Danıştay 3. Daire E.2023/4489 K.2024/1036

Dava konusu istem: Davacı adına, ... Tekstil Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden alınamayan 2011 ve 2012 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve … ila … takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu … ve … takip numaralı ödeme emirleri içeriği kamu alacağı için şirket adına düzenlenen ihbarnameler ve … takip numaralı ödeme emri içeriği vergi borcu için şirket adına düzenlenen 2 No'lu ihbarnamelerin asıl borçlu şirketin ticaret sicilinden kaydının silinerek tüzel kişiliğinin sona erdiği tarihten sonra düzenlenerek ilanen tebliğ edildiği, hukuk alemindeki varlığı sona eren şirket adına, bu tarihten sonra tesis edilen işlemlerin sonuç doğurması mümkün olmadığından kesinleşmeyen kamu alacağının tahsili amacıyla davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle ödeme emirleri iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:

Vergi Mahkemesi kararının, dava konusu … ve … takip numaralı ödeme emirlerinin iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusu, değinilen hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Dava konusu … tarih ve … takip numaralı ödeme emri içeriği vergi borcu için şirket adına düzenlenen 2 No'lu ihbarnamelerin asıl borçlu şirketin ticaret sicilinden kaydının silinerek tüzel kişiliğinin sona erdiği tarihten sonra kanuni temsilci olan davacıya.

Mahallesi, Maltepe İlçesinde bulunan adreste kapıya tebligat pusulası yapıştırılmak suretiyle tebliğ edildiği, davacının MERNİS adresinin 2011 yılından itibaren değişmediği göz önüne alındığında, sözü edilen MERNİS adresinde tebliğ edilmeyen ihbarname içeriği kamu alacağının usulüne uygun olarak tebliğ edilmeyerek alacağın vadesinin Kanun'a uygun şekilde belirlenmediği, 2 No'lu ihbarnamelerin usulüne uygun olarak ilgili dönem kanuni temsilciye tebliğinin sağlanarak kamu alacağının vade tarihinin belirlenmesi,

akabinde şirket tüzel kişiliği yeniden ihya edilerek şirketten tahsili yoluna gidilmesi veya doğrudan ilgili dönem kanuni temsilci veya şirket ortağından tahsili gerektiğinden, usulüne uygun olarak vade tarihi belirlenmemiş olan alacağın davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusu kısmen kabul edilerek kararın, … takip numaralı ödeme emrinin iptaline ilişkin hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra sözü edilen ödeme emri iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağının tahsili için kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 22. maddesinde tahakkuk işlemi, tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesi olarak tanımlanmıştır. Kanun'un 112. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da vergi mahkemesinde dava açılmış olması nedeniyle 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesi gereğince tahsili durdurulan vergilerden taksit süreleri geçmiş olanların, vergi mahkemesi kararına göre hesaplanan vergiye ait ihbarnamenin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödeneceği hükme bağlanmıştır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesinde kamu alacaklarının özel kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği belirtildikten sonra bu ödeme müddetinin son gününün kamu alacağının vadesi günü olduğu kurala bağlanmıştır.

Uyuşmazlık konusu … takip numaralı ödeme emri dayanağı asıl borçlu şirket adına düzenlenen 2 No'lu ihbarnameler olup 2 No'lu ihbarname, mükellef tarafından vergi ve/veya cezaya karşı açılan davada verilen karar üzerine ilgili idarece söz konusu karara göre hesaplanan vergi ve/veya cezanın davacıya bildirilmesi için düzenlenen bir idari işlemdir. Yargı kararına istinaden düzenlenen 2 No'lu ihbarname içeriği vergi, ceza ve gecikme faizi ve yargı harcından oluşan kamu alacağı, söz konusu ihbarnamenin usulüne uygun olarak tebliğ edilmesi ve 213 sayılı Kanun'un 112. maddesinin (3) numaralı fıkrası ile bir ay olarak belirlenen vade tarihinin dolması ile birlikte tahakkuk etmiş olacaktır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen 4 takip numaralı ödeme emri içeriği 2 No'lu ihbarnamelerin dayanağı yargı kararının verildiği tarihte şirket tüzel kişiliği devam etmekte olup söz konusu ihbarnameler tüzel kişilik sona erdikten sonra tebliğe çalışılmıştır.

Dolayısıyla 2 No'lu ihbarnamelerin asıl borçlu şirketin tüzel kişiliği sona ermeden önce bilinen adresinde yetkili kişilere tebliği yoluna gidilmeden kamu alacağının usulüne uygun olarak tahakkuk ettirilerek kesinleşmiş olduğundan söz edilemeyecektir.

Bu nedenle, tahakkuk etmemiş kamu alacağının tahsili amacıyla davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığından, söz konusu ödeme emrinin iptali yolundaki Vergi Dava Dairesi kararına yöneltilen temyiz isteminin bu gerekçeyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına takdir komisyonu kararlarına istinaden 2011 yılının Ağustos ila Aralık dönemleri ile 2012 yılının Ocak ila Nisan, Eylül, Ekim dönemleri için re'sen vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ile 2011 ve 2012 yılları için vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ve geçici vergiler tarh edilmiş, defter ve belgelerini mücbir sebep olmaksızın ibraz etmediğinden bahisle 2011 yılının Ocak ve Aralık dönemleri ile 2012 yılının Ocak, Mart, Nisan, Eylül Ekim ve Kasım dönemleri için re'sen katma değer vergileri tarh edilmiş, tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle üç kat vergi ziyaı cezaları ve özel usulsüzlük cezası kesilmiştir.

Söz konusu şirket adına takdir komisyonu kararlarına istinaden yapılan tarhiyatlar için düzenlenen ihbarnameler ve ödeme emirleri şirketin ticaret sicilinden kaydının silinerek tüzel kişiliğinin sona erdiği tarihten sonra ilanen tebliğ edilmiştir.

Şirket adına defter ve belgelerini mücbir sebep olmaksızın ibraz etmediğinden bahisle 2011 yılının Ocak ve Aralık dönemleri ile 2012 yılının Ocak, Mart, Nisan, Eylül Ekim ve Kasım dönemleri için tarh edilen vergi ve kesilen cezaların kaldırılması istemiyle açılan davalarda ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:….; E:…, K:… sayılı kararıyla bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri yönünden davaların reddine karar verilmiş, vergi ziyaı cezalarının bir katı aşan kısmı ile 213 sayılı Kanun'un 353. maddesinin 1. bendi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezası kaldırılmıştır.

Şirketin ticaret sicil kaydının 09/10/2015 tarihi itibarıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun geçici 7. maddesi uyarınca re'sen terkin edildiği hususu 19/10/2015 tarih ve 8928 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanmıştır.

Mahkeme kararlarına istinaden şirket adına düzenlenen 2 No'lu ihbarnameler 26/03/2018 tarihinde, kanuni temsilci olan davacının ikametgah adresi olarak belirlenen "Aydınevler Mah. Poyraz Sk. No:1/12 Maltepe/İstanbul" adresinde tebligat pusulası kapıya yapıştırılarak tebliğ edilmiştir.

İhbarnameler içeriği vergi ve cezaların ödenmemesi üzerine düzenlenen ödeme emri 21/08/2019 tarihinde, tebliğ alındısında şirket tarafından verilen vekaletname ile yetkilendirildiği belirtilen Cebrail İpek'e tebliğ edilmiştir.

Ödeme emri içeriği vergi ve cezaların ödenmemesi üzerine şirket hakkında mal varlığı araştırması yapılmış, şirketten tahsilinin olanaksız olduğunun tespiti üzerine davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve … takip numaralı ödeme emri davacıya tebliğ edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanuni Temsilcilerin Ödevi" başlıklı 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi veya buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının, 3 ve 5 takip numaralı ödeme emirlerine ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçe ile Dairemizce de uygun bulunmuştur.

Kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerine karşı açılan davalarda, ancak asıl borçlu şirket adına tanzim edilen ödeme emirlerinin tebliğine ilişkin hukuka aykırılıklar incelenebilecek ise de uyuşmazlık konusu olayda, şirket adına salınan cezalı vergi tebliğ edilerek dava konusu edilip bu dava sonuçlandıktan sonra fakat ödeme emri düzenlenip tebliğ edilmeden önce 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun geçici 7. maddesi uyarınca şirketin 09/10/2015 tarihinde ticaret sicilinden re'sen kaydının silindiği dikkate alındığında,

şirket hakkında hukuki varlığı sona ermeden önce tahakkuk etmiş bir borç bulunması şartıyla şirket adına ödeme emri düzenlenmesine gerek olmaksızın kanuni temsilcinin sorumluğuna gidilebileceğinden cezalı verginin şirket yönünden tahakkuk edip etmediğinin belirlenmesi gerekmektedir.

Asıl borçlu şirket adına düzenlenen ihbarnamelerin, tebliği üzerine dava konusu edilmekle içeriği vergi ve cezaların tahsil işlemleri durmakla birlikte 2 No'lu ihbarnameler içeriği vergi ve cezalara karşı açılan davalarda 18/09/2015 tarihinde verilen ret kararları, yargılama aşamasında ve kararların verildiği tarihte tüzel kişiliği devam eden şirket hakkında hüküm ifade edecek olup bu kararların davalı idareye tebliği ile tahakkuk eden vergi ve cezaların tahsili aşamasına geçilebileceğinden dolayısıyla şirket hakkında ödeme emri düzenlenmesi ve tebliğ edilmesine gerek olmaksızın kanuni temsilci takip edilebileceğinden, dava konusu 21/02/2020 tarih ve 4 takip numaralı ödeme emrini yazılı gerekçeyle iptal eden Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.