine başlama tarihi olan 22/08/2022 tarihi itibariyle, hakkında yapıldığı belirtilen ve akabinde ilişiğinin kesilmesine neden olan güvenlik soruşturmasının ise düşme tarihinden tam 1 yıl sonra yapıldığı, ortada herhangi bir HAGB kararı bulunmadığından ilgili Yönetmelik hükmüne dayanılmasının mümkün olmadığı,

Ceza Muhakemesi Kanununda HAGB kararının hukuki bir sonuç doğurmayacağı belirtilmesine rağmen düşmüş olan HAGB kararı dikkate alınarak karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, Yönetmeliğin ilgili maddesinin normlar hiyerarşisi gereğince uygulanmaması gerektiği, Adli Sicil Kanunu uyarınca HAGB kararlarının yalnızca soruşturma veya kovuşturma bulunması durumunda talep edilebilmekte olduğu, somut olayda buna ilişkin herhangi bir durumun bulunmadığı, bu nedenle hukuka aykırı olarak elde edilmiş HAGB kararının ilişik kesme işlemine gerekçe gösterilmesinin hukuken mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Sivas Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne 28. dönem öğrenci adayı olarak geçici kaydının yapıldığı, hakkında 7315 sayılı Kanun'a göre yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde; ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ...günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla "yaralama" suçundan 1 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına, anılan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiğinin tespit edildiği, Ankara İl Emniyet Müdürlüğünün 28/10/2022 günlü yazısı ile anılan bilginin Sivas Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne bildirildiği,

Sivas Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü Yönetim Kurulunun... günlü, ... sayılı kararıyla Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği`nin 8. maddesi ile Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 14. maddesinde belirtilen şartları taşımadığından ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, Polis Akademisi Başkanlığının 04/01/2023 günlü Olur işlemi ile de ilişiğinin kesilerek dosyasının işlemden kaldırılmasına karar verildiği,

davacı tarafından, ...Asliye Ceza Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla hakkında verilen HAGB kararının tüm sonuçları ile ortadan kaldırıldığından bahisle anılan ilişik kesme kararının iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

07/04/2021 günlü, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir.".

"Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.

(2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri,

özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.".

"Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,

mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.".

"Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.".

"Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak birimler" başlıklı 6. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, "(1) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır.

(2) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler, kendilerine iletilen taleple sınırlı olarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeler ile bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamındaki karar ve kayıtları almaya yetkilidir." hükümlerine yer verilmiştir.

06/06/2015 günlü, 29378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin "Adaylarda aranılacak nitelikler" başlıklı 8. maddesinde, "(1) POMEM’lere başvuru yapacak adaylarda aşağıdaki şartlar aranır...g) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile.

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak, 2) Affa uğramış veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,

kaçakçılık veya cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan dolayı mahkûm olmamak veya bu suçlardan dolayı devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak veya kovuşturması uzlaşma ile neticelenmemiş olmak," düzenlemesi yer almıştır.

15/07/2015 günlü, 29417 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin "Okuldan ayrılma ve çıkarılma" başlıklı 14. maddesinde, "...(3) İlgili mevzuat hükümleri saklı kalmak şartıyla; a) Giriş ile ilgili nitelikleri taşımadıkları öğrenimleri sırasında anlaşılanların, ... Yönetim Kurulunun kararı, POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayı ile ilişikleri kesilir..." düzenlemesine yer verilmiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması" başlıklı 231. maddesinde, "(5) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir... (8) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur...(10) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olay; Sivas POMEM'e geçici kaydı yapılan davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde tespit edilen HAGB kararından kaynaklanmaktadır.

Somut olayda, davacının ... Asliye Ceza Mahkemesinin ...günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; "yaralama" suçundan 1 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına, anılan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği, anılan kararın 22/12/2016 tarihinde itiraz edilmeden kesinleştiği ve denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davrandığı gerekçesiyle ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla da hakkında verilen HAGB kararının tüm sonuçları ile ortadan kaldırılarak düşürüldüğü, 28. dönem POMEM ön başvurularının ise 27/12/2021-07/01/2022 tarihleri arasında yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda 28. dönem POMEM başvurularının yapıldığı dönemde davacı hakkında herhangi bir HAGB kararının bulunmadığı görüldüğünden, POMEM'e giriş ile ilgili şartları taşımadığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.