Danıştay 3. Daire E.2022/3656 K.2024/1806

Dava konusu istem: Davacı adına, … Konfeksiyon İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden tahsil edilemeyen 2013 ila 2017 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve … takip numaralı ödeme emri ile … tarih ve … takip numaralı ödeme emirlerinin tamamı, … tarih ve … takip numaralı ödeme emri ile … tarih ve … ve … takip numaralı ödeme emirlerinin idari para cezaları, trafik cezası, karayolları geçiş ücreti dışında kalan dışında kalan kısımlarının iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacının 02/12/2014-03/03/2017 tarihleri arasında kanuni temsilcisi ve ortağı olduğu asıl borçlu şirket adına kayıtlı iki adet aracın bulunduğu, söz konusu araçlar üzerine haciz şerhleri konulduğu, ancak satış işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşıldığından, araçlar satılarak kamu alacağının tamamen veya kısmen tahsil edilemediği hususu açıklığa kavuşturulmadan davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle … tarih ve … takip numaralı ödeme emri ile … tarih ve … takip numaralı ödeme emri ve diğer ödeme emirlerinin dava konusu edilen kısımları iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davacının 02/12/2014-03/03/2017 tarihleri arasında asıl borçlu şirketin kanuni temsilcisi olduğu, … tarih ve … takip numaralı ödeme emri içeriği kamu alacağı ile aynı tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin dava konusu edilen kısmının davacının kanuni temsilci olduğu dönemde 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldığı, yapılandırılan borçların tamamı ödenmediği için yapılandırmanın 02/08/2017 tarihinde iptal edildiği,

yapılandırma sonucu oluşturulan ödeme planı üzerine kesilen zamanaşımı nedeniyle, yeni bir hukuki yapıya kavuşan borçlara ilişkin olarak öncelikle şirket hakkında takip yapılıp borcun tahsil edilemediği ortaya konulduktan sonra davacının takip edilmesi gerekirken, yapılandırmanın ihlalinden sonra kesinleşmemiş olan kamu alacağı nedeniyle doğrudan kanuni temsilci olan davacı aleyhine takibe başlanılarak adına ödeme emri düzenlenmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı; … tarih ve … takip numaralı ödeme emri içeriği kamu alacağının 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesinin süresinde verilmemesinden kaynaklandığı,

beyanname verilmesi gereken tarihte kanuni temsilcilik sıfatı bulunmayan ve bu nedenle şirkete ait vergisel ödevleri yerine getirmediğinden söz edilemeyecek olan davacı adına düzenlenen ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı, aynı tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin dava konusu edilen kısımlarının defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca yapılan tarhiyattan kaynaklandığı, defter ve belge ibraz yazısının davacının kanuni temsilcilik sıfatının sona erdiği tarihten sonra tebliğ edildiği,

davacı, 2018 yılında gerçekleşen defter ve belge ibraz etmeme fiili nedeniyle yapılan tarhiyattan sorumlu tutulamayacağından söz konusu ödeme emrinin dava konusu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, yine aynı tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 31. sırasında yer alan 2017 yılına ait özel usulsüzlük cezasının vade tarihinde davacının kanuni temsilci olmadığı ve idarece söz konusu cezanın şirketin hangi tarihteki hangi fiilinden kaynaklandığı ve davacının fiilin gerçekleştiği tarihte kanuni temsilci olup olmadığı ortaya konulmadığından,

cezaya dayanak eylemde davacının kusurlu olmadığının kabul edilmesinin hakkaniyetli olacağı dolayısıyla söz konusu borçtan davacının sorumlu olmadığı, aynı ödeme emrinin 1 ila 6, 9 ila 25, 29, 32, 33, 36, 37, 38, 47 ila 67, 70, 71, 73, 74, 75 ve 79. sırasında yer alan borçların, 2016 ve 2017 yıllarının muhtelif dönemlerine ait şirketin beyanı ile tahakkuk eden vergilere ve 6736 sayılı Kanun kapsamında vergi artırımı ve matrah artırımı nedeniyle tahakkuk eden ve ödenmeyen taksitlere ilişkin olduğu,

vadesi davacının kanuni temsilci olmadığı dönemlere denk gelen bu vergilerin ödenmemesinde davacının kusuru ve sorumluluğu bulunmadığından ödeme emrinin sözü edilen kısımlarında hukuka uygunluk bulunmadığı, söz konusu ödeme emrinin 7, 8, 27, 28, 30, 39 ila 43 ve 72. sırasında yer alan borçların ait olduğu dönemlerde ve ödenmesi gereken tarihlerde davacı kanuni temsilci sıfatını haiz olduğundan ve borcun asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşıldığından,

ödeme emrinin sözü edilen kısımlarında ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusu kısmen kabul edilerek Mahkeme kararının … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 7, 8, 27, 28, 30, 39 ila 43 ve 72. sırasında yer alan borçların iptaline ilişkin hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra bu yönden dava reddedilmiş, diğer kısım yönünden ise davalı idarenin istinaf başvurusu belirtilen gerekçelerle reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağının tahsili amacıyla davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı 02/12/2014-03/03/2017 tarihleri arasında asıl borçlu şirketin kanuni temsilcisidir.

Dava konusu … tarih ve … takip numaralı ödeme emri ile aynı tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin dava konusu edilen kısımlarının, 21/10/2016 tarihinde 6736 sayılı Kanun'un vergi artırımı ve matrah artırımı hükümlerinden yararlanılarak tahakkuk eden taksitlerin eksik ödenmesi nedeniyle artırım hükümlerinin ihlal edilmesinden kaynaklandığı, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 9 ila 25 ve 51 ila 67. sırada yer alan borçların da asıl borçlu şirket tarafından 21/10/2016 tarihinde aynı Kanun kapsamında vergi artırımı ve matrah artırımına konu edilerek eksik ödeme nedeniyle 02/08/2017 tarihinde iptal edilen tecil dosyası kapsamında ödenmeyen taksitlerden oluştuğu anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcilerince yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

6736 sayılı Bazı Alacakların Yapılandırılmasına İlişkin Kanun'un 10. maddesinin 6. fıkrasında, bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı,

ilk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 2 ila 6, 26, 29, 31, 32, 33, 36, 37, 38, 47 ila 50, 70, 71, 73, 74, 75 ve 79. sırasında yer alan borçlar ile … takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 19 ve 21 ila 124. sırasında yer alan borçlar ve … takip numaralı ödeme emrine ilişkin hüküm fıkraları aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.

Af kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun; asıl borçlu şirket nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını başka bir ifadeyle yapılandırmanın ihlalinden sonra asıl borçlu adına yeniden ödeme emri düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.

Ancak 6736 sayılı Kanun kapsamındaki yapılandırma sonucu şirkete ait kamu alacaklarına ilişkin yeni bir hukuki durum ortaya çıkmış olup yapılandırmanın ihlali sırasında borçlu şirketle ilişkisi bulunmayan davacının söz konusu borçlar nedeniyle sorumlu tutularak adına düzenlenen ödeme emirleriyle takibe alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığından, yazılı gerekçeyle dava konusu … tarih ve … ile … takip numaralı ödeme emirleri ile … tarih ve … takip numaralı ödeme emrini, 9 ila 25 ve 51 ila 67. sırasında yer alan borçlar yönünden iptal eden Vergi Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

(X)-KARŞI OY

Davacı adına, asıl borçlu … Konfeksiyon İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin ödenmeyen vergi borçları nedeniyle kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve … takip numaralı ödeme emri ile … takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 22, 26 ila 52, 59, 63 ila 73, 76 ila 79. sırada yer alan kısmı ve … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 2 ila 33, 36 ila 43, 47 ila 67, 70 ila 75 ve 79. sırada yer alan kısmı, … takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 19 ve 21 ila 124. sırada yer alan kısmı ile … takip numaralı ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada verilen kabul kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzelkişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, kanuni temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı belirtilmiştir.

Kanuni temsilcilerin, şirket borcundan dolayı takip edilebilmesi için öncelikle usulüne uygun olarak asıl borçlu şirket hakkında kesinleşmiş bir vergi borcunun bulunması ve usulüne uygun tüm takip yollarının tüketilmesine karşın, borcun tüzelkişiliğin varlığından tamamen veya kısmen alınamadığının açıkça ortaya konulmasından sonra kanuni temsilci olarak sorumlu tutulacağı dönemler dikkate alınarak takibi yoluna gidilmesi gerekmektedir.

Yeniden yapılandırma yasaları olarak da nitelendirilen kimi özel yasalar kapsamında yükümlülere, vergi borcunun, miktarı ve vadesi değiştirilip yeni bir ödeme planına bağlanarak, ödenmesi konusunda kimi koşullarla kolaylıklar sağlanmaktadır. Yapılandırma sonucu oluşturulan ödeme planı üzerine kesilen zamanaşımı nedeniyle, yeni bir hukuki yapıya kavuşan borçların ödenmemesi halinde, diğer bir deyişle yapılandırmaya ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hakkın kaybedilmesi ve bunun sonucunda yapılandırmanın iptali durumunda, yapılandırma sırasındaki kanuni temsilcinin yapılandırılarak ödenmeyen borçlardan sorumlu olduğu ve yapılandırmanın ihlali sırasında kanuni temsilcilikten ayrılmış olsalar dahi bu sorumluluğun devam edeceği açıktır.

Bu durumda, yapılandırma sırasında kanuni temsilci olan davacı adına yapılandırılarak ödenmeyen borçların tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, söz konusu ödeme emirlerinin yapılandırılarak ödenmeyen borçlardan kaynaklanan kısımlarının diğer yönlerden hukuka uygun olup olmadığı incelenerek karar verilmesi gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.