Danıştay 3. Daire E.2023/4229 K.2024/5169

Dava konusu istem: Davacı tarafından, arsa sahiplerine yapılan indirimli orana tabi konut teslimlerinde satış bedelinin eksik hesaplandığı ve bu suretle haksız katma değer vergisi iadesi aldığı yolundaki tespitleri içeren vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016 yılının Ocak dönemi için re'sen salınan katma değer vergisi ve tekerrür hükümleri gereğince artırılarak kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması ile iade talebinin 355.975,57 TL'lik kısmının reddine ilişkin işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında inşa edilen ve indirimli orana tabi olacak şekilde katma değer vergisi hesaplanarak satışlarının gerçekleştirildiğinden bahisle inşaatın tamamlanması için yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen 892.112,08-TL'nin iadesinin talep edildiği, bu tutarın 600.000,00-TL'sinin banka teminat mektubu verilmek suretiyle nakden iade alındığı, kalan tutarın iadesi için ise inceleme raporu düzenlendiği,

anılan raporda arsa sahiplerine yapılan konut teslimlerinde satış bedelinin eksik hesaplandığı ve bu suretle yapılan yeni hesaplama sonrasında iade tutarının 536.136,51-TL olduğu tespit edilerek kalan 355.975,57-TL'lik kısmın reddedildiği,63.863,49-TL'nin ise haksız iade olduğu neden gösterilerek cezalı tarhiyatın yapıldığı olayda, uyuşmazlığın esasının müteahhit tarafından kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında inşa edilen bağımsız bölümlerin, arsa sahiplerine tesliminde emsal bedel belirlenirken, arsanın tamamının mı yoksa müteahhide düşen payın mı maliyet hesabında dikkate alınacağına ilişkin olduğu,

kat karşılığı inşaat işlerinde iki ayrı teslim bulunduğu, bunlardan ilkinin arsa sahibi tarafından müteahhide arsa teslimi, ikincisinin ise müteahhit tarafından arsaya karşılık olarak arsa sahibine verilen konut veya iş yeri teslimi olduğu,

müteahhit tarafından arsa sahibine arsanın karşılığı olarak yapılan teslimlerde, emsal bedel üzerinden katma değer vergisi hesaplanacağı, kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında yapılan konutların arsa sahiplerine devirlerinde emsal bedel belirlenirken, dava konusu olayda olduğu gibi maliyet hesabı esasına göre birim inşaat maliyeti hesaplanırken toplam inşaat maliyetinin müteahhide düşen paya (m2) bölünerek bulunması gerektiği, davalı idarece de bu yöntem uygulanarak iade edilebilir katma değer vergisinin belirlendiği,

fazladan iade edildiği tespit edilen kısmın ise haksız iade olduğundan bahisle yapılan cezalı tarhiyatın ve iade talebinin kısmen reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, vergiyi doğuran ihtilafın indirimli orana tabi teslimlerin gerçekleştiği 2015 yılı içerisinde gerçekleştiği, dolayısıyla tekerrür uygulanmasını gerekli kılan zaman ve kesinleşme koşullarının gerçekleşmediğinin anlaşıldığı olayda, vergi ziyaı cezasına tekerrür uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle bir kat vergi ziya-ı cezalı katma değer vergisi ile iade talebinin 355.975,57-TL'lik kısmının reddi işlemi yönünden dava reddedilmiş,

vergi ziyaı cezasının tekerrürden kaynaklan kısımları ise kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlığın esası, müteahhit tarafından kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında inşa edilen bağımsız bölümlerin, arsa sahiplerine tesliminde tespit edilmesi gereken emsal bedelin hesabında kullanılmak üzere birim inşaat maliyetinin, toplam inşaat maliyetinin toplam daire sayısına veya toplam inşaat yüzölçümüne bölünerek mi bulunacağı yoksa toplam inşaat maliyetinin müteahhide düşen daire sayısına veya inşaat yüzölçümüne bölünerek mi bulunacağı hususuna ilişkin olduğu,

müteahhit tarafından kat karşılığı olmak üzere arsa sahiplerine bırakılan daireler için, söz konusu dairelerin teslim edilmesinden (inşaatın tamamlanarak mülkiyetin alıcıya geçmesinden veya tescilden önce dairelerin alıcıların kullanımına terk edilmesinden) itibaren yedi gün içerisinde arsa sahipleri adına Vergi Usul Kanununun 267. maddesine göre tespit edilen emsal bedel üzerinden fatura düzenlenmesi,

arsa sahibinin gerçek usulde mükellefiyetini gerektirmeyecek şekilde, arızi bir faaliyet olarak arsasını teslimde, arsa sahibinin mükellef olmamasından dolayı müteahhit tarafından arsa sahibi adına teslim edilen dairelerin emsal bedeli üzerinden gider pusulası düzenlenmesi gerektiği, maliyet bedeli hesabının (arsa sahiplerine bırakılan daireler için) nasıl yapılması gerektiği hususuna gelince, öncelikle toplam inşaat maliyetinin bulunması gerektiği, bu maliyetin inşa edilen toplam daire sayısına veya toplam inşaat yüzölçümüne (m2) bölünmesi sonucu bir adet dairenin inşaat maliyetinin bulunacağı,

bu tutarın arsa sahibine verilen bir adet konutun maliyeti olacağı, bu maliyet bedeline Vergi Usul Kanunu'nun 267. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci sırasında belirtilen toptan satışlar için %5, perakende satışlar için %10 oranında kar ilave edilmek suretiyle arsa sahibine verilen bir adet konutun arsa payı dahil emsal bedelinin bulunacağı, bu tutar üzerinden arsa sahiplerine fatura düzenleneceği, vergi inceleme raporunda indirimli orana tabi işlemler nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen tutar hesaplanırken,

arsa sahiplerine verilen konutlara düzenlenecek fatura tutarının yani emsal bedelin belirtilen yönteme göre tespit edilmediği, maliyet bedeli esasına göre birim inşaat maliyeti hesaplanırken hatalı bir şekilde toplam inşaat maliyetinin müteahhide düşen inşaat payına (m2) bölündüğü,

bu şekilde yapılan hatalı hesaplama sonucunda belirlenen tutarın haksız iade edildiğinden bahisle re'sen tarh edilen dava konusu cezalı tarhiyatta ve iade talebinin kısmen reddi gerektiği yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusu kabul edilerek Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra cezalı vergiler kaldırılmış, Mahkeme kararının vergi ziyaı cezasının tekerrürden kaynaklanan kısımlarının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davalı idarenin istinaf başvurusu ise belirtilen gerekçeyle reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı adına tanzim edilen vergi inceleme raporu uyarınca yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.