Danıştay 3. Daire E.2022/2872 K.2022/4044

Dava konusu istem: Davacı adına, kısmen komisyon karşılığı sahte fatura düzenlediği yolundaki tespitleri içeren vergi tekniği raporunu esas alan takdir komisyonu kararı uyarınca 2014 ila 2017 yılları için re'sen salınan kurumlar vergisi ile tekerrür hükümleri gereğince artırılarak kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması ve sözü edilen takdir komisyonu kararının iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı adına tanzim edilen vergi tekniği raporundaki saptamalardan, düzenlediği faturaların sahte olduğu sonucuna ulaşılamayacağından yapılan tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği, takdir komisyonu kararı kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olmadığından davanın bu bakımdan esasının incelenemeyeceği, davanın sadece tarhiyata dayanak alınan takdir komisyonu kararlarının iptali istemine ilişkin olmadığı, esasen tarhiyatın kaldırılmasına yönelik olarak açılan davada ek bir talep olduğu,

anılan takdir komisyonu kararlarına dayalı olarak yapılan tarhiyat Mahkemelerince kaldırıldığından takdir komisyonu kararı yönüyle davanın incelenmeksizin reddi nedeniyle davacı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka uygun düşmeyeceği gerekçesiyle cezalı vergi kaldırılmış, takdir komisyonu kararı yönünden ise dava incelenmeksizin reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:

Vergi Mahkemesi kararının, tarhiyatın kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusu kararın değinilen hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Davalı idarece avukatı aracılığıyla usulüne uygun olarak savunma verilerek dosyanın tekemmül ettirildiği, Vergi Mahkemesince de takdir komisyonu kararı yönünden dava incelenmeksizin reddedildiği halde davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davacı tarafından davalı idareye vekalet ücreti ödenmesine karar verilmiş, öte yandan, dava aşamasında davalı idare vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde ve yargılama giderinin tamamının davalı idare üzerinde bırakılmasında davacı tarafa atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu tarhiyatın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına takdir komisyonu kararına dayanılarak yapılan tarhiyatın kaldırılması ve sözü edilen takdir komisyonu kararının iptali istemiyle açılan davada, Vergi Mahkemesince cezalı verginin kaldırıldığı, takdir komisyonu kararı yönünden ise dava incelenmeksizin reddedildiği ve yargılama giderinin davalı idarece davacıya ödenmesine hükmedildiği, davalı idarece, tarhiyatın kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusunun reddedildiği ancak avukatı aracılığıyla usulüne uygun olarak savunma verilerek dosyanın tekemmül ettirildiği,

Vergi Mahkemesince de takdir komisyonu kararı yönünden dava incelenmeksizin reddedildiği halde davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davacı tarafından davalı idareye vekalet ücreti ödenmesine karar verilmiş, öte yandan, dava aşamasında davalı idare vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde ve yargılama giderinin tamamının davalı idare üzerinde bırakılmasında davacı tarafa atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına hükmedilmiştir

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinde, kararlarda, yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği, 31. maddesinin 1. bendinde, bu kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Sözü edilen bu atıfın yapıldığı 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nu yürürlükten kaldıran 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 447. maddesinde, mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 1086 sayılı Kanun'a yapılan yollamaların, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun bu hükümlerinin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılacağı düzenlenmiştir.

6100 sayılı Kanunun 326. maddesinde, Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, davada iki taraftan her birinin kısmen haklı çıkması durumunda, mahkemece, yargılama giderlerinin tarafların haklılık oranına göre paylaştırılacağı kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; tarhiyata ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.

Vergi Dava Dairesince, dava aşamasında, davalı idare vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde ve yargılama giderinin tamamının davalı idare üzerinde bırakılmasında davacı tarafa atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle istinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına hükmedilmiş ise de istinaf kararının, vekalet ücreti yönünden davacının aleyhine sonuçlandığı dolayısıyla davalı idarenin bu yönden haklı olduğu gözardı edilmek suretiyle yargılama giderinin tamamının davalı idare üzerinde bırakılması hukuka aykırı düşmüştür.

(X)-KARŞI OY

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 23. maddesinde, Danıştayın temyiz mercii olarak görevinin, bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması şeklinde ortaya çıkan hukuka aykırılıkların denetimini yapmakla sınırlı olduğu kurala bağlanmıştır.

İdari işlemlerin yargısal denetiminin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlı olması karşısında bu denetimin maddi olayı da kapsadığının kabulü gerekir. Şöyle ki idari davaya konu işlemler, dayandığı, düzenlediği olaydan soyutlanmış olarak yargılamaya konu edilemez. Birçok idari uyuşmazlıkta maddi olanla hukuki olan arasında bir ayrım yapmak mümkün olmayabilir.

İdari davalarda inceleme konusu olan hukuki işlem niteliğindeki bir idari işlemdir. Hukuki işlemin incelenmesi, işlemin dayanağı durumunda bulunan maddi olaydan bağımsız bir inceleme değildir.

Adli yargıda maddi olay incelemesi yapılırken nasıl ki olayın subuta erip ermediği incelenerek bir sonuca ulaşılıyor ise idari yargıda da idarelerce tesis edilen işlemlerin dayanağını teşkil eden maddi olayın irdelenerek sonuca ulaşılması esastır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde, sahte belge "gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge" olarak tanımlanmaktadır.

Davacının kısmen gerçek bir emtia teslimine dayanmayan fatura düzenlemek suretiyle komisyon geliri elde ettiği yolunda tespitler içeren vergi tekniği raporunu done alan takdir komisyonu kararlarına istinaden yapılan tarhiyatın kaldırılması istemiyle açılan davayı sonuçlandıran Vergi Mahkemesi kararının aleyhe olan hüküm fıkrasına davalı idare tarafından yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesi kararına yöneltilen temyiz istemi hakkında davacı ile ilgili olarak düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitler değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerektiği oyuyla Daire kararının onamaya ilişkin hüküm fıkrasına katılmıyorum.