Danıştay 3. Daire E.2021/1606 K.2024/171

2-(DAVALI) ... Vergi Dairesi Başkanlığı VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde düzenlenen vergiye uyumlu mükelleflere uygulanan vergi indiriminden yararlanamayacağından bahisle 2018 yılı için re'sen salınan kurumlar vergisi ile tekerrür hükümleri uyarınca artırılarak kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacının, 2015 yılının Mart dönemi için süresinde, 2015 yılının Ocak, Mayıs, Ağustos ila Kasım dönemleri için ise süresinden sonra verdiği katma değer vergisi düzeltme beyannamelerine istinaden yapılan tahakkukların süresinde ödenmediğinden bahisle davalı idarece, 2018 takvim yılı için 193 sayılı Kanunun mükerrer 121. maddesi uyarınca %5 oranındaki vergi indiriminden yararlanamayacağı sonucuna varılarak dava konusu cezalı kurumlar vergisi tarhiyatı yapılmış ise de Mahkemelerince verilen ara kararına davalı idarece verilen cevap yazısı ve ekindeki belgelerin birlikte incelenmesinden,

2015 yılının Mart dönemi için süresinde, 2015 yılının Ocak, Mayıs, Ağustos ila Kasım dönemleri için ise süresinden sonra verilen katma değer vergisi düzeltme beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin tamamının damga vergileri olduğu, söz konusu damga vergilerinin de süresi geçirildikten sonra ödendiğinin görüldüğü, geç ödenen damga vergilerinin kanunun aradığı anlamda vergi indirimi hakkından yararlanmayı engelleyecek bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceği dolayısıyla beyan üzerine tahakkuk eden bir verginin ödenmemesine dair yasal şartın ihlal edilmediği,

davacının 2017 ve 2018 yılı için söz konusu vergi indiriminden yararlanmasına engel teşkil eden bir durum bulunmadığından, 2018 yılı için 193 sayılı Kanunun mükerrer 121. maddesi uyarınca %5 oranındaki vergi indiriminden yararlandırılmaması suretiyle davacı adına re'sen salınan dava konusu cezalı kurumlar vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle tarhiyat kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun, uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle, "Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi" başlıklı mükerrer 121. maddesinde belirtilen şartları taşımaları durumunda, vergiye uyumlu oldukları kabul edilen mükelleflere, diğer mükelleflerden farklı olarak ayrıca bir vergi indiriminden yararlanma imkanı sunulduğu,

söz konusu indirimden faydalanabilmek için, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin kanuni süresinde ödenmiş olmasının da şart koşulduğu, tahakkuk ettirilen vergilerin vadesinde ödenmemesi durumunda, cüzi tutarlı olmasının, tek başına, Kanunda aranılan şartın göz ardı edilmesini gerektirir bir sebep olarak kabulünün mümkün bulunmadığı,

zira, maddenin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, cüzi tutarlı geç ödemelerin maddeden yararlanılmasına engel teşkil etmesini önlemek amacıyla, vadesinde ödenmeyen vergi borçlarının, hangi tutara kadar maddede öngörülen şartların ihlali sayılmayacağı hususunun maddede ayrıca düzenlendiği,

davacı tarafından 2015 yılına ilişkin katma değer vergisi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergiler süresinde ödenmemiş olduğundan, davacının 2017 yılı için de vergi indiriminden yararlanmasının mümkün olmadığı yolundaki davalı idarenin yazısı üzerine davacı tarafından 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen %5'lik indirim beyanının düzeltilerek beyannameden çıkarıldığı, tahakkuk eden 32.223,02-TL kurumlar vergisinin ödendiği,

2017 kurumlar vergisi beyannamesinde diğer vergi borçlarına mahsubu mümkün "kalan vergi indirimi" olarak beyan edilen ve 2018 yılının Haziran dönemi katma değer vergisi borçlarına mahsuben iade edilen tutar olan 12.693,53-TL'nin de haksız alınan iadenin pişmanlık zammıyla birlikte geri ödenmesine ilişkin dilekçe ibraz edilmek suretiyle ihtilaf konusu edilmeksizin ödendiği dolayısıyla davacının 2018 yılının Haziran dönemine ilişkin katma değer vergisi borcunun 12.693,53-TL tutarındaki kısmının, vadesinden sonra ödendiğinin açık olduğu anlaşılmakla,

indirimin hesaplanacağı 2018 yılı beyannamesinin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin kanuni süresinde ödenmiş olması koşulunu sağlamayan davacının, 2018 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde 193 sayılı Kanunun mükerrer 121. maddesi uyarınca %5 oranındaki vergi indiriminden yararlandırılması mümkün bulunmadığından dava konusu kurumlar vergisi tarhiyatında hukuka aykırılık bulunmadığı,

193 sayılı Kanununun mükerrer 121. maddesinde, bu madde kapsamında vergi indiriminden yararlanan mükelleflerin, öngörülen şartları taşımadığının sonradan tespiti hâlinde ilgili vergilendirme döneminde indirim uygulaması dolayısıyla ödenmeyen vergilerin, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edileceği, bu hükmün,

indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yılda herhangi bir vergiye ilişkin beyanların gerçek durumu yansıtmadığının indirimden yararlanıldıktan sonra tespiti üzerine yapılan tarhiyatların kesinleşmesi hâlinde de uygulanacağı ve bu takdirde indirim uygulaması dolayısıyla ödenmeyen vergiler açısından zamanaşımının, yapılan tarhiyatın kesinleştiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlayacağı hükmü gereğince vergi indiriminden yararlanan mükelleflerin,

öngörülen şartları taşımadığının sonradan tespiti hâlinde ilgili vergilendirme döneminde indirim uygulaması dolayısıyla ödenmeyen vergiler nedeniyle vergi ziyaı cezası kesilmeyeceğinden dava konusu tekerrür nedeniyle artırılarak kesilen bir kat vergi ziyaı cezasında bu gerekçeyle hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf isteminin, dava konusu kurumlar vergisi yönünden kabulüyle, Mahkeme kararı bu kısma ilişkin hüküm fıkrası kaldırılarak değinilen kısım yönünden dava reddedilmiş, istinaf isteminin tekerrür hükümleri uyarınca artırılarak kesilen bir kat vergi ziyaı cezasına ilişkin hüküm fıkrası yönünden ise,

yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri gereğince 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde belirtilen vergi indiriminden yararlanmak için gerekli olan şartların yerine getirilmesinin ancak yürürlüğe girdiği 08/03/2017 tarihinden sonra beklenebileceği, değinilen tarihten sonra söz konusu maddede sayılan şartları ihlal eden bir eylemlerinin bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

Davalı idare tarafından, Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi kapsamında vergi indiriminden yararlanma hakkı olmayan davacı adına yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Davacı temyiz isteminin kabulü, davalı idarenin temyiz isteminin bu nedenle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin, 2015 yılının Mart dönemi için süresinde, 2015 yılının Ocak, Mayıs, Ağustos ila Kasım dönemleri için ise süresinden sonra verdiği katma değer vergisi düzeltme beyannameleri üzerine tahakkuk eden ve ilgili tahakkuk fişlerinde ödenecek olarak gösterilen vergilerin tamamının damga vergileri olduğu, söz konusu damga vergilerinin de süresi geçirildikten sonra ödendiğinden 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde vergi indiriminden faydalanmasının mümkün olmadığı yolundaki davalı idarenin yazısı üzerine 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen %5'lik indirim beyanının düzeltilerek beyannameden çıkarıldığı,

tahakkuk eden 32.223,02-TL kurumlar vergisinin ödendiği, 2017 kurumlar vergisi beyannamesinde diğer vergi borçlarına mahsubu mümkün "kalan vergi indirimi" olarak beyan edilen ve 2018 yılının Haziran dönemi katma değer vergisi borçlarına mahsuben iade edilen tutar olan 12.693,53-TL'nin de haksız alınan iadenin pişmanlık zammıyla birlikte geri ödenmesine ilişkin dilekçe ibraz edilmek suretiyle ihtilaf konusu edilmeksizin ödendiği,

dolayısıyla, davacının 2018 yılının Haziran dönemine ilişkin katma değer vergisi borcunun 12.693,53-TL tutarındaki kısmının, vadesinden sonra ödendiğinden bahisle vergi indiriminden yararlandırılmayarak 2018 yılı için re'sen kurumlar vergisi salındığı ve tekerrür hükümleri uyarınca artırılarak bir kat vergi ziyaı cezasının kesildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi" başlıklı mükerrer 121. maddesinde, ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere), bu maddenin 2. fıkrasında belirtilen şartları taşıyanların yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’inin, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirileceği,

şu kadar ki hesaplanan indirim tutarının her hâl ve takdirde 1 milyon Türk lirasından fazla olamayacağı, indirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutarın, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebileceği, bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarların red ve iade edilmeyeceği, gelir vergisi mükelleflerinin yararlanacağı indirim tutarının, ticari,

zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle beyan edilen kazançların toplam gelir vergisi matrahı içerisindeki oranı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan gelir vergisi esas alınarak tespit edileceği, söz konusu indirimden faydalanabilmek için;

indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.) ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin kanuni süresinde ödenmiş olması (Her bir beyanname itibarıyla 250 Türk lirasına kadar yapılan eksik ödemeler bu şartın ihlali sayılmaz.) , (1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde haklarında beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen,

re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması (Yapılan tarhiyatların kesinleşmiş yargı kararlarıyla veya 213 sayılı Vergi Usul Kanununun uzlaşma ya da düzeltme hükümlerine göre tamamen ortadan kaldırılmış olması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.), İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla vergi aslı (vergi cezaları dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmamasının şart olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Maddenin genel gerekçesinde ise yatırımın, üretimin, istihdamın artırılması için yapılan yasal düzenlemelere ilave olarak hazırlanan kanun teklifiyle, vergiye gönüllü uyumun artırılması amacıyla, uyumlu gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yıllık beyanname ile beyan ettikleri gelir ve kurumlar vergisinin belli bir kısmına kadar indirim yapılması yönünde düzenlemeler yapıldığı belirtilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Vergisel yükümlülüklerini düzenli şekilde yerine getiren mükelleflerin kuralına yukarıda yer verilen düzenlemeler ile teşvik edilmesi ve ödüllendirilmesi suretiyle vergiye gönüllü uyumun dolayısıyla yatırımın, üretimin, istihdamın artırılması amaçlanmıştır.

Bu kapsamda, geç ödenen verginin, süresinden sonra verilen katma değer vergisi düzeltme beyannameleri üzerine tahakkuk eden ve ilgili tahakkuk fişlerinde ödenecek olarak gösterilen vergilerin tamamının damga vergileri olduğu, söz konusu damga vergilerinin mahsuben iadeye konu vergiye kıyasla çok düşük tutarda olduğu, davacının tüm vergi beyannamelerini süresinde verdiği ve tüm vergilerini vadesinde ödediği,

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121.maddesi uyarınca %5 oranında vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlanma koşullarını taşımadığı yönünde davalı idarece başkaca bir tespit de yapılmadığı dikkate alındığında, dava konusu tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığından yazılı gerekçeyle davalı idare istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek Vergi Mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra kurumlar vergisi tarhiyatına ilişkin hüküm fıkrası yönünden davayı reddeden Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.

Davalı idarenin temyiz isteminin bu nedenle reddi gerekmiştir.