Danıştay 2. Daire E.2024/1130 K.2024/5015

Dava konusu istem : Dava; Sinop İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nde eğitim öğretim hizmetleri sınıfında sosyal bilgiler öğretmeni olarak görev yapan davacının, hakkında düzenlenen soruşturma raporuna istinaden aynı yere genel idare hizmetleri sınıfında memur olarak atanmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; işleme dayanak alınan soruşturma raporunun incelenmesinden, davacının mesleğini icradan mahrum bırakılmasına yetecek ağırlıkta tespitlerin yer almadığı, doğrudan davacının mesleki yetersizliğini ortaya koyan somut ve süregelen tespitlerin bulunmadığı, ders denetimlerinde de davacının ortalamanın üstünde bir sosyal bilgiler öğretim programı alan ve mesleki bilgisine sahip olduğunun ifade edildiği dikkate alındığında, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

öte yandan, hukuka aykırılığı yargı kararı ile ortaya konulan işlemlerden dolayı ilgililerin uğradıkları zararın tazmininin Anayasanın 125. maddesi uyarınca zorunlu olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının parasal haklarının ödenmesi talebinin kabulüne, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 18/11/2022 tarihine kadar olan kısmı için dava tarihinden, dava tarihinden sonra tahakkuk edecek (ödenmesi gereken hale gelecek) parasal haklarının ise tahakkuk tarihlerinden (ödenmesi gereken hale geleceği tarihlerden) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı temyize konu kararla; mahkeme kararının usul ve hukuka uygun olup istinaf istemine ilişkin dilekçede ileri sürülen iddiaların, sözü geçen kararın kaldırılmasını gerektiren mahiyette bulunmadığı belirtilerek davalı idarenin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacının bipolar afektif bozukluk (tedavi ile işlevselliği düzelen) tanısı konulduğu, düzenli tedaviye ihtiyaç olduğu hususundan kaynaklı eğitim öğretim faaliyetli ile ilgili görevini yerine getirmede yetersiz kaldığı, mucipli ders denetiminde açıkça belirlenen alanlarda yetersiz bulunduğu, alınan bilgilere göre derslerde zaman zaman davranışlarını kontrol edemeyip öğrencilere verimli olamadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Başkan ... ve Üye ...'nin. "2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İstinaf' başlıklı 45. maddesindeki, '1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. ...

6) Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir.' hükmü ile bahsi geçen Kanun'un, 6545 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 'Temyiz' başlıklı 46. maddesindeki, 'Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: ... c) Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları. ...' düzenlemesi uyarınca.

Sinop İl Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde sosyal bilgiler öğretmeni olarak görev yapan davacının, hizmet sınıfı ve kadro unvanı değiştirilerek Sinop İl Milli Eğitim Müdürlüğü emrine memur olarak atanmasına ilişkin dava konusu işlemin, yukarıda anılan Kanun'un 46/c maddesinde ifade edilen 'belli bir meslekten çıkarılma sonucunu doğuran işlem' olarak değerlendirilemeyeceği, söz konusu ifadeden meslek grupları için ilgili hukuki metinlerinde ayrıca düzenlenmiş olan 'meslekten ihraç' veya 'mesleki faaliyetini durdurma' cezalarının anlaşılması gerektiği, bu nedenle kararın temyiz yolu açık olmayan 'kesin' kararlardan olduğu sonucuna varılmakla,

temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmadığı ve davalı idarenin temyiz isteminin incelenmeksizin reddedilmesi gerektiği' yolundaki ayrışık oylarına karşılık, dava konusu uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 46/c maddesi kapsamında, temyize tabi olduğuna oyçokluğuyla karar verilerek işin esasına geçildi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden. Atatürk Üniversitesi Eğitim Fakültesi (Erzincan) İlköğretim Bölümü mezunu olan davacının, 24/08/2010 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak (engelli personelin istihdamına yönelik ilk atama kapsamında) atamasının yapıldığı, muhtelif şehir ve okullarda görev yaptıktan sonra Kırşehir ili, Kaman ilçesi, ...

Ortaokulunda sosyal bilgiler öğretmeni çalışmakta iken hakkındaki 25/02/2022 tarihinde okulu izinsiz terk ettiği, 11/03/2022 tarihinde de mazeretsiz olarak göreve gelmediği iddiaları ile davacının öğretmenlik mesleği genel yeterlilikleri kapsamında mucipli ders denetiminin yapılması hususlarıyla ilgili olarak başlatılan soruşturma sonucunda, Eğitim Müfettişlerince düzenlenen ... günlü, ... sayılı soruşturma raporunda;

davacının Kırıkkale Yüksek İhtisas Hastanesinden alınan ... günlü, ... sayılı engelli sağlık kurulu raporunun engele ilişkin bilgiler kısmında, bipolar afektif bozukluk (tedavi ile işlevselliği düzelen) ibaresinden hareketle düzenli tedaviye ihtiyaç olmasından kaynaklı eğitim öğretim faaliyeti ile ilgili görevini yerine getirmede yetersiz kaldığı, eksiklik görülen alanlarda hizmet içi eğitim almasına rağmen bakanlık müfettişi tarafından yapılan mucipli ders denetiminde yetersizliğinin bulunduğu, öğrencilerden alınan bilgilerde de, derslerde zaman zaman davranışlarını kontrol edemeyip öğrencilere verimli olamadığı,

bu durumun öğrenci aleyhine sonuçlar doğurabileceği belirtilerek Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 58. maddesi uyarınca hizmet sınıfının değiştirilmesinin uygun olacağı yönünde getirilen idari teklif doğrultusunda tesis edilen dava konusu ... günlü, ... sayılı işlemle, davacının eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfından çıkartılarak, Sinop İl Milli Eğitim Müdürlüğü emrine genel idare hizmetleri sınıfında "Memur" olarak atanması üzerine temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 71. maddesinin 2. fıkrasında; kurumların memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına ve genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilecekleri hükme bağlanmış, 76. maddesinin 1. fıkrasında da; "Kurumlar görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

17/04/2015 günlü, 29329 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Hizmet Sınıfının Değiştirilmesi" başlıklı 58. maddesinin 1. fıkrasında, "Öğretmenlik görevini devamlı surette yapamayacakları resmî ve özel eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerince düzenlenen sağlık kurulu raporunda belirtilenlerden Sosyal Güvenlik Kurumunca raporu uygun bulunanlar ile haklarında yapılan denetim ve soruşturma sonucunda yetersizliği nedeniyle öğretmenlik görevini yapamayacağı tespit edilenler diğer hizmet sınıflarındaki durumlarına uygun kadrolara atanabilir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 71/2. maddesinde, memurların sınıflarının da değiştirilmesi suretiyle naklen atanmaları konusunda idareye takdir yetkisi tanınmış; Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 58/1. maddesinde de, bu yöndeki düzenlemeye yer verilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlıkta; davacının Kırşehir ili, Kaman ilçesi, ... Ortaokulunda öğretmen olarak görev yaptığı dönemde, hakkında yürütülen soruşturma sonucunda, 25/02/2022 tarihinde okulu izinsiz terk ettiği ve 11/03/2022 tarihinde de mazeretsiz olarak görevine gelmediği fiilleri sübuta ermiş ise de, davacının bipolar rahatsızlığından dolayı fiilinin farkında olmayıp, bilerek ve isteyerek yaptığı bir eylem olmadığından disiplin boyutunda işlem tayinine gerek bulunmadığı,

idari yönden ise, Engelli Sağlık Kurulu Raporunda yer alan bipolar afektif bozukluk (tedavi ile işlevselliği düzelen) ibaresinden hareketle düzenli tedaviye ihtiyaç olduğu hususundan kaynaklı eğitim öğretim faaliyeti ile ilgili görevini yerine getirmede yetersiz kaldığı, eksiklik görülen alanlarda hizmet içi eğitim almasına rağmen mucipli ders denetiminde de yetersizliğinin bulunduğu, öğretmen ve öğrencilerden alınan bilgilerde ise, derslerde zaman zaman davranışlarını kontrol edemeyip öğrencilere verimli olamadığı, bu durumun öğrenci aleyhine sonuçlar doğurabileceğinden hizmet sınıfının değiştirilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Soruşturma kapsamında öğrencilerin tanık sıfatıyla alınan ifadelerinde özetle; sınıflarında bazı öğrencilerin dersin işlenmesine engel olduğu, ancak davacının bu öğrencilere engel olamadığı, hızlı konuşması nedeniyle dersi anlayamadıkları, davacının kitaptan sürekli bölümler okuduğu, akıllı tahtadan video açtığı, açılan videoları anlamadıkları, video izlenme sırasında tahtaya yazdırdığı kelimeleri anlamadıklarını söylediklerinde bazen açıklama yapmadığı, çoğunlukla oturarak ders anlattığı, derste bazen uyuduğu, öğretmenlerin tanık sıfatıyla alınan ifadelerinde ise özetle;

davacının kendi sınıfında ve diğer sınıflarında derslerine geç girdiği, bu sebeple sınıflarda gürültülerin olduğu, selamlaşma dışında öğretmenler odasında fazla konuşmadığı, içine kapanık biri olduğu, 25/02/2022 tarihinde okulu izinsiz terk ettiği, 26/02/2022 tarihinde de Hirfanlı Barajı Gençlik Kampı güvenlik görevlisinin okul müdürünü arayarak, davacının yanında bulunduğu ve durumun iyi olmadığını ilettiği, davacıyı almaya gittiklerinde davacının kendisinde olmadığı şeklinde beyanda bulundukları görülmüştür.

Davacı hakkında Bakanlık Müfettişince hazırlanan mucipli ders denetimi raporunda; ders denetimi yapıldığı haftaya dair ders planının olmadığı, zamanı etkin ve verimli kullanamadığı, konuyu erken bitirerek tıkandığı, akıllı tahta ile ders kitabı üzerinden monolog şeklinde çoğunlukla tek düze bir anlatım yöntemi ile zaman zaman soru cevap şeklinde diyalogla ders işlediği, bu nedenlerle öğrencilerle etkileşimli bir ders işleyemediği, ilgisi dağılan öğrencilerden haberdar olmadığı, herhangi bir girişimde bulunmadığı, davacının bütün dikkatini akıllı tahtayı okumaya verdiği, durgun ve donuk bir ses tonuyla oku, cevapla, yaz komutları verdiği,

öğrencinin sorulan sorunun cevabına yakın bir yanıt verince davacının sorunun tam cevabını tamamlamadığı, öğrenciye yeteri kadar süre verilmediği, yönlendirme yapılarak yeni bir seçenek sunulmadığı, rol model olamadığı yönünde tespitlerin yapıldığı.

6/A sınıfında işlediği derste, tahtanın önünden ayrılmadığı, dersin ilk 15-20 dakikasını önceki derste işlendiği söylenilen konuya ayırdığı, ancak işlediği söylenen konuları öğrencilerin ilk defa duyuyorlarmış gibi tepki verdikleri, ders planı olmamasından kaynaklı olarak dersi müfettişe devretmeye çalıştığı, konu bütünlüğünü sağlayamadığı, farklı konulara geçiş yaptığı, ilgileri dağılan çok sayıda öğrencinin yeniden ilgilerini çekmeye yönelik faaliyetinin olmadığı, hiçbir öğrenciye adı ile hitap etmediği, 5/A sınıfında işlediği derste, öğrencilere adları ile hitap etmediği,

dersin 25. dakikasından sonra 4-5 öğrencinin ders ile ilgisinin kesildiği, davacının haberinin bile olmadığı, 30 dakika sonra iletişimin tamamen koptuğunun gözlemlendiği, 8/A sınıfında işlediği derste, çok sık kendi anlatımlarından sonra "değil mi" sorusunu yönelttiği, kavramlar hakkında yeterli açıklama yapmadığı, plandaki konularla bağlantı kurulamadığı, 20 dakika sonunda öğrencilerin dersten koptuğu, ancak davacının bu durumu fark etmediği,

ders planı olmadığından akıllı tahta ve ders kitabından başka materyal temin edilmediğinden sıkıcı, monoton, çelişkilerle dolu, konu bütünlüğünün olmadığı ders işleme süreci yaşandığı şeklinde değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Öğretmenlerin yeterliliğini; mesleği etkili ve verimli bir biçimde yerine getirebilmek için sahip olmaları gereken bilgi, beceri ile tutum ve davranışları belirlemektedir. Bu kapsamda öğretmenlerden, alan bilgisi, alan eğitimi bilgisi ile eğitim-öğretimi planlama, öğretme ve öğrenme sürecini yönetme, izleme ve değerlendirme yapma gibi konularda yeterlilik aranmaktadır.

Dava konusu işleme dayanak alınan soruşturma raporunun incelenmesinden; davacının sınıf hakimiyetini sağlayamadığı ve sınıfta gürültülerin oluşması sebebiyle ders akışının aksadığı, ayrıntılı ders planının olmadığı, öğrencilerin aktif katılımlarını sağlayamadığı, dersin ortalarından itibaren öğrencilerin dersten koptuğu ve davacının bu durumu fark edemediği, ders planının olmadığı, dersin işlenmesinde materyal noktasında yetersizlikleri olduğu, tüm bu nedenlerle davacının eğitim-öğretimi planlama, öğretme ve öğrenme sürecini yönetme, izleme ve değerlendirme konularında öğretmenin yeterliliği hususunda eksikliklerinin bulunduğu yönünde somut ve inandırıcı tespitler yer almaktadır.

Bu itibarla dava konusu işlemin iptali ile parasal hakların ödenmesi talebinin kabulüne ilişkin mahkeme kararına yönelik davacının istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu bölge idare mahkemesi hukuki isabet görülmemiştir.